Árbók Landsbókasafns Íslands

						VOLUSPA   KONUNGSBOKAR

99

Lóðurr. Af öllum orðum, sem verið gætu skyld þessu nafni, er kvenkynsorðið lóð lík-

ast, en það merkir í fornu máli afrakstur, ávöxt jarðar, m. a. gras, enda í hljóðskipta-

venzlum við láð: land. Einnig hefur þess verið getið til, að Lóðurr væri skylt þýzku

sögninni lodern, sem þýðir að loga. En þess ber vel að gæta, að sú merking hinnar

þýzku sagnar þekkist ekki fyrr en á 15. öld og þá sennilega til komin fyrir áhrif nafn-

orðsins Lohe, sem er skylt íslenzka orðinu logi. Upphaflega þýðir sögnin lodern: vaxa,

dafna (Kluge-Götze: Etymol. Wörterb., o. fl.). Ber því hvort tveggja að sama brunni.

Lóðurr gæti merkt þann, sem veitir vöxt og viðgang.

Verkaskipting Burs sona við sköpun mannsins hefur e. t. v. verið þessi: Oðinn réð

því, að Askur og Embla urðu lifendur, þ. e. blés þeim lífsanda í brjóst. Lífsandanum

hefur sjálfsagt fylgt blóðrás, sem er óaðskilj anleg andardrætti og sameiginleg dýrum

og mönnum eins og hann. Hœnir gaf það, sem greindi manninn frá dýrunum og gerði

hann aðlaðandi: óð, þ. e. manvit. Lóðurr veitti hárvöxt og litu góða, þ. e. gott yfir-

bragð, en hvort tveggja mætti skoða sem tákn vaxtar og viðgangs.

Þess hefði mátt vænta, að Oðinn, guð skáldskapar og vizku, hefði veitt manninum

„óð". Ef til vill er þó ekki minni rökvísi að láta höfðingja ása gera sama fyrir Ask og

Emblu og „dróttinn dverga" (9. v.) gerði fyrir „manlíkun" (10. v.).

Ættfaðir jötna, Ymir, varð til úr eitri, enda atall, illur. Ættfaðir ása, Búri, leyndist í

grjóti. Forfaðir dverga, Mótsognir, var gerður úr sjó og grjóti, en dvergalýður úr

mold. Forfaðir manna, Askur, og kona hans, Embla, voru tré. Þegar þess er gætt, að

mold er afkvæmi grjóts og sjávar, en tré gróður moldar, er ljóst, að í heiðinni sköp-

unarsögu er maðurinn kóróna lífsins. Sbr. sögu jarðar: Ymir (frumefni jarðar) ¦—

níu heimar í sjó (björg á sjávarbotni) — jörð ofan sjávar (mold) — askurinn Ygg-

drasill (jörð í blóma).

7. ATRIBI, 19. og 20. VÍSA:

HEIMSMYNDIN

19. Ask veit ek standa,

heitir Yggdrasill.

Hýr baðmr, ausinn

hvítaauri,

— þaðan koma doggvar,

þærs í dala falla, —

stendr æ yfir grœnn

Urðarbrunni.

20. Þaðan koma meyjar

margs vitandi

þríar ór þeim sæ,

es und þolli stendr.

Urð hétu eina,

aðra Verðandi,

—skgru á skíði, —

Skuld ena þriðju,

þær log logðu,

þær líf kuru

alda bgrnum,

— 0rlog seggja. —