Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš

						Dagblaðið, Mánudagur 8. september 1975.

SJA JARÐSKJALFTA FYRIR

OG HEMJA ÞÁ

Þeir eru farnir að spá

nokkuð nákvæmt um

jarðskjálfta úti i lönd-

um. Við ættum að

fylgjast vel með. Næsta

skrefið verður að

„hemja" jarðskjálfta,

svo að hann valdi ekki

verulegu tjóni. Á þvi

sviði hafa einnig verið

unnin afrek að undan-

förnu.

Kinverjar eru snjallir. Yfir-

völd þar vöruðu fólk við yfirvof-

andi jarðskjálfta siðastliðinn

vetur. Klukkan sex að morgni

var gefin Ut þessi tilkynning:

„Samkvæmt spá herstjórnar-

innar verður sennilega mikill

jarðskjálfti i kvöld. Við krefj-

umst þess, aö allt fólk yfirgefi

heimilisinogöllhusdýr . verði

fjarlægð Ur gripahiísum."    -,

Til að örva fólk frekar til áð

hlýða þessum boðskap var enn-

fremur tilkynnt, að kvjkmyndir

yrðu sýndar utan húss.

„Um leið og tilkynningin hafði

verið lesin," segir i kinverskri

blaöagrein um þetta, ,,fóru

' margir karlar og konur ut með

öllum fjölskyldum sinum og

söfnuðust saman d torgi. Fyrsta

kvikmyndin var varla á enda,

þegar mikill jarðskjálfti, 7,3 stig

á Richterskvarða dundi yfir.

Mikill dynur eins og þruma

heyrðist frá iðrum jarðar. Mörg

hús hrundu þegar i stað. Af tvö

þusund ibúum i hreppnum

særðust eða létust aðeins „þeir

þrjózku" i þessum jarðskiálfta,

þeir sem hunzuðu aðvörunina.

Allir aðrir voru heilir og ósárir,

og ekki einn einasti gripur fórst

hjá þeim, sem hlýddu."

,,Kannski á

morgun"

Kinverjar munu hafa spáð

rétt um tiu jarðskjálfta siðustu

árin. Af tilkynniffgunni, sem

lesin var fólki i framangreindu

tilviki, sést hve öruggir visinda-

menn þeirra eru i sinni sök. Og

Bandarikjamenn og Sovétmenn

ætla ekki að láta Kinverja

skjóta sér ref fyrir rass i þessu

Jaröskjálftinn mikli i San Francisco 1906.

tæpir 4000litrar, var framlegðin

á árskUna kr. 53.333,-.

Með þessum samanburði vildi

ég benda á það, að þýðingar-

mesta verkefni leiðbeininga-

þjónustunnar i samvinnu við

bændur er að auka arð af hverj-

um grip, það gefur bóndanum

meiri tekjur og samkvæmt regl-

unni ódýrari matvæli á borð

neytandans.

Miklar framfarir hafa orðið á

sviði bUfjárræktar á undanförn-

um árum, meðalnyt kUa hefur

hækkað um 50 litra & ári. Þar

sem bændur hafa tekið þátt i

starfsemi sauðfjárræktarfélaga

hefur kjötmagn eftir hverja

kind einnig aukizt verulega.

Starfsemi bUf járræktar-

félaganna þarf að efla og fá sem

flesta bændur til virkrar þátt-

töku i þeim. Bætt ræktun, betri

heyverkun, aukin arðsemi bU-

fjárins, er mun vænlegri til að

stuðla að hagkvæmri fram-

leiöslu en einhliða fjölgun

gripa.

Vonandi láta bændur ekki

leiða sig Ut i ógöngur með öllum

áróðri sem rekinn er fyrir

stækkun bUanna, þeir verða

sjálfir að finna hvaða bUstærð

hentar hverjum einum og hvað

landið þolir, sem þeir hafa yfir

að ráða. í þessu óhóflega kapp-

hlaupi að öðlast einhver lifs-

gæði, sem flestir álita aö felist i

seðlabUntum, vill gleymast að

lifa lifinu i sátt og samlyndi við

sjálfan sig og umhverfi sitt.

frekar en öðru. Bandarikja-

menn stæra sig af réttri spá um

jaröskjálfta, sem varð i fyrra-

vetur f bænum Hollister.

Frá stöðvum með fram San

Andreassprungunni i Kaliforniu

höfðu jarðskjálftafræðingar

fengið upplýsingar, sem komu

þeim til að spá þvi, að verulegur

jarðskjálfti yrði i Hollister

„kannsiri á morgun", eins og

þeir komust að orði. Enda fór

svo. Næsta dag siðdegis, þegar

ibUar Hollister voru að setjast

að snæðingi, fór jörðin að hrist-

ast undir þeim. Jarðskjálftinn

mældist 5,2 stíg á Richter og olli

litlu tjóni en mikilli gleði fræði-

manna. Þar er stefnt að þvi, að

tækni finnist, sem geri kleift að

sjá fyrir jarðskjálfta, sem tal-

inn er munu verða allörugglega

I grennd við stórborgina San

Francisco einhvern tima næstu

þrjátiu árin og mun vafalaust

granda tugum þUsunda, ef hann

kemur að óvörum.

Feikilegur jarðskjálfti varð i

San Francisco árið 1906. Annar

slfkur mundi hafa hryllilegar

afleiðingar, ef hann dyndi til

dæmis yfir um miðjan dag.

Miðað viö fyrri reynslu mundu

stórar sprungur opnast i götun-

um. Mörg tonn af steinum og

gleri mundu þeytast á götuna.

Margar gamlar byggingar

hryndu I rUst, og aðalgatan i

Kinverjahverfinu yrði sem

kirkjugarður. SkýjakljUfarnir

mundu skekkjast og fólk I þeim

þeytast um i ibUðum sinum.

Eldur brytist Ut hvarvetna.

Þannig færi, ef sá jarðskjálfti,

sem flestir spá að muni verða i

San Francisco ekki seinna en

upp Ur næstu aldamótum, dyndi

yfir.

Hafa kostað

74 milljónir

mannslifa

Það er engin furða þótt marg-

ir fræðimenn leggi nótt við dag

til að reyna að sjá jarðskjálfta

fyrir og hemja hann með ýms-

um leiðum.

Sambærilegur jarðskjálfti i

grennd við aðra borg i Kali-

forniu, Los Angeles, er talinn

mundu granda 20 þúsundum og

slasa 600 þUsund, samkvæmt

meðaltalsreikningum.

Næst á eftir styrjöldum og

plágum hafa jarðskjálftar deytt

flest fólk i sögunni. Þeir hafa

grandað 74 milljónum manna,

að þvi er talið er, þegar með eru

taldar afleiðingar þeirra, svo

sem ílóð, eldar og skriðuföll og

mannskaðinn, sem þær valda.

Lissabon lögð f eyði í jaröskjálfta 1775. Tekst að koma I veg fyrir, aö

slfkt endurtaki sig?

Einkennileg hegðun

dýra fyrir skjálfta

Sovétmenn voru majina

fyrstir til að leggja áherzlu á leit

að góðri forspá um jarðskjálfta.

Það var 1949, þegar jarð-

skjálftar i Siberiu ollu skriðum,

sem grófu þorpið Khait og

deyddu 12 þUsund manns. Þetta

olli skelfingu i Sovétrikjunum,

og leiðangur var gerður Ut til að

HAUKUR

HELGASON

kanna málið. Leiðangursmenn

dvöldust þar árum saman, en

timanum var vel varið. Sovét-

menn tilkynntu á alþjóðaráð-

stefnu árið 1971, að þeir hefðu

náð takmarkinu og fundið að-

ferðir til að þekkja merki um

yfirvofandi jarðskjálfta.

Visindamenn fara eftir ýms-

um fræðilegum merkjum um

þessi efni sem ekki verður farið

Ut i hér. Kinverjar leggja jafn-

framt áherzlu á annað, svo sem

einkennilega hegðun dýra, áður

en jarðsk]álftar verða. Svanir

flýðuburtfrá vötnum, tigrisdýr

hætti að æða um búrið og hestar

hegðuðu sér einkennílega áður

en jarðskjálítinn i Hollister

dundi yfir.

Þannig virðast dýrin finna á

sér, að eitthvað ógurlegt sé'i

vændum, meðan maðurinn veit

ekkert nema það, sem hann les

af tækjum.

Þannig má hemja

jarðskjálfta

1 eldgosinu i Vestmannaeyj-

um þótti mörgum óliklegt að

vatnsdæling hefði einhver áhrif

á hraunflóð.

Síðar hafa menn orðið sam-

mála um, að dælingin hafi haft

gdö áhrif. A sama hátt eru

visindamenn nU að þreifa fyrir

sér um leiðir til að hemja jarð-

skjálfta. Ef unnt er að sjá þá

fyrir með nokkurri nákvæmni,

er unnt að flytja fólk burt og

gera fleiri ráðstafanir. En aðal-

markmiðið verður að hemja

jarðskjálftana, svo að þeir verði

minni en ella.

SU tækni, sem kann að verða

aðalvopnið gegn jarðskjálftum,

var fundin af tilviljun árið 1966.

Vísindamenn, sem störfuðu i

grennd við borgina Denver i

Bandarikjunum, tdku eftir, að

litlir jarðskjálftar urðu sam-

timis þvl, að eitururgangi var

dælt i brunna djUpt i jörðu við

framleiðslu taugagass. Eftir að

herinn hætti við þetta, dró Ur

jarðskjálftunum. Visindamönn-

um fannst mikið koma til

þessara jarðskjálfta, sem menn

hefðu hrundið af stað. Þeir

reyndu siðan að draga Ur afli

jarðskjálfta með þvi að koma af

stað minni háttar jarðhræring-

um og „hleypa með þvi Ur

blöðrunni". önnur aðferð er að

bora holur djúpt i jörðu og nota

vatnsdælingu til að létta

þrýstingnum af stóru svæði.

Slíkar aðf erðir eru nokkuð langt

komnar. Með þeim er fræðilega

unnt að draga Ur mætti jarð-

skjálfta,ef hanner á næsta leiti.

En þær kosta ósköpin öll.

(Aðalheimild: Timé)

Agnar Guðnason.

Var6veítí6

augnablikiÖ

Eftir árcrhún

cínu ári eldri -

og þá cr þai of scint

a6 taka „5 ára mynd"....

CokxiroArt fTwto

Taninga -

Brúöhjóna -

Fjölskyldu -

Ferminga -

Portrett -

MATS WIBE LUN0

©rxiMmnrnim

UU 11 UUlHilniir'i

t mm i a ifi ^

LITMYNDIR %%%£?

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
10-11
10-11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20