Árbók Landsbókasafns Íslands

						VÖLUSPÁ   KONUNGSBÓKAR                                   95

dróttin skepja                                                   mprg of g0rðu

ór Brimis blóði                                                dvergar ór j Qiðu

ok ór blQm leggjum.                                         sem Durinn sagði.

Ef mér skjátlast ekki, ætluðu æsir sjálfum sér Miðgarð og engum öðrum (Sbr. skýr.

við 7. v.). En nú hafa veður skipazt í lofti (8. v.): Sjálfir skapararnir njóta ekki leng-

ur vinnugleði. En ginnheilgg goð (9. v.) eru máttug þrátt fyrir allt. Um það eitt er

spurt, hverr skyldi skepja dverga drótlin. Aldrei hefur vitnazt, hver vann þetta hjá-

verk, en ljóst er, hvers vegna dvergum var í blóð borin vinnusemi og hagleikur.

Brimis (þ. e. Ymis) blóð: sjór (Lex. poet.).

bláir leggir: steinar, grjót. Sbr. kenningar eins og bláserkr: brynja (Rdr. 6), og

blakkr bjórr: blóð (Þorm. 2,22).

Þegar æsir efna til drottins dverga, er þeim í fersku minni efni jarðar: sjórinn =

blóð Ymis, steinar og bj örg = bein hans.

Fyrsta lífvera, sem æsir skapa, er Mótsognir (10. v.). Ekki er annað að sjá en hann

hafi æxlað af sér Durin með einhverjum hætti (Sbr. börn Aurgelmis.). En í félagi búa

þeir til þjóð dverga. Efniviðurinn er jörð, mold, þ. e. fyrrverandi hold Ymis. Durinn

hefur forsögn um gerð alla og gegnir — á þann hátt — móðurhlutverki. Nafn hans

bendir og til heimilisstarfa, þ. e. sá, sem dyra gætir. En Mótsognir: sá, er sýgur á

móti, kyssir, vekur manlíkun til lífsins með kossi.

11. Nýi ok Niði,                                             12. Veigr ok Gandalfr,

Norðri ok Suðri,                                             Vindalfr, Þráinn,

Austri ok Vestri,                                            Þekkr ok Þorinn,

Alþjófr, Dvalinn,                                            Þrór, Vitr ok Litr,

Bívorr, BávQrr,                                               Nár ok Nýráðr,

BQmburr, Nóri,                                               — nú hefi ek dverga, —

Ánn ok Anarr,                                                Reginn ok Ráðsviðr,

Ái, MJQðvitnir,                                               —rétt of talða.—

Að minni hyggju eru dvergar til komnir fyrir vandræði ása. Æsir neyðast til þess

að skapa þá sér til fulltingis. Dvergum er fenginn bústaður í steinum og jörðu niðri,

svo að þeir séu ekki fyrir. En hlutverk þeirra er eigi að síður veglegt. Á það er lögð

áherzla með þulum dverganafna.

Dvergar héldu uppi himninum, og þeir gerðu skáldamjöðinn, en mest kveður að

smíðum þeirra. 11. og 12. vísa eru sérstakt dvergatal. Samkvæmt aðalhlutverki dverga

og stöðu þessara vísna í kvæðinu er hér um að ræða vinnusveit. I henni eru m. a.

„himinjóar" (Sbr. 5. v.): Norðri ok Suðri, Austri ok Vestri. Þeir vinna ár og síð (Sbr.

Nýi ok Niði.J baki brotnu. Áður en „þríar kvQmu þursa meyjar — ámáttkar mJQk —

ór jQtunheimum" (8. v.), „hittusk æsir á íðavelli, . . . afla iQgðu, auð smíðuðu, tangir

skópu ok tól g0rðu" (7. v.). En af smíðum ása, eftir að þeir „hQrg ok hof hótimbruðu"