Árbók Landsbókasafns Íslands

						130                    BJÖRGVIN   GUBMUNDSSON   TÓNSKÁLD

inn sjálfan." Áður er vikið að andúð hans á „tónjöfrum Winnipegborgar", en um

starfsbræður þeirra yfirleitt hefir hann þetta að segja meðal annars: „Annars hafa

tónmenntasérfræðingar alltof undantekningarlítið löngum komið mér fyrir sjónir sem

hrokafullir og listheimskir oflátungar, og við að kynnast þeim hefi ég einkum lært -

að fyrirlíta þá. Það helzta, sem þeim er til lista lagt, er að gera allt að engu, því að

ekkert er það eina, sem ekki getur skyggt á ekkert, en svei þeirri list."

Þegar allt þetta er haft í huga, verður þess naumast vænzt, að tveggja vetra nám

Björgvins í Royal College of Music í Lundúnum markaði djúp spor í þróunarferil

hans eða bæri svipaðan árangur og mátt hefði vænta, hefði hann getað gefið sig

við náminu svo sem 10 eða 15 árum fyrr, áður en venjur hans og viðhorf voru orðin

svo fast mótuð. Enda Iætur hann lítið af skólavistinni, þótt honum liggi vel orð til

kennara sinna. Hann átti við augnveiki að stríða um þetta leyti, og hefir hún eflaust

háð honum verulega við nám og störf. Sjálfur telur Björgvin sig hafa verið lítinn

námsmann og víkur að því oftar en einu sinni. Hafi svo verið, hefir það fremur

verið sökum viljaskorts en gáfna, því að Björgvin var mjög vel greindur maður

og minnugur, svo sem öllum er kunnugt, er honum kynntust, og vel má marka af

ýmsu því, er hann hefir látið frá sér fara í rituðu máli. Sama segir mér kunnugur

maður (Sigfús Halldórs frá Höfnum) um systkini hans. Víst er um það, að Björgvin

lauk tilskildu prófi í Lundúnum og hlaut lærdómstitilinn A.R.C.M. (Associate of the

Royal College of Music). Eftir hann liggur frá þessum tíma talsvert af inventionum,

fúgum og annarri slíkri „skólavinnu", en ekki verður séð, að nein teljandi breyting

eða varanleg hafi orðið á stíl hans eða starfsaðferðum.

Þeir Stephan G. Stephansson og Björgvin voru góðkunningjar, og hafði Björgvin

talfært við Stephan að yrkja fyrir sig óratóríutexta. Stephan varð við þeim tilmælum,

orti Þiðrandakviðu sína og sendi Björgvin hana til Lundúna skömmu fyrir andlát

sitt. Segir Björgvin hann jafnframt hafa gefið sér leyfi til að fella úr kvæðinu og

„prjóna inn í" það, eftir því sem hann teldi nauðsyn krefja. Tók Björgvin þegar

að velta fyrir sér efninu, og fyrstu drög að Orlagagátunni, en svo nefndi Björgvin

tónverk sitt við þennan texta, urðu til í Lundúnum sumarið 1927.

Eftir Lundúnadvölina starfaði Björgvin aðallega að tónlistarkennslu og söngstjórn

í Winnipeg næstu ár. En „kreppan mikla" var í aðsigi: nemendurnir urðu færri

og kennslulaunin lægri en vænzt hafði verið og afkoman ekki betri en svo, að stundum

varð að leita til annarra starfa til þess að sjá fj ölskyldunni farborða. Vorið 1929

samdi Björgvin kantötuna Islands þúsund ár við Alþingishátíðarljóð Davíðs Stefáns-

sonar frá Fagraskógi. I sambandi við þetta verk og frumflutning þess í Winnipeg

3. marz 1931 varð Björgvin enn fyrir ýmislegum vonbrigðum og sárum leiðindum, sem

höfðu á hann langvinn og lamandi áhríf, og andrúmsloftið í tónlistarlífi Winnipegborg-

ar mun ekki hafa verið honum geðfellt eftir þetta.

Þrátt fyrir langa útivist hafði Björgvin alla tíð verið mikill Islendingur, og var

fastheldni hans við þjóðerni sitt mjög í samræmi við eðli hans allt. Hann hélt alltaf

íslenzkum þegnrétti, og undir niðri hafði hann  alltaf langað heim. Hann tók því