100 VÖLUSPÁ KONUNGSBOKAR Ask veit ek standa (19. v.). Sbr. askinn, sem æsir fundu á landi (17. v.), þ. e. liggjandi, „þá er þeir gengu með sævarstrondu" (Sn.-E.). Yggdrasill. A máli skáldanna er skip „hestur hafsins", því að hestur jafnt og skip er farkostur. Á sama hátt er gálgi „hestur hanga", þ. e. burðardýr virgilnás (Sbr. him- injór, 5. v.), af því að hestur og gálgi eru hvor tveggja eins konar reizla. Menn ríða bæði hestum og gálga: „Skal ek gefa þér þann reiðskjót, er einn hinn versti þjófr á at hafa, ok skaltu þar á ríða". „Ir miist den galgen raiten" (Sjá Fritzner: galgi.). Þess vegna er askurinn mikli, sem Oðinn „hekk á nætr allar níu" (Hávm. 138), réttnefnd- ur „hestur Óðins" eða Yggdrasill (Sbr. Sigars jór, Hál. 6, og Sigars hestr, Sigv. 12,1.). ausinn hvítaauri, en þaðan koma dgggvar, þœrs í dala falla. Er þetta ekki mynd af íslenzkri „Hvítá" með stórfossi, sem úðinn rýkur upp af og dreifist víðs vegar? Ég hygg, að hófundur Völuspár hafi hugsað sér askinn Yggdrasil vökvaðan jökulvatni norðan, en baðaðan sólskini sunnan. Heimstréð hefur ekki fyrr náð fullum þroska en bliku dregur á loft. Hinni glæsilegu mynd fylgir skuggi: Ask veit ek standa, heitir Yggdrasill. Heimsmyndin sést í gegn- um mynd gálgans og aðeins þannig. . . . fundu á landi, . . . ask veit ek standa, heitir Yggdrasill. Gálginn hefur verið reistur. Hgr baðmr . . . stendr œ yfir grœnn Urðarbrunni. Hann verður ekki um flúinn. Það eru örlög. Burs synir voru þrír (4. og 18. v.), þursameyjarnar, sem glöptu æsi, voru þrjár (8. og 17. v.), og arftakar ása eftir ragnarök eru þrír (58. og 59. v.). Mátti Urðr (20. v.) sitja ein að sínum brunni? I Völuspá er valdi hennar dreift á hendur þriggja norna. Sjálf er hún fulltrúi fortíðar, en nýir fulltrúar taka við nútíð og framtíð: Verðandi og Skuld. í setningaskipun 20. vísu er bæði flétta og fleygur: 7. vísuorð fleygar setninguna Urð . . . þriðju, en 8.-11. vísuorð fleyga setninguna skpru . . . seggja. Fleygurinn eða meginhluti hans (9—11. vo.) skýrir nánar orðin, sem spanna hann — líkt og í 6. vísu, 32. vísu og þriðja stefi (42., 45. og 54. v.). Æsir skapa, en nornir ráða: skgru á skíði (ristu rúnum) . . . 0rlpg seggja, þ. e. Ipg Ipgðu: réðu boði og banni, og líf kuru alda bprnum: ákváðu ævidaga hvers og eins. Að rótum Yggdrasils má því rekja dýpstu rök veraldar. Helgi staðarins er slík, að í þeirri andrá, sem völvan ræðir hann sérstaklega, vefst henni tunga um tönn: Hún kallar brunninn sæ og askinn þoll. Sbr.: þaðan koma dpggvar, þœrs í dala falla (19. v.), og þaðan koma meyjar margs vitandi (20. v.). „Doggvar" eru skilyrði alls gróðrar og þá um leið lífsins, sem hinar „margs vitandi meyjar" hafa í hendi sér.
Beinir tenglar