Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 294. tölublaš - Helgarblaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						4S      H <3 lCj Cl f~b l Cl <J    DV     LAUOARDAGUR 21. DESEMBER 2002
Tyrkland:
Auðkýfingur um stund
Það sem qerir Tyrkland áhuqavert sem ferða-
mannaland er að þar fer saman mikil nátt-
úrufequrð, falleq strandlenqja, sól oq hiti,
qeusileq menninqarverðmæti oq ekki spillir
að verðlaq er mjöq haqstætt furir Evrópubúa.
Undanfarna áratugi hafa íbúar 1 Norður-Evrópu, þar með
taldir Bretar, Norðurlandabúar og Þjóðverjar, sótt sólar-
strendur í Tyrklandi. Svíar hafa til dæmis útnefnt Tyrkland
sem besta ferðamannastaðinn við Miðjarðarhaf. Ferðamönn-
um til Tyrklands fjölgar jafnt og þétt og nú taka þeir á móti
10 miUjónum ferðamanna á ári. Síðustu tvö ár hefur verið
boðið upp á beint leigufiug frá íslandi til Marmaris í Tyrk-
landi. íslendingum hefur líkað vel við land og þjóð og dæmi
eru um fólk sem farið hefur þrisvar sinnum til Marmaris á
tveimur árum.
Vagga vestrænnar menningar
Tyrkland tiiheyrir tveimur heimsálfum, Evrópu og Asíu.
Um 3% landsins eru í Evrópuhlutanum og afgangurinn í
Asíuhlutanum. Istanbúl er eina borg heimsins í tveimur
heimsálfum þar sem hún teygir sig yfir Bospórussund eða
Hellusund eins og það er kallað upp á islensku. Grikkland hef-
ur löngum verið kallað vagga vestrænnar menningar með til-
vísun í forna sögu grísku borgríkjanna. Tyrkland getur líka
gert tilkall til sama titils vegna þess hve geysilega mikið af
fornminjum er að finna í landinu frá tímum Grikkja og Róm-
verja. Það má nefna að tvö af sjö undrum fornaldar voru þar
sem nú er Tyrkland. Það er Artemisarhofið í Efesus og graf-
hýsi Mausolosar konungs.
Elsta borg sem grafin hefur verið upp er Catal Huyuk í
sunnanverðu Tyrklandi. Talið er að fyrir 9000 árum hafi búið
þar um 5000 manns. Fjallið Ararat, sem örkin hans Nóa
strandaði á, er í austurhluta landsins og svona mætti lengi
telja af fornum heimildum.
Tyrklandog
upphaf skynsemishugsunar
Um 800 f. Kr. höfðu Grikkir numið land með fram strönd-
um Tyrklands í Eyjahafl. Þar risu upp mörg öflug grísk borg-
Hægt er að gera góð kaup í teppum, en Tyrkir eru heimsþekktir fyrir
teppaframleiðslu sína; sem og leðurvórum, gulli og skartgripum.
I dag geta ferðamenn svamlað í heitri laug sem
Kleópatra mun hafa baðað sig í þegar hún var á ferð
um Litlu-Asíu með Antoníusi.
I

.«r*\>
¦T


f gamla hluta Marmaris, upp af höfninni, er sægur af veitingastöðum og börum og þar er líka markaðurinn eða
bazar.
. '-v:-.        ..íi*.»
Tyrkir eru ákaflega léttir í lund og þjónustuliprír við
ferðamenn.
ríki eins og Efesus og Míletos. í síðarnefndu borginni fæddist
sá maður sem í vestrænni heimspeki er talinn upphafsmaður
skynsemishugsunar. Þales hét hann og var uppi rétt um 600 f.
Kr. Herakleitos hét annar, fæddur í Efesus, en hann er enn
þekktari meðal þessara fyrstu spekinga sem Grikkland hið
forna 61 af sér. Hin gríska menning breiddist síðan hratt út
með landvinningum Alexanders mikla um og eftir 330 f. Kr.
og í kjölfar Grikkja komu Rómverjar sem byggðu á hinni
grísku mennirigu en þróuðu hana enn frekar. Þá varð Litla-
Asía, eins og þeir kölluðu Tyrkland, eitt af höfuðvígjum
heimsmenningarinnar. Allt frá hinni fornu borg Tróju við
vesturströnd Tyrklands og suður strandlengjuna við Eyjahaf
er i dag hægt að skoða fornar minjar, hús, torg, leikhús, bað-
hús, bókasófn og basilikur. Þessir staðir hafa verið vettvang-
ur margra helstu viðburða í sögu vestrænnar menningar.
Tyrkland og t'nunkristniií
Frumkristnin og Tyrkland eru svo nátengd að hægt er að
dvelja í landinu í nokkrar vikur til þess eins að feta í fótspor
kristnisögunnar. Postulasagan greinir frá ferðum Páls postula
um landið og í annarri kristniboðsferðinni kom hann til
Efesus. Þar komst hann með naumindum undan æstum lýðn-
um undir stjórn silfursmiðsins Demetríusar sem sá hagsmun-
um sínum ógnað af þessari nýju trú. Hann og aðrir höfðu
nefnilega framfæri sitt af þvi að selja minjagripi tengda
Artemis, frjósemisgyðjunni með mörgu brjóstm. Pflagrímar
áttu erindi til Efesus til þess að tilbiðja gyðjuna i þessu stór-
kostlega hofi sem talið var eitt af undrum fornaldar og af þeim
hafði Demetríus lífsviðurværi sitt, svo og margir fleiri. Páll
postuli hét reyndar Sál og var frá Tarsus á suðurströnd Tyrk-
lands. Eins og fiestir vita var hann fremstur í flokki þeirra
sem ofsóttu trúaða í árdaga kristninnar. Hann fékk vitrun og
varð í staðinn fremstur í flokki þeirra sem boðuðu hina nýju
trú. Guðspjallamaðurinn Jóhannes kom líka við í Efesus og er
talið að í þriðju ferð hans til Litlu-Asíu hafi María guðsmóðir
verið með í för. Á hæð fyrir ofan Efesus er kapella sem reist
var yfir hús sem sagt er að María hafi búið í. En þótt postul-
amir Páll og Jóhannes hafl gert sitt til að koma boðskapnum
á framfæri voru kristnir menn af og til ofsóttir í rómverska
ríkinu og síðar af öðrum innrásarherjum. Fleiri staðir í Tyrk-
landi eru tengdir frumkristninni og má þar nefna að Kon-
stantínus keisari tók kristna trú og aflétti ofsóknum á hendur
kristnum árið 313. Hann flutti hirð sína til hinnar fornu borg-
ar Býsans, nefndi hana Konstantínópel (fékk síðar heitið Ist-
anbúl) og þungamiðja hins rómverska ríkis varð um aldir þar
sem nú er Tyrkland.
Efesus í dag
Fyrir rúmum hundrað árum hófu fornleifafræðingar að
grafa í gegnum sex metra þykkt jarðlag sem lá yfir gómlu
Efesus og þeir eru enn að. Hundrað ára uppgröftur hefur skil-
að rústum af rómverskri borg frá fyrstu, annarri og þriðju
öld. Því miður er aðeins að sjá grunninn að hinu horfna hofi
Artemisar. Hins vegar eru rómversku rústirnar mjóg heilleg-
ar og svæði það sem grafið hefur verið upp telst meðal helstu
fornminja hins grisk/rómverska menningarheims.
Það er hægt að skoða það helsta á hálfum degi en hins veg-
ar er hægt að verja heilum degi eða jafnvel dögum í Efesus ef
áhuginn er mikill. Rústirnar eru það heillegar að með þokka-
legu ímyndunarafli getur maður heyrt kallað á forngrísku yfir
göturnar, fengið blóðbragð í munninn á leikvanginum þar
sem skylmingaþrælar börðust fyrir lífi sínu, fundið ilminn af
baðolíum í baðhúsinu og jafnvel heyrt vatnsniðinn á almenn-
ingsklósettinu í miðri borginni. Við hvert fótmál er eitthvað
áhugavert að sjá, mósaikgólf frá 1. óld, bókasafnið frá 2. öld en
þar voru geymdar um 12.000 rullur, höggmyndir af Heraklesi
og Hermesi, og síðast en ekki síst afsteypu af þekktri styttu af
Artemis Efesus-manna sem var það brjóstgóð að fjöldi brjóst-
anna slagar hátt á annan tug. Hægt er að fara í dagsferð frá
Marmaris til þess að skoða þessa merku rústir sem eru ein-
stakar.
Bómullarvirkið
Önnur dagsferð frá Marmaris er til Pamukkale, sem þýðir
í raun bómullarvirkið, en er alls ekki myndað úr bómull held-
ur kísil sem setið hefur eftir þegar heitt vatn hefur runnið nið-
ur klettana í aldir. Þarna eru heitar uppsprettur og Rómverj-
ar voru þeir fyrstu til að koma auga á þennan stað og gera
hann að heilsulind og ferðamannaborg. í dag geta ferðamenn
svamlað í heitri laug sem Kleópatra mun hafa baðað sig í þeg-
ar hún var á ferð um Litlu-Asíu með Antoníusi. Fyrir íslend-
inga eru heitar laugar svo sem ekkert sérstakar en við getum
ekki boðið upp á laug sem hlaðin er upp fyrir tvö þúsund
árum og þar sem gestir svamla innan um fornminjarnar. Sagt
er að konur, og aðeins konur, yngist um nokkur ár við að
baða sig í þessari laug. Þrátt fyrir að hafa séð nokkra tugi ís-
lenskra kvenna synda í lauginni get ég ekki staðfest þessa
sögn nema að því leyti til að íslenskar konur eru af Tyrkjum
almennt taldar yngri en ár þeirra segja til um. Það má vera
baðferðinni að þakka.
Það er um þriggja tíma akstur til Pamukkale frá Marmaris
en enginn ætti að láta það aftra sér. Á leiðinni er ekið í gegn-
um landbúnaðarhéruð þar sem ræktaðar eru plöntur sem eru
sjaldséðar í augum Islendinga, svo sem tóbak og bómull. í
ljósaskiptunum bregður náttúran á leik og ýmsar kynjamynd-
ir verða til í vindsorfnum klettum og háum fjöllum.
Falleg strandlengja
Strandlengja Tyrklands við Eyjahaf og Miðjarðarhaf hefur
af siglingamönnum verið talin ein sú fegursta í óllu Miðjarð-
arhafi. Það kemur tfl af því að sjórinn er túrkisblár við strend-
urnar og landið er skógi vaxið milli fjalls og fjöru í bókstaf-
legri merkingu. Marmaris er lítill bær, umlukinn furuskógi á
þrjá vegu, og skráður íbúafjöldi er 25.000. Áður en Marmaris
varð ferðamannastaður höfðu íbúar lífsviðurværi sitt af því
að kafa eftir náttúrlegum svampi en rétt fyrir utan fióann eru
stórir fiákar þar sem svampurinn vex.
í dag nýta lystibátar af öllum stærðum og gerðum höfnina
i Marmaris. Þar má sjá snekkjur af glæsilegustu gerð og nið-
ur í einfaldar seglskútur sem Tyrkir smíða úr furu sem vex í
nágrenninu og nóg er af. Hægt er að mæla með siglingu um
Gökova-flóann en það tekur um hálftíma að aka þangað frá
Marmaris. 1 slíkum ferðum er sólar og útsýnis notið af dekk-
inu og kafteinninn sjálfur tflreiðir hádegismatinn sem rennur
ljuflega niður.
Tyrkneska eldhúsið
Talandi um mat er ekki úr vegi að fjalla um tyrkneska mat-
arhefð sem er með því besta sem gerist. Þar sem heimsveldi
Tyrkjasoldána, Ottómanveldið, náði allt tfl Austurríkis í Evr-
ópu, suður Mið-Austurlönd og yfir nánast alla Norður-Afríku,
hafði matargerð þeirra mikfl áhrif í þessum löndum og svo öf-
ugt. Hlaðborð með heitum og köldum réttum eru algeng og úr-
valið er mikið, fyrir utan hvað réttirnir eru yfirleitt vel fram
bornir og skreyttir. Grænmeti er matreitt á ýmsan máta og
borið fram í alls konar sósum og kryddlegi. Meginuppistaðan
í kóldum sósum er oftast jógúrt sem gerir þær léttar og frísk-
andi. Kjötréttir eru oftast úr lamba- eða nautakjöti og algengt
að kjötið sé hakkað og síðan mótað í bollur eða grillað á tein-
um yfir eldi. Hrisgrjóna- og baunaréttir eru líka algengir.
Brauðið er alveg sér á báti og þar tala ég fyrir munn og maga
margra íslendinga sem sótt hafa Tyrkland heim. Flatt hveiti-
brauð með valmúafræjum og birki, bakað yfir opnum eldi, er
hreinasta sælgæti en það er borið fram heitt með smjöri.
Ferskir ávextir eru algengir i eftirrétt en einnig alls konar
kökur og sætindi. Smákökur sem bleyttar eru upp í hunangi
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
38-39
38-39
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80