Árbók Landsbókasafns Íslands

						16                                   ÞORKELLJOHANNESSON

að vorið 1944 var hann skipaður prófessor í íslandssögu við háskólann. Hann var kjör-

inn rektor háskólans árið 1954 og síðan endurkjörinn 1957 og 1960. Doktorsprófi við

Kaupmannahafnarháskóla lauk hann árið 1933. Hann kvæntist árið 1935 Hrefnu

Bergsdóttur frá Okrum í Mýrasýslu, góðri konu, sem bjó honum friðsælt og ánægju-

legt heimili.

Dr. Þorkell Jóhannesson var athafnamaður í fræðistörfum og félagsmálum og liggja

eftir hann mikil og merk rit og útgáfur. Helztu frumsamin rit hans eru þessi: Die Stel-

lung der freien Arbeiter in Island bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts (doktorsritgerð

1933); Búnaðarsamtök á íslandi 1837—1937 (1937); Örnefni í Vestmannaeyjum

(1938); Saga Islendinga VI (1934); Forvígismenn frjálsrar verzlunar og verzlunar-

samvinnu á íslandi 1795—1945 (1944); Sjálfstæðisbarátta íslendinga, endurreisn Al-

þingis 1831—1845 (1945); Alþingi og atvinnumálin (1948); Saga íslendinga VII

(1950); Ævisaga Tryggva Gunnarssonar I (1955). Auk þessara rita skrifaði Þorkell

fjölda greina, einkum um sagnfræðileg efni, sem birzt hafa í tímaritum. Af útgáfum

hans má einkum nefna: Stephan G. Stephansson: Bréf og ritgerðir, I—IV (1938—48);

Merkir íslendingar I—VI (1947—57); Stephan G. Stephansson: Andvökur I—IV

(1953—58). Þá annaðist hann ritstjórn blaða og tímarita: Samvinnunnar (1927—30),

Nýjaj dagblaðsins (1933—34), Andvara og Almanaks þjóðvinafélagsins (frá 1936).

Fyllri greinargerð um ritstörf Dr. Þorkels er skráð í Kennaratal á Islandi, Rvík 1960,

og Skrá um rit háskólakennara (fylgirit Árbókar Háskólans).

Dr. Þorkell Jóhannesson var virkur starfsmaður ýmissa menningarfélaga og ósjald-

an í broddi fylkingar. Hann var í stjórn Þjóðvinafélagsins frá 1935 og forseti þess frá

1958. Félagi í Vísindafélagi Islendinga var hann frá 1936 og forseti Sögufélagsins frá

1955. Hann tók oft þátt í nefndarstörfum, var jafnan öruggur og raunsær, fastur i

skoðunum, en þó samvinnugóður og vinsæll í starfi.

Kynni okkar Þorkels Jóhannessonar hófust fyrir 40 árum, er við lásum undir stúd-

entspróí utanskóla og báðir orðnir allmiklu eldri en títt var um stúdentsefni. Síðan

áttum við samleið í mörg ár, fyrst í norrænudeild háskólans, síðar sem samstarfsmenn

í Landsbókasafninu. Á langri leið reyndi eg hann aldrei að öðru en drengskap og

góðvild.

F.S.