16 LAUGARDAGUR 1. FEBRÚAR 2003 Helgarblað j£p"%]T Dorothy Parker, rithöfundur, Ijóöskáld og gagnrýnandi. Hún var eiturtunga og þótti ein fyndnasta kona slnnar tíöar. Líf hennar var ekkl hamingjuríkt og einn vinur hennar sag&l a& hún hef&l aldrel kunna& a& láta sér lí&a vel. Dekrað við óhamingju Oorothy Parker var einkar snjöll manneskja og fyndin og beitt í skrifum sfnum. Hún naut lítillar hamingju í lífinu og reyndi nokkrum sinnum aö fyrirfara sér. Segja má aö hún hafi dekraö viö óhamingju sína. Dorothy fæddist árið 1893 í New Jersey. Móðir hennar lést þegar hún var fimm ára og hún átti óham- ingjusöm bernskuár á heimili föður síns og stjúpu sem hún fyrirleit. Um tvítugsaldur kynntist hún drykkfelldum verðbréfasala, Edwind Parker, sem gekk í herinn í fyrri heimsstyrjöldinni og sneri heim í stríðslok, háður morfíni eftir að hafa komist í mor- fínbirgðir herdeildar sinnar. Dorothy fékk vinnu hjá Vanity Fair þar sem hún gerðist leiklistargagnrýnandi. Hún vakti fljótlega at- hygli fyrir miskunnarlausa dóma sína. Hún mælti með leiksýningu af því það væri svo afskaplega gott Gullkorn vikunnar Ég vildi feginn verða að Ijósum degi - eftir Pál Ólafsson Ég vlldi feglnn verða að Ijósum degl, en vera stundum myrk og þögul nótt; þá vœrl ég leiðarljós á þínum vegl, þlg lykl ég faðmi þá þú svæfir rótt. Svo undur dauðtrúr ég þér skyldi reynast og o'n'i grðf ég með þér fœri seinast. Og þá menn lœstu líkklstunni aftur, ég lœddlst eins og skuggl í faðmlnn þlnn, (því mannlegur el meinað getur kraftur að myrkrið koml í grafarhúmlð Inn), ég vefðlst um þig, vœri í faðmí þínum, uns vektl ég þlg með Ijósgeislunum mínum. að prjóna á með- an hún stæði yfir, „og ef þið prjónið ekki skuluð þið hafa með ykkur bók," sagði hún. „Stundum finnst mér að það geti ekki verið satt, það geti ekki ver- ið til svona vond leikrit," sagði hún i einni gagn- rýni sinni. „í fyrsta lagi myndi enginn skrifa þau og í öðru lagi myndi enginn setja þau á svið." Hún sagðist lifa hundalífi vegna allra þeirra öm- urlegu leikrita sem hún þyrfti að horfa á. Vinurog sálufélagi Meðal sam- starfsmanna Dorothy á Vanity Fair var Robet Benchley sem var virtur leik- húsgagnrýnandi og rithöfundur. Þau Dorothy urðu nánir vinir og vináttusam- bandið við hann var kannski mik- ilvægasta sam- bandið í lífið hennar. Vinir þeirra vissu aldrei hvort þau voru elskendur eða ekki, en þau voru allavega sálufélagar. Dorothy þoldi ekki Gertrude, eiginkonu Benchleys, og lýsti henni sem konu sem líkleg væri til að borða afkvæmi sín. Þeg- ar Dorothy var sagt lát Benchleys árið 1945 svaraði hún með orðun- um: „Það er alveg frábært." Gertrude taldi orðin bera vott um kaldlyndi Dorothy og fyrirgaf henni aldrei en orðin voru sögð í biturleika af lífsþreyttri konu sem hafði komist að þeirri niðurstöðu að allt færi á verri veg í lífinu. Kaldhæðinn höfundur Dorothy byrjaði að yrkja h'óð á unglingsárum og eitt af fyrstu ljóðunum sem birtist eftir hana á prenti hófst á orðunum: „Ég hata konur. Þær fara í taugarn- ar á mér." Hún sagðist biðja daglega: „Góði Guð, láttu mig hættá að skrifa eins og kona. í Jesú nafhi. Amen." Fyrsta ljóðabók hennar, Enough Rope, sem kom út árið 1927, varð metsölubók. Smásaga hennar, Big Blonde, vann 0 Henry verðlaunin sem besta smásaga ársins 1929. Hún var ekki afkastamikiil höfundur og var allt upp í sex mánuði að skrifa smásögu. Sögur hennar lýsa einmanaleika, grimmd, sambandsleysi kynjanna og einangrun kvenna og eru fullar af kald- hæðni líkt og ljóð hennar. Brösugt einkalíf Hún var ekki húsleg kona. Einhver sagði að hún hefði frekar svelt sig en soðið sér egg. AUa ævi át hún beikon hrátt og gaf þá skýringu að hún vissi ekki hvernig ætti að matreiða það. Hún lærði aldrei á bíl og sagði að ekkert gæti fengið sig til að kaupa sér út- varp. Hún var ákaflega drykkfelld og drakk til að eyða óskaplegri kvíðatilfinningu sem gagntók hana svo oft. Hún talaði stöðugt um að lífið væri ekki þess virði að því væri lifað og gerði nokkrar misheppnað- ar tilraunir til að fyrirfara sér. Seinni eiginmaður hennar var leikarinn Alan Campbell sem var ellefu árum yngri en hún. „Enginn í veröldinni hefur fengið mig til að hlæja jafn mikið og Dorofhy," sagði hann eitt sinn. Dorothy var mjög hamingjusöm fyrstu árin í hjónabandi sínu og dró mjög úr drykkju sinni. Hjónin störfuðu saman í Hollywood um hríð þar sem Dorothy skrifaði kvik- myndahandrit. Eftir tveggja ára hjónaband varð hún barnshaf- andi, 43 ára gömul. Fæstir þeirra sem þekktu hana töldu hana gott efni í móður. „Hún var frábær við hunda," sagði einn vinur hennar, „hundur gat ekki svarað henni eða sagt betri brandara en hún. En ég held að hún hefði orðið mjög leið á móðurhlutverk- inu. Hún hafði enga þolinmæði." Það reyndi aldrei á móðurhæfileika hennar þvi hún missti fóstrið. Hún varð barnshafandi á nýjan leik en missti það fóstur sömuleiðis. Drykkja hennar óx mjög. Hún skildi við eiginmann sinn en giftist honum aftur eftir örfá ár en skildi við hann á ári síðar. Líf án tilgangs Á McCarfhy-timanum var Dorothy grunuð um kommúnisma og þegar FBI-útsendarar mættu á heim- ili hennar og spurðu hana hvort hún hefði einhvern tíma íhugað að taka þátt í samsæri um að steypa stjórn Bandaríkjanna svaraði hún: „Ég get ekki einu sinni fengið hundinn minn tO að halda sér á mott- unni. Llt ég út fyrir að vera manneskja sem gæti steypt ríkisstjórninni?" Hún fór þó ekki leynt með róttækar stjórnmála- skoðanir sínar og var vegna þeirra sagt upp vinnu í Hollywood. Hún sneri sér þá að bókmenntagagnrýni og fór þar ekki mjúku leiðina meðan önnur leið var fær. Hún tók á ný upp samband við fyrrum eiginmann sinn, Alan Campbell, sem var ekki einungis orðinn forfallinn drykkjumaður heldur bruddi róandi lyf í gríð og elg. Dag einn kom Dorothy að honum látnum i rúminu. Hann hafði tekið inn of stóran skammt af róandi lyfjum. Kona nokkur vottaði Dorothy samúð sína með orðunum: „Hvað get ég gert fyrir þig?" „Út- vegaðu mér nýjan eiginmann," svaraði Dorothy. Kon- an sagði Dorothy að svar hennar væri það ruddaleg- asta og ósmekklegasta sem hún heföi nokkru sinni heyrt. „Fyrirgefðu," sagði Dorothy, „farðu þá í stað- inn út í búð fyrir mig og kauptu handa mér samloku með skinku og osti." Dauði Alans gerði hana gamla. Hún hriðhoraðist, varð 40 kíló, og að sögn kunningjakonu leit hún út fyrir að vera hundrað ára. Hún bjó á hótelherbergi og eyddi tímanum í drykkju og gláp á sápuóperur. Hún lést af völdum hjartaáfalls árið 1967. Einn vinur henn- ar skrifaði öðrum vini: „Ef það er einhver tilgangur með líflnu þá er hún núna einhvers staðar að láta sér líða vel en það tókst henni svo illa meðan hún var hér, og ég vona að hún sé í félagsskap Roberts Benchleys." Umsjón: Kolbrún Bergþórsdóttir Tvö meistaraverk Uppáhaldsbœkur Sigurðar G. Valgeirssonar „Tvær bækur standa upp úr þegar ég lít til baka. Þær eiga það sam- eiginlegt að vera eftir er- lenda höfunda, eru báðar þykkar og ég kynntist þeim rúmlega tvítugur sem hluta af námsefninu þegar ég var í bók- menntanámi. Önnur bókin er Hí- onskviða eftir Hómer sem Einar Már benti nýlega á að flestir af yngri kynslóð tengdu við Hómer Simp- son. Ég las þessa bók mörgum sinnum og hreifst bæði af verkinu og þýðingu Sveinbjarnar Eg- ilssonar. Ég man að þegar ég var blaðamaður á DV í gamla daga gekk ég svo langt að benda íþrótta- fréttamönnunum á að lesa kviður Hómers ef það mætti verða til að draga úr klisjum á borð við: „knattspyrnumaðurinn snjalli" og svo framvegis. Þeir fóru ekki aö ráðum mínum og kannski eins gott. Eftir á að hyggja veit ég ekki hvort manni hefði liðið betur við að lesa: „Hinn rósfingraði markvörður Skagamanna bjargaði meistaralega i horn." Hin bókin er Don Kíkóti eftir Cervantes. Ég las hana í enskri þýðingu í einum rykk sem er munað- ur sem maður gat veitt sér á yngri árum. Mér fannst bókin gríðarlega skemmti- leg og eftirminnileg. Ég nefni að lokum tvær bækur úr heimilisbóka- safninu. Þær eru Birtíngur eftir Voltaire í þýðingu Halldórs Laxness og Ægis- gata eftir John Steinbeck í þýðingu Karls ísfelds. Þess- ar bækur eru þeirrar nátt- úru að ef ég opna þær veit ég oftast ekki af mér fyrr en ég er niðursokkinn í lestur þeirra eða jafn- vel búinn með þær." Skemmtileg náðargáfa Náöargáfa Gabriels eftir Hanif Kureishi Hinn fimmtán ára Gabriel reynir að ná fót- festu eftir að faðir hans flytur að heiman. For- eldrum hans, fyrrver- andi hippum, veitir sannarlega heldur ekki af leiðsögn og stuðningi. Afar skemmtileg, fyndin og lúmsk skáldsaga um mannleg samskipti. Persónulýsingar eru sérlega vel heppnaðar en það er fóstra Gabriels, Hanna frá Austur-Evrópu, sem hvað eftir annað stelur senunni. Kvótið Bœkur sem égfae tilfelli út af eru bœkur sem eru þannig að þegar maður er búinn að lesa þærþá vildi maður óska þess að höfiindurinn vairi ógurlega mikitt vinur manns og maður gœti hringt í hann hvenœr sem rnaður vildi. Svoleiðis lagað skeður nú samt ekki álltofoft. Holden Caulfield í Bjargvættinum ígrasinu eftirJ.D. Salinger Allar bækur__________ 1. Þú getur grennst og breytt um lífsstíl. Ás- mundur Stefánsson og Guðmundur Björnsson 2. Bókin um bjórinn. Roqer Protz 3. Frida. Barbara Mujico_________ 4. Gerðu það bara! Guðrún G. Bergmann_________ 5. Rétt matreiðsla fyrir þinn blóðflokk. Peter D'Adamo_______ 6. Leiðin að baettri líðan. Halldóra Sigurdórsdóttir_______ 7. Dauðarósir. Arnaldur Indriðason 8. Grafarþögn. Arnaldur Indriðason__________ 9. Jafnvaegi í gegnum orku stöðvarnar. Guðjón Berqmann 10. Leggðu rækt við sjálfan þig. Anna Valdimarsdóttir Skáldverk___________ 1. Dauðarósir. Arnaldur Indriðason 2. Grafarþögn. Arnaldur Indriðason 3. Napóleonsskjölin. Arnaldur Indriðason______ 4. Bridget Jones - á barmi taugaáfalls. Helen Fieldinq 5. Gullregn úr ástarljóðum (slenskra kvenna 6. Alkemistinn. Paulo Coelho 7. Tveggja turna tal. J.R.R. Tolkien________________ 8. Kaldaljós. Viqdís Grimsdóttir 9. Sjálfstaett fólk. Halldór Laxness 10. Mávahlátur. Kristín Marja Baldursdóttir Barnabækur 1. Geitungurinn 1. Árni Árnason og Halldór Baldursson________ 2. Njála. Brynhildur Þórarinsdóttir 3. Molly Moon og dáleiðslubókin. Georqia Bynq 4. Gæsahúð 6 - Skrímslið. Helqi Jónsson_______________ 5. Gúmmí-Tarsan. Ole Lund Kirkeqaard_________ Metsólulisti Eymundssonar 8.-14. janúar
Beinir tenglar
