Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš

						Dagblaðið, Mánudagur 8. september 1975.
SJA JARÐSKJALFTA FYRIR
OG HEMJA ÞÁ
Þeir eru farnir að spá
nokkuð nákvæmt um
jarðskjálfta úti i lönd-
um. Við ættum að
fylgjast vel með. Næsta
skrefið verður að
„hemja" jarðskjálfta,
svo að hann valdi ekki
verulegu tjóni. Á þvi
sviði hafa einnig verið
unnin afrek að undan-
förnu.
Kinverjar eru snjallir. Yfir-
völd þar vöruðu fólk við yfirvof-
andi jarðskjálfta siðastliðinn
vetur. Klukkan sex að morgni
var gefin Ut þessi tilkynning:
„Samkvæmt spá herstjórnar-
innar verður sennilega mikill
jarðskjálfti i kvöld. Við krefj-
umst þess, aö allt fólk yfirgefi
heimilisinogöllhusdýr . verði
fjarlægð Ur gripahiísum."    -,
Til að örva fólk frekar til áð
hlýða þessum boðskap var enn-
fremur tilkynnt, að kvjkmyndir
yrðu sýndar utan húss.
„Um leið og tilkynningin hafði
verið lesin," segir i kinverskri
blaöagrein um þetta, ,,fóru
' margir karlar og konur ut með
öllum fjölskyldum sinum og
söfnuðust saman d torgi. Fyrsta
kvikmyndin var varla á enda,
þegar mikill jarðskjálfti, 7,3 stig
á Richterskvarða dundi yfir.
Mikill dynur eins og þruma
heyrðist frá iðrum jarðar. Mörg
hús hrundu þegar i stað. Af tvö
þusund ibúum i hreppnum
særðust eða létust aðeins „þeir
þrjózku" i þessum jarðskiálfta,
þeir sem hunzuðu aðvörunina.
Allir aðrir voru heilir og ósárir,
og ekki einn einasti gripur fórst
hjá þeim, sem hlýddu."
,,Kannski á
morgun"
Kinverjar munu hafa spáð
rétt um tiu jarðskjálfta siðustu
árin. Af tilkynniffgunni, sem
lesin var fólki i framangreindu
tilviki, sést hve öruggir visinda-
menn þeirra eru i sinni sök. Og
Bandarikjamenn og Sovétmenn
ætla ekki að láta Kinverja
skjóta sér ref fyrir rass i þessu
Jaröskjálftinn mikli i San Francisco 1906.
tæpir 4000litrar, var framlegðin
á árskUna kr. 53.333,-.
Með þessum samanburði vildi
ég benda á það, að þýðingar-
mesta verkefni leiðbeininga-
þjónustunnar i samvinnu við
bændur er að auka arð af hverj-
um grip, það gefur bóndanum
meiri tekjur og samkvæmt regl-
unni ódýrari matvæli á borð
neytandans.
Miklar framfarir hafa orðið á
sviði bUfjárræktar á undanförn-
um árum, meðalnyt kUa hefur
hækkað um 50 litra & ári. Þar
sem bændur hafa tekið þátt i
starfsemi sauðfjárræktarfélaga
hefur kjötmagn eftir hverja
kind einnig aukizt verulega.
Starfsemi bUf járræktar-
félaganna þarf að efla og fá sem
flesta bændur til virkrar þátt-
töku i þeim. Bætt ræktun, betri
heyverkun, aukin arðsemi bU-
fjárins, er mun vænlegri til að
stuðla að hagkvæmri fram-
leiöslu en einhliða fjölgun
gripa.
Vonandi láta bændur ekki
leiða sig Ut i ógöngur með öllum
áróðri sem rekinn er fyrir
stækkun bUanna, þeir verða
sjálfir að finna hvaða bUstærð
hentar hverjum einum og hvað
landið þolir, sem þeir hafa yfir
að ráða. í þessu óhóflega kapp-
hlaupi að öðlast einhver lifs-
gæði, sem flestir álita aö felist i
seðlabUntum, vill gleymast að
lifa lifinu i sátt og samlyndi við
sjálfan sig og umhverfi sitt.
frekar en öðru. Bandarikja-
menn stæra sig af réttri spá um
jaröskjálfta, sem varð i fyrra-
vetur f bænum Hollister.
Frá stöðvum með fram San
Andreassprungunni i Kaliforniu
höfðu jarðskjálftafræðingar
fengið upplýsingar, sem komu
þeim til að spá þvi, að verulegur
jarðskjálfti yrði i Hollister
„kannsiri á morgun", eins og
þeir komust að orði. Enda fór
svo. Næsta dag siðdegis, þegar
ibUar Hollister voru að setjast
að snæðingi, fór jörðin að hrist-
ast undir þeim. Jarðskjálftinn
mældist 5,2 stíg á Richter og olli
litlu tjóni en mikilli gleði fræði-
manna. Þar er stefnt að þvi, að
tækni finnist, sem geri kleift að
sjá fyrir jarðskjálfta, sem tal-
inn er munu verða allörugglega
I grennd við stórborgina San
Francisco einhvern tima næstu
þrjátiu árin og mun vafalaust
granda tugum þUsunda, ef hann
kemur að óvörum.
Feikilegur jarðskjálfti varð i
San Francisco árið 1906. Annar
slfkur mundi hafa hryllilegar
afleiðingar, ef hann dyndi til
dæmis yfir um miðjan dag.
Miðað viö fyrri reynslu mundu
stórar sprungur opnast i götun-
um. Mörg tonn af steinum og
gleri mundu þeytast á götuna.
Margar gamlar byggingar
hryndu I rUst, og aðalgatan i
Kinverjahverfinu yrði sem
kirkjugarður. SkýjakljUfarnir
mundu skekkjast og fólk I þeim
þeytast um i ibUðum sinum.
Eldur brytist Ut hvarvetna.
Þannig færi, ef sá jarðskjálfti,
sem flestir spá að muni verða i
San Francisco ekki seinna en
upp Ur næstu aldamótum, dyndi
yfir.
Hafa kostað
74 milljónir
mannslifa
Það er engin furða þótt marg-
ir fræðimenn leggi nótt við dag
til að reyna að sjá jarðskjálfta
fyrir og hemja hann með ýms-
um leiðum.
Sambærilegur jarðskjálfti i
grennd við aðra borg i Kali-
forniu, Los Angeles, er talinn
mundu granda 20 þúsundum og
slasa 600 þUsund, samkvæmt
meðaltalsreikningum.
Næst á eftir styrjöldum og
plágum hafa jarðskjálftar deytt
flest fólk i sögunni. Þeir hafa
grandað 74 milljónum manna,
að þvi er talið er, þegar með eru
taldar afleiðingar þeirra, svo
sem ílóð, eldar og skriðuföll og
mannskaðinn, sem þær valda.
Lissabon lögð f eyði í jaröskjálfta 1775. Tekst að koma I veg fyrir, aö
slfkt endurtaki sig?
Einkennileg hegðun
dýra fyrir skjálfta
Sovétmenn voru majina
fyrstir til að leggja áherzlu á leit
að góðri forspá um jarðskjálfta.
Það var 1949, þegar jarð-
skjálftar i Siberiu ollu skriðum,
sem grófu þorpið Khait og
deyddu 12 þUsund manns. Þetta
olli skelfingu i Sovétrikjunum,
og leiðangur var gerður Ut til að
HAUKUR
HELGASON
kanna málið. Leiðangursmenn
dvöldust þar árum saman, en
timanum var vel varið. Sovét-
menn tilkynntu á alþjóðaráð-
stefnu árið 1971, að þeir hefðu
náð takmarkinu og fundið að-
ferðir til að þekkja merki um
yfirvofandi jarðskjálfta.
Visindamenn fara eftir ýms-
um fræðilegum merkjum um
þessi efni sem ekki verður farið
Ut i hér. Kinverjar leggja jafn-
framt áherzlu á annað, svo sem
einkennilega hegðun dýra, áður
en jarðsk]álftar verða. Svanir
flýðuburtfrá vötnum, tigrisdýr
hætti að æða um búrið og hestar
hegðuðu sér einkennílega áður
en jarðskjálítinn i Hollister
dundi yfir.
Þannig virðast dýrin finna á
sér, að eitthvað ógurlegt sé'i
vændum, meðan maðurinn veit
ekkert nema það, sem hann les
af tækjum.
Þannig má hemja
jarðskjálfta
1 eldgosinu i Vestmannaeyj-
um þótti mörgum óliklegt að
vatnsdæling hefði einhver áhrif
á hraunflóð.
Síðar hafa menn orðið sam-
mála um, að dælingin hafi haft
gdö áhrif. A sama hátt eru
visindamenn nU að þreifa fyrir
sér um leiðir til að hemja jarð-
skjálfta. Ef unnt er að sjá þá
fyrir með nokkurri nákvæmni,
er unnt að flytja fólk burt og
gera fleiri ráðstafanir. En aðal-
markmiðið verður að hemja
jarðskjálftana, svo að þeir verði
minni en ella.
SU tækni, sem kann að verða
aðalvopnið gegn jarðskjálftum,
var fundin af tilviljun árið 1966.
Vísindamenn, sem störfuðu i
grennd við borgina Denver i
Bandarikjunum, tdku eftir, að
litlir jarðskjálftar urðu sam-
timis þvl, að eitururgangi var
dælt i brunna djUpt i jörðu við
framleiðslu taugagass. Eftir að
herinn hætti við þetta, dró Ur
jarðskjálftunum. Visindamönn-
um fannst mikið koma til
þessara jarðskjálfta, sem menn
hefðu hrundið af stað. Þeir
reyndu siðan að draga Ur afli
jarðskjálfta með þvi að koma af
stað minni háttar jarðhræring-
um og „hleypa með þvi Ur
blöðrunni". önnur aðferð er að
bora holur djúpt i jörðu og nota
vatnsdælingu til að létta
þrýstingnum af stóru svæði.
Slíkar aðf erðir eru nokkuð langt
komnar. Með þeim er fræðilega
unnt að draga Ur mætti jarð-
skjálfta,ef hanner á næsta leiti.
En þær kosta ósköpin öll.
(Aðalheimild: Timé)
Agnar Guðnason.
Var6veítí6
augnablikiÖ
Eftir árcrhún
cínu ári eldri -
og þá cr þai of scint
a6 taka „5 ára mynd"....
CokxiroArt fTwto
Taninga -
Brúöhjóna -
Fjölskyldu -
Ferminga -
Portrett -
MATS WIBE LUN0
©rxiMmnrnim
UU 11 UUlHilniir'i
t mm i a ifi ^
LITMYNDIR %%%£?
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
10-11
10-11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20