Dagblaðið Vísir - DV

						i~i(3lCf O f'fcf lCi C7    JJV      LAUCARDAGUR I. FEBRÚAR

tróð fyrst

upp í kirkju

urra ara

Jóhann Sigurðarson hefur hlotið mikið lof

fyrir leik sinn, nú síðast íRakstri eftir Ólaf

Jóhann Olafsson á Litla sviði Þjóðleikhúss-

ins. Jóhann ræðir íviðtali við Helgarblað

DVum gagnrýni, töfra tónlistarinnarog

furstu skrefin ísóngnum þegar hann var

fjögurra ára drengur í Borgarfirðí.

Er ekki gott að taka þátt í hlýju verki eins og

Rakstri svona í skammdeginu?

„Jú, virkilega gott. Stór hluti leikverka er líka

orðinn myrkur og ofbeldisfullur. Svo er náttúrlega

gaman að fá fullskapað leikrit frá höfundi sem

ekki hefur skrifað mörg leikrit um dagana. Það er

fengur í þvi fyrir íslenskt leikhúslíf. Vonandi held-

ur hann áfram að skrifa fyrir leikhús því það eru

sjaldséðir fuglar þessi leikskáld.

Það er einna skemmtilegast í leikhúsinu að

vinna að nýju íslensku verki; sérstaklega þegar

maður trúir á það og veit um möguleikana sem

það gefur. Ég tala nú ekki um þegar höfundurinn

er sjálfur handan við hornið og reiðubúinn að

breya og bæta ef þörf krefur. Þannig hafa leikhús-

vinnubrögðin þroskast undanfarin ár."

En það er misjafnt eftir höfundum hversu viljug-

ir þeir eru að breyta verkum sínum.

„Já, sumir vilja yfir höfuð ekki hrófla við verk-

unum eftir að hafa skrifað þau; leggja þau fyrir

eins og útfylltan víxil."

Gaman þegar vel gengur

Þú hefur fengið lofsamlega gagnrýni fyrir hlut-

verk Péturs í Rakstri.

„Já, það er alltaf gaman þegar vel gengur."

Sumir listamenn segjast aldrei lesa gagnrýni.

„Mér finnst óttalega kjánalegt að hugsa þannig.

Auðvitað les ég gagnrýni, hún er huti af lesefni

dagsins hvort sem hún fjallar um leiklist, tónlist,

myndlist, bækur eða kvikmyndir. Maður þarf að

vera undir það búinn að svara fyrir sig. Oft er

maður ósammála gagnrýnendum enda spegla þeir

sjálfa sig."

Þegar þú lékst Don Juan í uppsetningu Rimasar

Tuminas í Þjóðleikhúsinu fékkstu einhverja eftir-

minnilegustu gagnrýni síðari ára hjá Jóni Viðari

Jónssyni sem þá var leikhúsgagnrýnandi í Sjón-

varpinu.

„Það var gaman að því. Don Juan var einhver al-

skemmtilegasta sýning sem ég hef tekið þátt I. Ég

haföi mjög gaman af viðbrögðunum sem sýningin

vakti. Vinur minn sagði mér eftir sýninguna að

þetta væri það alleiðinlegasta sem hann hefði séð.

Jón Ólafsson, tónlistarmaður og ágætur vinur

minn, orðaði það hins vegar svo að honum hefði

fundist túlkunin á Don Juan minna mjög á Elvis

Presley síðustu æviár hans. Og það var í sjálfu sér

leiðin sem ákveðið var að fara. Bríet heitin Héðins-

dóttir sagði um sýninguna að það hefði verið svo

skemmtilegt að ákveðið var að fara hættulegu leið-

ina við uppsetninguna. Sumum líkaði það vel og

öðrum illa.

Don Juan var að mörgu leyti líkur Elvis Presley

eftir að blómatíma hans lauk. Hann var að vissu

leyti dáinn en annað slagið kviknaði á honum og

þá lagði hann öll sin hjartans mál á borðið; var fag-

urkeri, elskhugi og maður sannleika og hreinleika.

Þess á milli var lifið ekki þess virði að lifa því; það

var mikil feigð yfir honum líka.

Ég tók líka þátt í fyrstu sýningu Rimasar í Þjóð-

leikhúsinu en það var uppsetning hans á Mávinum

eftir Tsjekhov. Hún olli lika miklu fjaðrafoki hjá

elítunni. Ég held að Rimas hafi komið inn í ís-

lenskt leikhús á hárréttum tíma með nýja hugsun

og vinnuaðferðir sem eru ákaflega geðugar fyrir

leikhúsið. Hans lífsfílósófia er í grunninn súrreal-

ísk; honum finnst súrrealisminn miklu nær raun-

veruleikanum en það sem við köllum í daglegu tali

realisma. Lífið er í hans augum súrrealískt en ekki

realískt."

Frumraun fjögurra ára

Þótt leiklistin hafi verið þitt aðalstarf er söngur-

„Svo hefur komið fyrir að ég hef þurft að takast á við persónur sem eru mjög langt frá mér og ég hef andstyggð

á. Ég lék t.d. í leikritinu Ég heiti ísbjörg, ég er ljón þar sem ég þurfti að leika misindismann. Hugsanir hans og

tilfinningar voru hryllilegar og erfiðar fyrir mig; ég þurfti að hugsa mig inn á brautir sem mér þóttu ógeðfelld-

ar og slíkt erfiði tekur toll af manni."

DV-myndir Hari

inn aldrei langt undan.

„Nei. Ég tróð fyrst upp i kirkju fjögurra ára;

undi mér ekki á kirkjubekknum. Móðir mín var þá

organisti í kirkju í Borgarfirði. Hún hafði beðið

mig að halda kyrru fyrir meðan presturinn væri í

stólnum en mér skilst að ég hafi ekki staðið við

gefið loforð og í miðri ræðu prestsins staðið upp,

arkað eftir kirkjugólfinu og sungið Gamla gatan

mín."

Var þá aldrei vafamál hvort þú tækir leiklistina

fram yfir sönginn?

„Tónlistin var hluti af uppeldinu. Móðir mín var

tónlistarkennari, bróðir minn, Þorsteinn Gauti, er

píanóleikari og systur mínar lærðu líka á hljóð-

færi. Það var því söngur allt um kring í fjölskyld-

unni.

Strax eftir að ég útskrifaðist úr Leiklistarskólan-

um fór ég í nám til Sigurðar Demetz Franzsonar og

var þar í sex vetur og síðan í tvo vetur í námi hjá

Kristni Sigmundssyni. Ég kláraði sjöunda stigið i

söng, tónfræði og tónheyrn. Svo var bara svo mik-

ið að gera í leiklistinni að ég varð að slaka á

söngnum. Ég var um þær mundir að leika í Vesal-

ingunum, Bílaverkstæði Badda og þremur öðrum

stykkjum eins og oft gerðist á þessum árum."

Besta leiðin til að halda mennskunni

Þú útskrifaðist úr Leiklistarskólanum árið 1981

og síðan hefur verkefhastaðan hjá þér verið stöðug

og góð.

„Ég byrjaði hjá Leikfélagi Reykjavíkur í Iðnó og

var þar í fjögur ár. Þar gengu sýningarnar venju-

lega í 100 eða 150 skipti fyrir fullu húsi og verk

sem gekk í fimmtíu þótti falla. Ég lék í Jóa eftir

Kjartan Ragnarsson í 150 skipti, Salka Valka var

sýnd 100 sinnum og Gísl líka. Á þeim árum var

Leikfélagið að sprengja utan af sér húsnæðið. Það

var meira að segja byggð brú af sviðinu og upp á

gömlu svalirnar. Það var meðvitað reynt að sýna

forráðamönnum borgarinnar að húsið væri alltof

lítið. Kjartan Ragnarsson og Stefán Baldursson

voru duglegir við þetta.

Mér finnst að borgin ætti að sýna meiri myndar-

skap varðandi LR en hún hefur gert. Leikfélagið er

mikilvægt fyrir menningu í samfélaginu. Menn

virðast geta byggt heila Kárahnjúkavirkjun án

þess að horfa í aurinn en þegar vantar 100 milljón-

ir á ári til að tryggja hag Borgarleikhússins virð-

ist það ekki hægt. Eitt prósent af fjárútlátum rík-

isins fer til menningarstofnana. Menning er svo

ríkur þáttur í nútímalífi að ég efast um að við

kæmumst af ef ekki væri fyrir menningarstofnan-

ir eins og leikhús, listasöfn, tónlistarsali og óperu-

hús. Menningarneysla er jafn þýðingarmikil og

það að borða. Við sjáum bara hvað krakkarnir eru

að gera í tónlistinni. Það dettur engum minna í

hug en að fara á samning hjá stórum erlendum út-

gáfum. Það er orðið styttra til Spielbergs en Jóns í

Skífunni. Það leiðir hvað af öðru. Milli 1970 og 80

varð sprenging þegar tónlistarskólar voru opnaðir

um allt land og auðvitað hafði það mikil áhrif á

tónlistarsköpun og tónlistarnám. Það er bara tíma-

spursmál hvenær borgaryfirvöld átta sig á mikil-

vægi þess að reka Borgarleikhúsið með myndar-

brag. Menning og sköpun er besta leiðin til að

halda mennskunni."

3000 ára skrifræði

Þú hefur einu sinni tekið þér langt fri frá leik-

húsinu.

„Já, ég tók mér árs frí árið 2001. Ég þorði ekki

að vera lengur í burtu. Arnar Jónsson hafði sagt

mér frá þvi þegar hann ætlaði sér að taka þriggja

ára frí en var farinn að vinna aftur eftir átta mán-