Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 295. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						MÁNUDAGUR 23. DESEMBER 2002
19
I>V
Menning
Ameríkuljóð
Þar sem ljóðabókum
virðist fækka með hverju
árinu er þess vart að
vænta að mikil umsvif
séu í ljóðaþýðingum því
ef útgefendur eru tregir
til að gefa út frumsamd-
ar Ijóðabækur eykst sú
tregða margfalt þegar
kemur að ljóðaþýðing-
um. Þessa má sjá merki í
Bókatíðindum 2002 því
þar eru tilgreindar þrjár
þýðingar, ein úr dönsku
og tvær eftir bandarísk
skáld. Við þetta má bæta
einkaframtaki Einars
Braga skálds og þýðing-
um hans á ljóðum Sama.
Er ástæða til að hafa
áhyggjur af þessu? Því
skal ég láta ósvarað þó
sjálfur sé haldinn þeirri
barnatrú að ljóðið rati til
sinna. En athyglisvert er
að bandarísku þýðing-
arnar eru á ljóðum
skálda sem talin hafa
verið amerískust allra þó
ólík séu, þeirra Walts
Whitmans og Williams
Carlos Williams. Eru hér
einhver tengsl við þann gífurlega áhuga sem nú
virðist vera á Vesturheimi? Um Whitman skal
aðeins sagt að nú endurútgefur Bjartur þýðingu
Sigurðar A. Magnússonar á Söngnum um sjálfan
mig, en Árni rbsen sendir nú frá sér síðara bindi
þýðinga sinna á ljóðum Carlos Williams, Myndir
frá Brueghel. Fyrra bindið, Rauðu hjólbörurnar
og fleiri ljóð, kom út 1997.
William Carlos Williams fæddist 1883 í bænum
Rutherford í New Jersey og þar settist hann að og
starfaði alla sína starfsævi sem heimilislæknir
en var jafnframt afkastamikið ljóðskáld. Á náms-
árum sínum komst hann í kynni við Ezra Pound
og kenningar „imaginistanna" sem lögðu áherslu
á að myndmálið skyldi vera skýrt og tært en ekki
hlaðið dulúð og táknum að hætti „symbolista".
Sú afstaða einkenndi ljóð Williams alla tíð þó að
þeir Pound hafi á seinni árum verið hjartanlega
sammála um að vera ætíð ósammála um flesta
hluti. Þeim ágreiningi gerði þýðandinn Árni Ib-
sen ágæt skil i leikriti fyrir nokkrum árum. Þeg-
ar Williams tók að fara sínar eigin leiðir í skáld-
Bókmenntir
Ami Ibsen
Natinn og nákvæmur þýðandi.
skapnum voru þær ekki sist fólgnar í því að hann
taldi landa sína, og þá einkum þá stóru spámenn
Elliot og Pound, um of halla undir evrópsk menn-
ingaráhrif. Markmið bandarískra skálda væri að
mati Williams að skapa sérameríska ljóðlist. Þess
tók líka brátt að gæta bæði í yrkisefnum sem
flest fjölluðu um daglegt líf og hversdagslega við-
burði á heimaslóðum skáldsins og í bragarhátt-
um
Bókmenntir
Williams vildi færa braginn sem næst daglegu
tali og tileinkaði sér þannig á því skeiði sem
þetta þýðingakver fjallar um þriggja þrepa lín-
una, óreglulegan brag þar sem hendingarnar
taka jafnlangan tíma í flutningi. Þessa brags gæt-
ir einkum í lengri ljóðum hans en svipuðum
bragreglum hafði hann komið sér upp í styttri
ljóðum. Þessi sérviska hans og andóf gegn ríkj-
andi tísku varð til þess að Williams allt að því
gleymdist um tíma en vegur hans fór síðan vax-
andi á sjötta og sjöunda áratug síðustu aldar og
skáldskapur           hans
lofsunginn úr mörgum
áttum, jafnt af bítnikk-
um sem prófessora-
skáldum.
Þó ljóð Williams virð-
ist næsta einfóld og auð-
skilin eru þau furðu erf-
ið í þýðingu. Veldur þar
mestu áhersla hans á
hljóminn sem vart verð-
ur endurtekinn á öðrum
málum svo vel sé. Miðað
við það eru þýðingar
Árna Ibsen vel af hendi
leystar. Árni er natinn
og nákvæmur þýðandi,
jafnvel stundum um of,
svo sem í titli bókarinn-
ar sem auk þess er heiti
síðustu bókar skáldsins
og heiti á ljóðaflokk, þar
hefði ég kunnað betur
við að segja Myndir
Brueghels eða Myndir
eftir Brueghel; forsetn-
ingin „frá" tekur um of
mið af enskunni. Best
þykir mér þýðanda
takast upp í ljóðaflokkn-
um Myndir frá Brueghel
og styttri ljóðunum svo
sem „Hvirfilvindinum":
Tréð lagðisí
á bílskúrsþakið
teygði úr sér
og sagöi: Þú
átt þér himnaríki,
faröu þangað.
Lengri ljóðin með þrískiptu línunni hafa
reynst erfiðari viðfangs sem þó er fremur sök
skáldsins en þýðandans því í þeim rambar Willi-
ams tíðum einstigi milli leirburðar og skáldsnilli
sem fáum gefst að feta. En þó að tína mætti til
nokkur vafaatriði er mikill fengur að þessum
þýðingum og megi þær verða til að fleiri fylgi á
eftir, hvort sem er frá Vesturheimi eða óðrum
heimshornum.
Geirlaugur Magnússon
William Carlos Williams: Myndir frá Brueghel. Árni Ibsen
þýddi og ritaöi eftirmála. Bjartur 2002.
Sálfræði alþýðunnar
Greinasafnið Ur manna minnum skoðar þjóðsögur og ævintýri frá öllum
hugsanlegum hliðum
Út er komið hjá Heimskringlu, há
skólaforlagi   Máls   og   menningar,
greinasafnið   Úr   manna  minnum
sem Haraldur Bessason og Baldur
Hafstað ritstýra. í bókinni eru 28
greinar um islenskar þjóðsögur
eftir  jafnmarga 'fræðimenn   og
auk þess skrár yfir mannanöfn
og atriðisorð.
Þjóðsögur hafa um aldir ver
ið ein eftirlætisafþreying fólks
auk þess sem þær hafa lið-
sinnt manninum í hversdags-
legu amstri hans, dagdraum-
um og umgengni við sam-
ferðamenn     og    náttúru.
Jafnvel hafa þær náð til
samfélagsvanda sem erfitt
er að ræða á venjubund
inn hátt, til dæmis heim-
ilisofbeldis   og   haturs
milli foreldra og barna.
Gerir Baldur Hafstað
stuttlega   grein  fyrir
muninum á þjóðsög-
um og goðsógum í
Inngangsorðum sín-
um þannig að goð
sögur          „hjálpi
manninum       að
takast     á     við
hinstu    rök     og
skýra hið óskýranlega" en
þjóðsögur   og   ævintýri   fjalli   um
hversdagslegri vanda mannsins á jörðinni.
í sömu Inngangsorðum fjallar Baldur vítt og
breitt um þjóðsögur, söfnunarsögu þeirra, hug-
takanotkun og undirflokka. Hann ræðir þróun-
ina sem ævintýrin tóku úr munnlegri geymd í
bókævintýri og bendir á að víxlverkun rithefð-
_ar og munnlegrar heföar hafi að líkind-
um sett meiri svip á íslenskar
þjóðsögur en almennt
gerist.  Hann
ræðir
dulda
merk-
ingu
ævin-
týra   og
uppeldis-
hlutverk
þeirra,
m.a.     með
tilvísun   til
verka      sál-
fræðingsins
og geðlæknis-
ins       Brunos
Bettelheims
sem  reyndi  að
vinna úr vanda
tilfinningaheftra
barna með því að
styðjast við ævin-
týri. í stað þess að
ræða við börnin um
vanda  þeirra  beint
talaði hann um vand-
ann sem persónur æv-
intýranna            stóðu
frammi fyrir. Það gat
hjálpað skjólstæðingum
hans að leysa úr eigin
vanda   að   sjá   lausn   á
vanda söguhetjanna.
í kringum þjóðsögur hefur myndast víðáttu-
mikið fræðasvið sem hefur ekki síst þróast út
frá rannsóknum á einstökum minnum sem
birtast í þjóðsögum ólíkra menningarsvæða.
Lögmál munnlegrar frásagnarlistar og samspil
ritmáls og munnmennta kemur einnig mjög við
sögu rannsóknanna, ásamt flokkun þjóðsagna
og skyldleika við aðrar tegundir frásagna og
bókmennta. Höfundarnir i þessari bók fjalla
um þjóðsögur hver með sínum hætti. Til dæm-
is má nefna að Ármann Jakobsson fjallar um
marbendla og aðra sæbúa undir titlinum
„Hættulegur hlátur", Eysteinn Þorvaldsson
fjallar um þjóðsagnaminni í samtíðarsögum,
einkum smásögum Þórarins Eldjárns og Gyrð-
is Eliassonar, Terry Gunnell fjallar um innrás
óvætta á jólum á íslenska sveitabæi, Hannes
Pétursson gluggar í „gerviþjóðsöguna" Valtý á
grænni treyju, Katrín Jakobsdóttir kannar ís-
lenskar útilegumannasögur út frá sjónarhorni
sögumanna, Kristján Kristjánsson fjallar um
þjóðsögurnar og manneðlið, María Anna Þor-
steinsdóttir ræðir álfkonuna í þjóðsögum frá
18. öld sem fyrirmynd íslenskra nútímakvenna
í greininni „Átjándu aldar jafnrétti í álfheim-
um", Ólína Þorvarðardóttir skoðar myndbirt-
ingu djöfulsins í nokkrum íslenskum heimild-
um og Valdimar Tr. Hafstein athugar græn-
lenskar sagnir af samskiptum við norræna
menn á miðöldum.
Aðrir höfundar efnis í þessari gagnmerku og
nytsömu bók eru Bo Almquist, Ásdís R. Magn-
úsdóttir, Bragi Guðmundsson, Michael
Chesnutt, Einar G. Pétursson, Gísli Sigurðsson,
Haraldur Bessason, Heimir Pálsson, Helgi Hall-
grímsson, Hermann Pálsson, Kristín Unn-
steinsdóttir, Margrét Eggertsdóttir, Matthías
Viðar Sæmundsson, Páll Lýðsson, Rakel Páls-
dóttir, Rósa Þorstelnsdóttir, Sverrir Jakobsson
og Þórir Haraldsson.
Maria með Jesúbarnið
Mynd eftir Kristínu Gunnlaugsdóttur.
Bráðum koma...
Þegar lesendur sjá þetta síðasta blað
áður en jólahelgin gengur I garð hefur
skötuilmurinn lagst yfir borg og bý í
samræmi við þá venju Islendinga að
borða skemmdan mat, eins og gárung-
arnir segja. Sjálfur snæddi umsjónar-
maður skötu í annað sinn (og fyrsta
sinn af eigin hvötum) í fyrra og þurfti
svo mikla hjálp við að kyngja síðustu
bitunum að stórsá á honum í beinni
hjá Agli Helgasyni eftir hádegið. í ár
verður samt gerð önnur tilraun.
Þeir sem heima sitja í dag hlusta
sjálfsagt allir á jólakveðjur á Rás 1 sem
hefjast kl. 13. Lesturinn stendur fram
til miðnættis en inn á milli eru leikin
jólalög frá ýmsum löndum fyrir þá sem
enn eru að skreyta, pakka inn og leggja
siðustu hönd á jólaundirbúninginn.
Þrír tenórar
I dag, kl. 17.30,
verður safnast
saman á Hlemmi
og lagt af stað kl.
18 í friðargöngu
niður Laugaveg að
venju. Það er alltaf
hátiðlegt að finna
þennan sameigin-
lega friðaranda
rísa upp frá mann-
fjöldanum, taka
undir jólasálmana og sjá bjarmann í
augum barnanna í göngunni.
Eftir gönguna ættu menn að hinkra í
bænum því kl. 19.30 verða tenórarnir
þrir með glæsilega tónleika á svölum
Húss málarans, eða kaffihússins Sólon,
á horni Bankastrætis og Ingólfsstrætis, í
boði Reykjavíkurborgar. Ef einhver er í
vafa eru tenórarnir þrír þeir Jóhann
Friðgeir Valdimarsson, Snorri Wium og
Þorgeir Andrésson. Með þeim leikur
Steinunn Birna Ragnarsdóttir á píanó.
Dagskráin verður að sjálfsögðu hátíðleg
og tileinkuð jólunum að hluta.
Þeir sem ekki komast í bæinn geta
notið undursamlegs jólasöngs á jóla-
diski Mótettukórs Hallgrímskirkju sem
Jóhann Friðgeir tekur undir og heitir
Lýs, milda stjarna. Á honum er efnis-
skrá sem flutt var á rómuðum aðventu-
tónleikum í Hallgrímskirkju í desember
í fyrra, meðal annars vinsæl jólalög á
borð við Ó, helga nótt, Nóttin var sú
ágæt ein og Guðs kristni í heimi.
Stoðir samfélagsins
Jólaleikrit útvarpsins á Rás 1 á 2. í
jólum, kl. 13, er Stoðir samfélagsins eft-
ir Henrik rbsen, hið fyrsta í röð þeirra
verka Ibsens sem flokkuð eru undir
samtímaleikrit skáldsins. Þar segir á
listrænan hátt frá spillingu, svikum,
lygum og úreltum afturhaldssömum
leikreglum í litlu sjávarþorpi í Noregi.
Leikstjóri er María Kristjánsdóttir.
Eins og rbsen sé ekki nóg er um
kvóldið, kl. 19, jólaópera útvarpsins,
Iffígenía i Ális, eftir Christoph Willi-
bald Gluck, ný hljóðritun frá Scala-óp-
erunni í Mílanó. Violeta Urmana fer
með titilhlutverk konungsdótturinnar
sem á að fórna og Riccardo Muti stjórn-
ar hhomsveit Scala-óperunnar.
En þegar óperan stendur sem hæst
verða gestir sestir inn í Þjóðleikhúsið
og farnir að horfa á léttklædda karl-
menn í söngleiknum Með fullri reisn...
Svo ólíkt hafast menn að - líka á jólum.
&/edilegJÖlf
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56