Árbók Landsbókasafns Íslands

						140               UM  HANDRIT  ÞORSTEINS  ERLINGSSONAR

Næst verða fyrir óprentuð kvæði Þorsteins í eiginhandarriti hans. Hefir þeim verið

raðað í stafrófsröð eftir upphöfum. Sum þessara kvæða mun Þorsteinn sjálfur hafa

dæmt ónýt, en þó ekki tímt eða fengið sig til að fleygja. Um þetta segir Sigurður Nor-

dal í formála sínum fyrir útgáfu Þyrna 1943, bls. VI-VII: „Áður en gengið var frá

þessari útgáfu, var enn á ný farið vandlega yfir öll kvæði, vísur og kvæðabrot Þor-

steins, sem til náðist og höfðu ekki verið tekin í 3. útg. Niðurstaðan af þeirri athugun

varð viðbót þeirra sex vísna og kvæðabrota, sem þegar er getið. Fleira þótti ekki

ástæða til þess að taka. Um sumt var vitað, að höfundurinn vildi ekki láta prenta

það í Þyrnum. Hitt var nær undantekningarlaust tækifæriskvæði, en af þeim þótti þegar

nægilega mikið í 3.útg. Oftast má finna það gj örla, hvort þau eru einungis ort afgreiða-

semi eða yrkisefnin hafa á einhvern hátt snortið Þorstein. Hann varsjálfurþeirrarskoð-

unar, að látnum skáldum væri enginn greiði gerður með því að tína allt, sem hönd á

festi, til í ljóðabækur þeirra. Síðari tíma menn ráða vitanlega, hvað þeir gera. En

óskandi væri, að þeir færu varlega í að ganga um þetta algjörlega gegn vilja skáldsins."

Varnaðarorð Sigurðar eru vissulega réttmæt. Gæta ber varúðar í þessum efnum

sem öðrum. Hitt er jafnvíst, að mjög fróðlegt er að kynnast þeim tilraunum, sem skáld-

in gera, fá að sjá, hvað þau velja, hverju þau hafna; og ekki þarf það að rýra gildi

hinna betri og kunnari ljóða. Við nálgumst ljóðasmiðinn þeim mun betur og þykir

vænt um það öðrum þræði að sjá hann klæðast öðru en skjaldhafnarflíkum. Á þetta

ekki sízt við um slíkt snyrtiskáld, sem Þorsteinn var.

Með handritum þeim að kvæðum Þorsteins, sem hér hefir verið fjallað um, hafa

einnig verið látin fljóta smáprent og úrklippur með kvæðum eftir hann, og gerir það

safnið fyllra (Lbs. 4172, 4to).

Þorsteinn hefir vandað mjög til sögulegra kvæða sinna. Hefir hann lagt á sig mikla

vinnu við að afla sér sem gleggstrar vitneskju um sögupersónur þær, sem hann hugð-

ist yrkja um hverju sinni. Einkum er vert að geta aðdrátta að kvæðabálkunum um

Fjalla-Eyvind og að Eiðnum (Lbs. 4173, 4to). Átti Þorsteinn drjúgar setur á söfnunum

í þessu skyni og skrifaði mönnum í leit að upplýsingum, einkum um Fjalla-Eyvind. Tók

hann sér einnig ferð á hendur til þess að kanna að minnsta kosti einhverjar þær slóðir,

sem Eyvindur hefir ef til vill farið um. Guðrún kona hans fór með honum þessa för,

sem stóð hálfan mánuð, frá 26. júlí til 12. ágúst 1910, en þann tíma hefir Þorsteinn

haldið dagbók.

Eins og að líkum lætur, hafa margir orðið til að senda Þorsteini Ijóð sín, sumir

í vináttuskyni, aðrir til birtingar í þeim blöðum, sem hann stýrði. Auk þess hafa að

honum dregizt ljóð og Ijóðahandrit eins og öðrum þeim, er slíku unna. Kvæði af þessu

tagi (Lbs. 4174, 4to) eru sum hver í eiginhandarriti höfunda, t. d. eftir Benedikt

Sveinbj. Gröndal, Jón Ólafsson ritstjóra, Ólöfu frá Hlöðum (sumt í sendibréfum) og

Stephan G. Stephansson (Ramislagur, eldri gerð). Með liggur eilítið af smáprenti.

Þjóðsögur þær og sagnir (Lbs. 4175-4176, 4to), sem Landsbókasafni hafa nú á-

skotnazt úr fórum Þorsteins, hefir hann ýmist sjálfur fært í letur eða aðrir. Margar

þessara sagna hafa verið gefnar út á prent. Þorsteinn gaf sjálfur út þjóðsagnakver í