Árbók Landsbókasafns Íslands

						148             NOKKURAR SOGUR  ...  I  HJAVERKUM  UPPSKRIFAÐAR

sonar, Steins þáttur Skaptasonar, Þórodds þáttur Snorrasonar, Gellis þáttur Þorkels-

sonar.

Hér verður ekki kannað, hverjar heimildir þeir bræður hafa haft, að hve miklu leyti

þeir hafa ritað eftir prentuðum sögum eða stuðzt við handrit ein. I lok sögunnar af

Þorgrími prúða og Víglundi, syni hans, segir Guðmundur svo í sínu bindi (402. bls.):

Skrifuð af G. Magnússyni á Breiðabólstað eptir brotnum blöðum, og sum orð varð ég

að smíða.

Ljóst er, að Guðmundur hefur haft nokkra minnimáttarkennd gagnvart Guðlaugi,

bróður sínum, fundið sem var, að hann var honum mun síðri skrifari. En Guðmundur

segir í lok fyrri bókarinnar, að hún sé „enduð 20. marz 1875 . . . og illa skrifuð".

En hverjir voru þeir þessir bræður og eljunfræknu skrifarar? Þeir voru synir Magn-

úsar Magnússonar (f. 22.2.1820) og Guðrúnar Jónsdóttur (f. 28.5.1820) í Arnarbæli

á Fellsströnd, en þau dóu bæði sama árið, 1858, frá tíu börnum. Jón Thoroddsen orti

eftirmæli eftir þau, og eru þau prentuð í kvæðum hans 1871, 152.-54. bls. I eftir-

mælunum er m. a. þetta erindi:

Ástsæl þau voru

og orð sér gátu

gott hjá guma mengi;

hnigu þau að hauðri

um hádag ævi,

og það góðir grétu.

Guðlaugur Magnússon var fæddur 21. nóvember 1848 í Arnarbæli. Eftir lát foreldra

sinna fór hann að Hafursstöðum á Fellsströnd til Kristínar Jónsdóttur, móðursystur

sinnar, og Eiríks Jónssonar, manns hennar, og var hjá þeim, unz hann fluttist vestur

um haf síðla sumars 1874 ásamt Jóhannesi, bróður sínum. Þeir voru um veturinn

skammt frá bænum Kinmount í Ontario, en héldu haustið 1875 í fjölmennum hópi

Islendinga vestur til Manitoba og settust að í Árnessbyggð í Nýja-Islandi. Þeir bræður

bjuggu samtýnis og kölluðu báðar jarðirnar einu nafni Dögurðarnes, eftir Dagverðar-

nesi á Skarðsströnd.

Þegar Guðlaugur nokkru eftir aldamót gerðist póstafgreiðslumaður, nefndi hann

pósthúsið Nes, þóttist vita, að Dögurðarnes yrði nokkuð ótamt í munni enskra.

Guðlaugur sat um hríð í stjórn Gimlisveitar og lét jafnan málefni hennar til sín taka,

hélt t. a. m. stundum uppi vörnum fyrir Nýja ísland í Lögbergi, þegar hallað var á það

í Heimskringlu.

Guðlaugur varð fyrstur til að fjalla rækilega um nauðsyn þess, að rituð yrði saga

íslendinga í Vesturheimi, samdi um það efni grein í 7. tbl. Lögbergs 1889. í greininni

segir Guðlaugur m. a.:

„Ef farið verður að rita sögu Islendinga hér, þá þarf sú saga að geta allra þeirra ís-

lenzkra manna, sem stigið hafa fæti á ameríkanska grund, síðan vesturflutningar hóf-

ust frá Islandi, þótt ekki væri nema aðeins að nefna suma þeirra á nafn í sögunni. Sem