Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sunnudagur fylgirit Žjóšviljans

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Žjóšviljinn


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sunnudagur fylgirit Žjóšviljans

						Eyvindur Jónsson
Eyvindur var upprunninn I
Hrunamannahreppi. Afi hans,
Eyvindur Ólafssön, býr í
Hlíð þar í hreppi 1703. Ragn-
hei&ur dóttir hans var móðir
Eyvindar. Eyvindur Ólafsson
er kynsæll maður. Ragnheiður
og maður hennar, Jón Jóns-
son, bjuggu í Hlið 1729, og
þar mun Eyvindur fæddur,
elztur af mörgum systkinum.
Eyvindur Jónsson er talinn
fæddur 1714, og eflaust
skákkar það ekki miklu um
aldursákvörðun hans. Eyvind-
ur er um þritugsaldur þegar
það ber til sem síðan gerir
örlög hans. Ekki er vitað
hvað til bar, því Eyvindur
virðist aldrei koma fyrir rétt,
en þjófnaðargrunur er þó það,
sem um er að ræða, en eigi
verður það séð að slíkt hafi
sannazt. Það er í Alþingisbók-
inni, sem fyrst gefst upplýs-
ing um það, að hér er eitthvað
á seyði. Það er árið 1746 sem
sýslumaður Arnesinga, Brynj-
ólfur Sigurðsson, lýsir eftir
honum burt stroknum frá
Traðarholti í Stokkseyrar-
hreppi í júlí í fyrra, „fyrir
utan mög og magt." stendur
í bókinni og síðan orðrétt:
„Einnig með st&rum líkindum
rigtaður af þjófnaði í Arnes-
sýslu". Lýsing haris er þann-
ig: „Grannvaxinn, með stærri
mönnum, nær glóbjartur á
hár, sem er með liðum að
neðan, toginleitur og einleitur
(skiptir líklega ekki litum)
nokkuð þykkri neðri vör en
efri, fótagrannur, mjúkmáll og
geðgóður. Hirtinn og hrein-
látur, reykir lítið t&bak þá
býðst. Hagtækur á tré og
járn, góður vinnumaður og
liðugur til smávika. Lítt les-
andi og óskrifandi. Raular
gjarnan fyrir munni sér kvæði
eða rímur, þó afbakað." Þann-
ig var þá Fjalla-Eyvindur
frændi okkar Emils J&nsson-
ar, og ekki er okkur úr ætt
skotið, að hagtækir erum við.
Hér sést það, að Fjalla-Ey-
/ÖNGUN
Eftir Jón frá Pálmholti
Mig lángar að koma til þín,
og ef ég kem
mun ég gánga hægt og hljóðlega,
varlega mun ég stíga yfir þröskuldinn
klappa á öxl þér
og heilsa lágum rómi.
Mig lángar að horfast í augu við þig
taka í hönd þér
og hlusta með þér á rísl veðranna.
Eg bý yfir mörg þúsund ára reynslu
kynslóðirnar lifa í mér.
Margvísar raddir þeirra
hvísla að mér launúngarmálum.
Eg þekki öll veraldarstríð
háð í þögulli einveru.
Eg sé, heyri og skil.
Þess vegna lángar mig að koma til þín,
(og mundu að ég fer ekkí með hávaða
þótt ég geti tekið upp í mig ef svo ber
undir)
taka í hönd þér varlega
horfást í augu við þig
og finna að einnig þú
sérð, heyrir og skilur.
vindur er aðeins grunaður uni
þjófnað, þegar hann strýkur
burt úr Traðarholti í júlí
1745. Arið 1744 hefur þessi
grunur á hann fallið. Ekki er
að sjá að hann strjúki úr
haldi hjá sýslumanni, því
Brynjólfur sýslumaður er tal-
inn búa að Hrauni á Eyrar-
bakka frá 1740-1747, að hann
fór að Hjálmholti. Ekki er
því þó að fullu að treysta að
Brynjólfur hafi ekki búið í
Traðarholti   frá   1745-1747.
En hvað varð af Eyvindi?
Þjóðtrúin vill endilega hafa
það, að hann leggist út á
f jöll, en Alþingisbókin ber því
vitni að hann kemur aldrei
við neina sakasögu til 1763.
Þjóðin vill hafa það að hann
búi á fjöllum og sögur eru
sagðar í sambandi við það.
Það er blátt áfram mark-
laust. Þeir, sem fóru á fjöllin,
lifðu þar stutt eða vpru gripn-
ir, enda er hér um þjóðsögur
einar að ræða, sem ekki stað-
festast í réttarsögu þjóðar-
innar, en ef nokkur saga er
dálítið rækilega sögð á þessu
tímabili, þá er það sakasag-
an.
Staðreyndirnar, sem koma
fram í málinu eru þær, að
1762 eða '63 eru þau Eyvind-
ur og Halla, ásamt Arnesi og
Abraham, gripin í útilegu á
Ströndum og færð sýslumanni
Strandamanna, Halldóri Jak-
obssyni, og er Öll þessi hers-
ing nefnd útileguþjófar. Þau
Eyvindur og Halla strjúka frá
Halldóri 1763 og er þeim lýst
á Alþingi það ár eða hið
næsta. Lýsing Höllu er þann-
ig:, Lág og þéttvaxin, mjög
dimmleit í andliti og á hönd-
um,   opinmynnt   og   ógeðsleg.
Nú er það önnur staðreynd,
að þetta sama ár um haustið
1763, leita þau á náðir Hans
Wiium sýslumanns á Skriðu-
klaustri. Öllum sýslumðnnum
var boðið á Alþingi 1763 að
grípa þau og færa Halldóri,
en Hans var á öðru máli, og
nú vitnast það, að þau eru í
hans trausti á bæjum í Fljóts-
dal til hausts 1764. Er talið
að Eyvindur væri á Klaustri
en Halla á Hrafnkelsstöðum.
Pétur Þorsteinsson sýslumað-
ur var skyldurækinn og eðli-
lega komst hann á snoðir um
veru þeirra í Fljótsdal og þar
sem Pétur átti í hlut á þess-
um árum, er þetta hæpið fyr-
ir Hans, því þeirra vinfengi
var lítið jafnan. Hans sér að
hverju fer, að hann getur
ekki haldið þau, en hann átti
víða hauk í homi. Hann lætur
þau fara norður á Langanes,
og nú gefst mikil upplýsing
um þau.
Það er árið 1766, að Pétur
sýslumaður lýsir eftir þeim á
þingi í sinni sýslu og það er
á þinginu á Skeggjastöðum á,
Strönd, sem hann fær nokkuð
að vita sem fengur er í. Pét-
ur hefur náttúrlega lýsingu
á þeim Eyvindi og Höllu á
Alþingi, þvi aldrei sá hann
Höllu. Þá er það presturinn
á Skeggjastöðum, Séra Sig-
urður Eiríksson, sem segir:
„Að haustið 17'64 hafi til sín
komið og frá sér farið norð-
ur eftir, karl- og kvenpersóna
sem hann meini að vera þessi
sömu Eyvind og Höllu, segir
þessar fyrrnefndu persónur
haldi sína veru norður í Þing-
eyjarsýslu, hann á Svalbarði,
hún á Sauðanesi. Hinir aðrir
þingmenn sem hér nálægir
eru segja að sér finnist ekki
ólík lýsing á þeirri per-
sónu sem hér að framan
er umtalaður og á umferð
um þessa sýslu nefndi sig Jón
Jónsson, en hvað lýsing Höllu
áhrærir, segja þeir ei lýsing
hennar að öllu leyti líka þeirri
persónu sem um er talað og
sig nefndi og nefnir Guðrúnu
Jónsdóttur. Nálægir þing-
menn, spurðir um skilríki er
nefndar persónur haft hafi
með sér, þá um sýsluna reist
hefði svara: að þau bæði haft
hafi bón frá sýslumanni Wii-
um, þess innihalds, að fólk
á leið þeirra vildi beina för
þeirra, hennar sérdeilis til
heimkynna sinna, sem sagðist
burtgripin af tveimur útilegu-
þjófum, þeim Arnes og Abra-
ham í grasaheiði, hans, svo
sem þess, er kominn væri úr
Strandasýslu og ætlaði að
ferðast á Langanes og það-
an heim aftur beinleiðis. Hann
hefði og haft prestsattest séra
Jóns Sigurðssonar í Grunna-
vík, undír hans hönd og sign-
eti en engin önnur attest
segja þingmenn, að þeir hafi
hjá þeim persónum séð."
(Þingbók Nms. 1766).
Hér gefast meira en litlar
og gagnlegar upplýsingar um
þau Eyvind og Höllu og það
fyrst, að í þrjú ár eru þau
búin að vera á þessum slóð-
um á Norðausturlandi og þau
bæta eflaust þar við þeim
tima er ekki spyrst til þeirra,
og ekki er hér um útlegð né
fjallalíf að ræða heldur dvöl
á fyrirmyndarheimilum.
Engum manni er Hans lík-
ur, þeirra sem undir hans
konuhglegu hátign þjóna, enda
fór hann í raun og veru með
stórsigur af hólmi í þessari
uppreisn sinni gegn þessum
bjánalegu        sakferlisháttum
þjóðarinnar, að vera stöðugt
að drepa menn. Var það strax
árið eftir að Sunnefumálið
var búið, að breytt var svo
til, að hætt var að hengja
þjófana og vildu Danir heldur
fá þá í festinguna og rasphús-
Framhald á bls. 21.
16 — SUNNUDAGUR
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24