VOLUSPA KONUNGSBOKAR 123 taka þær við hver af annarri meðvaxandiþunga. Til frekari blæbrigða og áherzlu- breytinga er fornöfnunum hón og ek beitt á víxl. Sögnunum er dreift misjafnlega, svo að engin þeirra er notuð á löngum köflum. Er þetta greinilegast í sköpunarsögunni (3. -18. v.) og ragnarökum (46.-53. v.). Þar er atburðum lýst beint og umbúðalaust. Völvan man þá ekki, veit þá ekki og hvorki sá þá né sér. Henni finnst hún lif i þá. Líkt og skáldið leggur völunni í munn fornafn fyrstu og þriðju persónu á víxl, beitir hann oft tíðum sagna í svipuðum tilgangi. Skal hér bent á nokkur dæmi. „Þaðan koma meyjar ..., skgru á skíði . .. 0rlog seggja" (20. v.). Þátíðin er eins konar innsigli örlaganna. „Haft sá hón liggja .... Þar sitr Sigyn" (34. v.). Hin geðþekka mynd af konu Loka verður skýrari vegna nútíðar rétt á eftir þátíð. „Q fellr austan .... Stóð fyr norðan ... salr ór golli .. ., en annarr stóS á Ókólni" (35. v.). Af þátíðinni má ráða, að ferðamennirnir séu komnir fram hjá, þ. e. hafi salina þegar að baki sér. En niður árinnar heyrist eftir sem áður. „Gól of hónum . . . fagrrauðr hani. . . (40. v.). Gól of Qsum Gollinkambi . .., en annarr gelr . . . sótrauðr hani at sohim Heljar" (41. v.). Þannig er hanagalið fært nær nútíð og stígandin aukin milli jötunsins, sem sat (40. v.), og hundsins, sem geyr (41. v.). „Leika Míms synir, en mjgtuðr kynndisk at Gjallar horni" (44. V.). Þátíðin ber vitni heimsku jötna, sem „leika", enda þótt áður hafi verið kunngert „at Gjallar horni", að allt komi fyrir ekki. Á sum atriði Völuspár er lögð áherzla með endurtekningum (Sbr. Vsp. Nord., 64., 73. og 109. bls.). Skáldið segir iðulega sama hlutinn tvisvar, t. d. „tangir skópu ok tól g0rðu" (7. v.). „Hótt blæss Heimdallr. Horn es á lofti" (44. v.). „Þar k0mr enn dimmi dreki fljúgandi, naðr fránn" (61. v.). En stundum er sami hluturinn sagður þrisvar eða fjórum sinnum. A endurtekningum Völuspár sýnist mér vera glöggur munur. Hinar einföldu eru merkingarlega staðbundnar, en hinar meiri háttar hafnar yfir umhverfi sitt. Þeim má líkja við tinda, sem sér hvern frá öðrum. Helztu endur- tekningar eru þessar: 1) víg Gullveigar (21. v.): brenndu, þrysvar brenndu, oft, ósjaldan, 2) eiðrofin (26. v.): eíðar, orð, sœri, mgl meginlig, 3) dauði Baldurs (31. v.): Baldr, blóðugr tívurr, Óðins barn, 4) bjargráð ása (43. v.): skegggld, skalmcjld, skildir ro klofnir, 5) fall Þórs (52. v.): mogr Hlóðynjar, öðins sonr, Miðgarðs véurr, Fjorgynjar burr. Æsir gera örvæntingarfulla tilraun til þess að uppræta ágirnd og losta (1), en árang- urslaust. Afleiðingin er versti glæpur, sem hugsazt getur (2). Fyrsta uppskera hins óbætanlega glæps er ósigur hins bezta (3). Þrátt fyrir öflugt viðnám (4) fellur um síðir einnig hinn sterkasti (5). Samkvæmt endurtekningum Völuspár er mest áherzla lögð á víg Gullveigar, eiðrofin og fall Þórs. Kjarninn í boðskap kvæðisins virðist því vera þessi: Þeim, sem tekst ekki að gæta hófs í munaði, er háski búinn, sem jafnvel hinn sterkasti fær eigi forðazt. En í heild boðar Völuspá, að skilyrði heilbrigðs lífs sé jafnvægi milli vinnu og nautn- ar (Sbr. 7.-8. v.).
Beinir tenglar