Árbók Landsbókasafns Íslands

						NOKKURAR  SOGUR  ...  I  HJAVERKUM  UPPSKRIFAtíAR             151

á frumbýlisárunum, hafa haft þetta verk GuSlaugs í huga, er hann sagSi um hann, aS

hann væri „valinkunnur fræSimaSur".

Ég birti hér stuttan kafla úr umræddum þætti Guðlaugs, lýsingu hans á för land-

anna frá Ontario vestur til Manitoba og komu þeirra til Nýja íslands.

„Hinn 21. septembermánaSar afréSu um 250 manns að fara á staS til nýlendunnar;

á leiSinni bættust viS hópinn úr öSrum pörtum Ontariofylkis og Bandaríkjum nokk-

uð margir Islendingar. Þá var engin járnbraut fyrir norSan stórvötnin, Superior og

Huron. Hópurinn fór því á járnbraut frá Toronto til Sarnia, þaSan eftir vötnunum til

Duluth, síSan á járnbraut gegnum Minnesota vestur aS RauSá. SíSan vatnsveg til

Winnipeg eftir ánni. Eftir litla dvöl lagSi hópurinn á staS vatnsleiS norSur til Nýja

íslands. Sú ferS gekk seint, því skipin voru ekki til gangs gerS. ÞaS voru afar stórir

kassar, sem fólk og flutningur fluttist á, og var látiS reka fyrir straumi. Slíkir kassar

eru oft hafSir til aS flytja á vörur og eldiviS eftir ám. Snemma morguns, 17. október-

mán., lagSi flotinn á staS frá Winnipeg, með mjög lítilli viShöfn; kassarnir voru níu,

þrír og þrír festir saman. Mörgum, sem horfSu á flota þennan leggja á staS, leizt ekki

á blikuna; sögSu menn, aS allir innan borSs myndi drukkna í Winnipeg-vatni, ef storm-

ur kæmi uppá. Þá var ekki um mörg gufuskip aS gera, sem gengu norSur á vatn;

aSeins gufubáturinn „Colville". 21. október tók gufubátur þessi flotann, sem þá var

kominn niSur undir Rauðárósa, og dró hann samdægurs norSur aS ViSinesi (Willow

Point). Eftir nærri 5 daga ferð frá Winnipeg til Nýja íslands stigu þessir fyrstu land-

námsmenn þar fæti á land. Það var síSla dags (kl. 4%) á síSasta sumardag 1875."

GuSlaugur kvæntist áriS 1898 Henriettu Vilhelmínu Clausen frá Keflavík í Gull-

bringusýslu, en þess er ekki getiS, aS þau hafi eignazt börn.

GuSlaugur Magnússon lézt aS heimili sínu í Nesi á jóladagsmorgun 1917, og hafSi

Jóhannes, bróSir hans, þá dáiS fyrir aðeins fimm dögum.1

Af Guðmundi Magnússyni er fátt að segja. Hann fæddist í Arnarbæli 27. janúar

1850, en fór við lát foreldra sinna að BreiðabólstaS á Fellsströnd og átti þar heima til

æviloka, 1. maí 1915. Hann var lengi í vist, síSar húsmaSur og loks bóndi 1892-1915.

Hann var ókvæntur.2

Um feril umræddra handrita þeirra bræSra er þaS loks aS segja, aS þau voru í eigu

GuSmundar þar til nokkru fyrir andlát hans, aS hann afhenti þau Magnúsi Jónssyni,

bróSursyni sínum, þá bónda aS Ási við Stykkishólm. En frá honum gengu þau áriS

1943 til Björns Jónssonar bónda á Kóngsbakka í Helgafellssveit, sem kvæntur er Sigur-

borgu, dóttur Magnúsar.

Björn á Kóngsbakka gaf Landsbókasafni kost á handritum þessum nokkru fyrir jól

1965, og kann safniS honum beztu þakkir fyrir.

Þegar rætt er um íslenzka alþýSumenningu liðinnar tíðar, hljótum vér m. a. að minn-

1  Helzta heimild um Guðlaug er smáþáttur um hann í Almanaki Ólafs Thorgeirssonar 1916; enn-

fremur minningargrein um hann í 2. tbl. Lögbergs 1918 eftir Magnús J. Skaptason.

2  Jón Guðnason: Dalamenn II, 116.