Árbók Landsbókasafns Íslands

						UM ÍSLENZKA  SÁLMA                                          143

þegar til í þýzkri útgáfu frá 1529, og í formála fyrir því söngvasafni leggur Lúther til,

að hann verði að jafnaði fyrir valinu sem greftrunarsálmur.

I „Ein New Geseng buchlen. Jungen Bunzel inn Behemen" 1531, eru prentuð 7 erindi

með yfirskriftinni „Beym grabe", talin ort af Michael nokkrum Weisse, en stundum

eignuð Lúther, sem ber á móti því mjög ákveðinn, að hann sé höfundurinn. I rauninni

er þessi sálmur, sem hefst á orðunum: „Nv last vns den leib begraben . . .", að efni og

orðalagi stæling á sálmi Prúdentíusar, en hins vegar of lélegur til að kallast þýðing. Það

mun PEO hafa haft í huga, þegar hann í Uppt. nefnir þýðingu þessa þýzka sálms sem

alveg óskylt mál við Prúdentíus. En að telja hann frumortan af þessum Michael Weisse

kemur náttúrlega ekki til nokkurra mála.

Nú fer sálmurinn rétta boðleið frá Þýzkalandi til Danmerkur, eins og Rosenberg

kemst að orði í „Nordboernes Aandsliv" III, bls. 147: „Prudentii herlige Gravsalme

Jam moesta quiesce querela forekommer först dsk. 1533 i en kluntet Oversættelse af

Mich. Weisses daarlige tyske Behandling: „Nu lader oss hans legomme begraffue" ".

Með „en kluntet Oversættelse" á Rosenberg við þýðingu þá, sem komst á siðskipta-

öldinni inn í danska kirkjusöngsbók 1553 (þar 8 erindi), og var oft prentuð síðan, enda

lagt fyrir í norsku kirkjuordínantsíunni, að sálmurinn skuli sunginn, þegar kistunni er

sökkt niður í gröfina (Nv lader oss hans legomme begraffve). Annars er elzta þýðingin

á dönsku af öllum 10 erindunum gerð af Peder Hegelund, skólameistara og síðar biskupi

í Rípum, sem sjálfur hafði ort kvæði á dönsku um „Legemens Opstandelse". Þýðingin

var gerð aðeins af hinum kunna útdrætti, sem hefst á 30. erindi frumkvæðisins, og hún

var fyrst prentuð í sálmabók Thomissöns, útg. 1586 (ekki í 1. útg. 1569). Fyrirsögnin

er: En Tröstepsalm imod Döden, og upphafsorðin: Met Sorgen oc Klagen holt Maade...

Þessi þýðing Péturs Hegelunds hlaut miklar vinsældir. Er tekið fram í Ritualinum og

sálmabók Kingós, að hún skuli sungin strax eftir prédikun eða líkræðu, við jarðarfarir.

I hinni norsku kirkjuordinantsíu Kristjáns IV. segir, að hafi hinn látni verið lærður

maður, megi gjarnan syngja latneska söngva við greftrun hans, svo sem Si bona etc,

Media vita etc, svo og hymnann Jam moesta quiesce querela, og skuli skólabörn syngja

þann hynma fyrir utan húsdyr hins látna. I spor Hegelunds hafa síðan ýmsir andans

menn spreytt sig á að þýða þessar hendingar Prúdentíusar yfir á dönsku, sumir betur

og sumir verr, eins og gengur, en snjöllustu þýðingarnar eru eftir Sundt (og Wexels)

1840, Brostrup Landstad (norskan) og Grundtvig (í Festsalmer, 1864). En tilþrifa-

mestu þýðinguna á Norðurlöndum, utan íslands, og þá sem trúast fylgir frumsálminum,

mun vera að finna handan Eyrarsunds, í sænsku sálmabókinni frá 1819 og síðar, þýð-

andi Wallén:                         ,.               ...         .   ..   .

lNu tystne de klagande Ijuden,

Och stille sig tararnes flöden,

Till liv och odödlighed bjuden

Ar mánskan af Gud genom döden.

Fyrsta íslenzka þýðingin, sem kunnugt er um, mun vera sú — eins og Rosenberg

tekur fram í áðurnefndu riti —, sem birtist á prenti í Psalmaqueri Marteins Einarssonar,