VÖLUSPÁ KONUNGSBÓKAR 111 Gól of hónum en annarr gelr í gaglviði fyr jorð neðan fagrrauðr hani, sótrauðr hani sá es Fjalarr heitir. at solum Heljar. 42. Geyr Garmr mjok fyr Gnipahelli. Festr mun slitna, en freki rinna, — fjolð veit hón frœða, fram sé ek lengra of ragna rok, — rpmm sigtíva. Hinn óbreytti jötunn, gýgjar hirðir (40. v.), situr á haugi „ok varðar alla vega" (Skí. 11). Svo er hann æðrulaus, að hann slœr hprpu (Sbr. Gunnar í ormagarðinum — og hlátur Högna.). Glaðr Eggþér hlakkar til að „þéa eggjar", beita þeim, berjast. í gaglviði. Gagl er gæsarungi eða fugl, en viðr skógur. Ef fuglar væru landdýr ein- göngu, gæti „skógur gæsarunga" verið kenning á grasi. En á máli skáldanna heitir „foglheimr" (Sn.-E.) gagls leið (Pl. 28), gammleið (Þdr. 2), flugrein (Has. 44) og annað slíkt. Skýringar ber því að leita á „skýja slóð" (Has. 19). Tel ég víst, að gagl- viðr, þ. e. skógarþykkni eða myrkviður gæsarunga, sé ský. — Nú dettur engum í hug, að hanar hafi flogið miklu hærra fyrir þúsund árum en á síðari tímum. Hitt er annað mál, að í Jötunheimum er allt stórkostlegt. Fjalarr situr ekki á neinu priki, heldur gelur hann „í skýjum uppi", á hverju sem hann stendur. Til samanburðar skal hér aðeins bent á uxann „Himinhrjóð". í Jötunheimum er haninn fagrrauðr (40. v.), en sótrauðr hani at splum Heljar (41. v.). Roðinn stafar af rauðum dreyra himinsins (39. v.). Meðan blóðið er nýrunn- ið, nær bjarminn allt til undirheima, en „myrkrið ræður litblænum á hana Heljar" (S. N.). — Gól of Qsum Gollinkambi. Þannig fegrar völvan hlut ása, nefnir ekki blóðlitinn beinlínis, þegar þeir eiga hlut að máli (Sbr. sœ og þoll, 20. v.). hplðar at Herjafpðrs (41. v.): einherjar (Sbr. p af veði Valfpðrs, 27. v., mjpðr af veði Válfpðrs, 28. v., en aldna í járnviði, 38. v.). I 40. vísu er lýst hinum vígglaða jötni. Sjálfsagt er hugmynd ása að tefla einherjum á móti lýð jötna. Gnipahellir (42. v.). Ef að líkum lætur, er Gnipa- skylt orðinu gnípa, sem myndað er með forskeytinu ga- af stofni sagnarinnar að hnípa: drúpa höfði (Sbr. hnipinn.), og merkir fjallstind, eiginlega þverhníptan tind, sem slútir efst. Af sama tagi er tröllkonu- heitið Gneip, þ. e. sú, sem gnæfir, raunar sú, sem gnæfir lotin. En snemma mun merk- ingin gnæfa, skaga hátt, hafa orðið ríkjandi í þessum orðum. Um orðið Gnipa- kemur að mínum dómi tvennt til greina: að það sé eignarfall fleirtölu af nafnorðinu gnip, sem gæti þýtt s. s. smátindur, nibba (Sbr. vík og vik.J, eða veik beyging af lýsingar- orðinu gnipr, sem væri sambærilegt við lýsingarorðið litr og gæti þýtt s. s. tindóttur,
Beinir tenglar