Árbók Landsbókasafns Íslands

						98                                   VÖLUSPÁ  KONUNGSBÓKAR

Nýi ok Niði; Norðri ok Suðri, Austri ok Vestri (11. v.). Ef nöfnin Nýi og Niði eru

skoðuð í ljósi tunglheitanna ný og nið (Sbr. efni 6. v.) og hlutverk hinna dverganna

fjögurra haft í huga, má lesa út úr þessari samstæðu: eilíft erfiði, þrældómur.

6. atriði, 17. OG 18. vísa:

SKÖPUN MANNSINS

17. Unz þríar kvQmu                                      18. Qnd þau né Qttu,

ór því liði,                                                       óð þau né hofðu,

gflgir ok ástkir,                                              1q né læti

æsir, at húsi,                                                   né litu góða.

fundu á Iandi                                                   Ond gaf Óðinn,

lítt megandi                                                     óð gaf Hœnir,

Ask ok Emblu                                                 1<? gaf Lóðurr

0rloglausa.                                                       ok litu góða.

Æsir, — pflgir ok ástkir at húsi, unz þríar kvgmu ór því liði, — fundu á landi lítt

megandi Ask ok Emblu prlpglausa (17. v.).

at húsi. Sbr. í túni (8. v.). Sbr. einnig sonr húss, Rþ. 11. I guðfræðiritum þýðir

hús s. s. fjölskylda.

Qstugr at húsi (Sbr. elskr at e-u.) = heimaelskr.

unz þríar kvpmu ór því liði = unz þríar kvgmu þursa meyjar ór Jgtunheimum

(8.v.).

Orðin gflgir ok ástkir at húsi, unz þríar kvgmu ór því liði, eru laust viðurlag við orð-

ið œsir og fleyga því orðin œsir . . . fundu. Þessi litli fleygur varpar skýru ljósi á laus-

ung ása: Þeir voru öflugir og heimakærir, þangað til að þursameyjarnar komu.

ór því liði. Þó að þessi orð standi í 17. vísu, vísa þau eindregið til 8. vísu. Þau sýna,

að dvergaþáttur Völuspár (9.-16. v.) er fleygur í kvæðinu, einn af mörgum, en miklu

mestur. Með þessu stílbragði (Sbr. 33. v.) gefur skáldið í skyn, að sköpun dverga hafi

verið verk, sem æsir unnu af illri nauðsyn og vildu sem minnst af vita.

En nú sjá æsir, að góð ráð eru dýr. Þá vantar lið til stórræða. Og nú er ekki spurt,

„hverr skyldi skepja" (9. v.). Höfðingi ása og bræður hans tveir vinna verkið eigin

hendi. Efniviðurinn er að vísu rekald, — litt megandi eins og þeir sjálfir, þegar hér

er komið sögu, — en askur samt, grein af lífsins tré. Aski er ætlað að auka kyn sitt á

göfugan hátt. Honum er gefin Embla. Það er sjálfsagt engin tilviljun, að í fyrsta skipti,

sem niðjar manna koma við sögu, eru þeir kallaðir seggir (20. v.), en „þat eru

fylgðarmenn" (Sn.-E.). Þeim er fenginn staður ofan jarðar. Æsir fórna landi og

þola verur í sinni mynd.

Iq' (18. v.). „Hár heitir lá", fullyrðir Snorri, og orðvenzlafræðin styður það ein-

dregið (Sjá de Vries: Altnord. Etymolog. Wörterb.). Sjálfsagt er hitt jafnrétt, sem

Snorri segir: „Lœti heitir rodd".