Árbók Landsbókasafns Íslands

						SVEINBJORN   SVEINBJORNSSON   TONSKALD                129

geta tjáð það í tónum, sem bærðist í brjósti hans, á þann hátt sem hann vildi. Þess vegna

falla lag og Ijóð í íaðma. „Sverrir konungur" er svipmikil ballata og fellur lagið alls

staðar vel að textanum. Það missir því ekki marks, sé það vel sungið af góðum radd-

manni. Gísli Jónsson ritstjóri hyggur, að þar kenni óbeint áhrifa frá kóral Lúters „Vor

guð er borg á bjargi traust". Ég vil ekkert um það fullyrða, en hitt er víst, að þegar í

upphafi lagsins og forspilinu er um greinileg áhrif að ræða frá „Tannháuser-marsin-

um" eftir Wagner. Þetta dregur þó á engan hátt úr heiðri höfundarins. Lagið er sjálf-

stæð og persónuleg tónsmíð, eins og bezt verður á kosið. I „Spretti" er fákurinn á harða-

stökki. (Eins er það í þjóðlaginu „Ólafur og álfamær", sem Sveinbjörn raddsetti fyrir

söngrödd með píanóundirleik og einnig fyrir karlakór). I „Hvar eru fuglar" er angur-

vær saknaðarblær. Hvergi verður vart við mikinn sársauka eða kvöl í tónsmíðum hans,

jafnvel ekki þar, sem þess væri að vænta, eins og í „The Viking's Grave". Sorgin er þar

með notalegum þunglyndisblæ.

Mendelssohn sagði einhverju sinni við nemanda sinn, sem fært hafði honum nýja

tónsmíð til yfirlesturs: Þessir hljómar eru ekki „gentlemanlike". Hann notaði enska

orðið. Honum fannst raddfærslan ruddaleg. Það hefði engin hætta verið á því, að Svein-

björn hefði sætt slíkri aðfinnslu, hefði hann verið nemandi hans. Tónsmíðar hans eru

fágaðar og göfugar.

Kórlögin eru mikið sungin hér á landi. Samband íslenzkra karlakóra gaf út árið

1932 ;,Tólf sönglög fyrir karlakór" eftir hann. Meðal þeirra er þjóðsöngurinn. Enn-

fremur eru í heftinu þessi alþekktu lög: „0, blessuð vertu sumarsól", „0, fögur er vor

fósturjörð", „Drottinn, sem veitti frægð og heill til forna", „Töframynd í Atlantsál",

„Lýsti sól", „Dettifoss", „Fífilbrekka" (þjóðlag) „Er vindur hvín", „Olafur og álfa-

mær" (þjóðlag) o. fl.

Kórstíll Sveinbjarnar er í mörgu frábrugðinn því, sem við áttum að venjast hjá eldri

tónskáldum okkar. Hann samdi oftast lagið við öll erindin, og hafði yndi af að láta

raddirnar ganga á víxl og flétta þær saman. Er þessi kórstíll fjölbreyttur og skemmti-

legur.

„Páskadagsmorgunn", samið fyrir blandaðan kór, er orðinn fastur liður í guðþjón-

ustunni hjá okkur í dómkirkjunni hvern páskadagsmorgun.

Um píanótónsmíðar hans verö ég fáorður. Ég þekki því miður ekki nema þrjár:

„Vikivaka", samið um þjóðlögin, „GóSa veizlu gjöra skal" og „Hér er kominn Hoff-

inn", og svo „Idyl", samiS um þjóSlagiS „StóS ég úti í tunglsljósi". BæSi þessi lög hefir

Emil Thoroddsen spilaS inn á hljómplótur og þau heyrast viS og viS flutt í útvarpinu.

ÞriSja lagiS er „Pastorale".

Fiðlutónsmíðar hans nokkrar hafa verið fáanlegar hér í bókabúðum, en heyrast þó

sjaldan leiknar. „Romanza", „Vögguvísa" og „Moment musical" eru lítil og lagleg lög.

„Humoresque" er fagurt og skemmtilegt fiðluverk. Mér fyndist það viðeigandi, að rík-

isútvarpið léti góðan fiðluleikara leika þessi lög inn á stálþráð eða hljómplötur, svo

landsmönnum gefist kostur á að kynnast þeim.