Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1973, Blaðsíða 126

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1973, Blaðsíða 126
JON SAMSONARSON HVÍLA GJÖRÐI HLAÐSÓL Spássíuvísa í rímnabók Miðað við hlut frændþjóðanna á Norðurlöndum verður kveðskapur sá sem okkur íslendingum er eftirskilinn frá fyrri öldum að teljast bæði mikill að vöxtum og fjöl- breyttur. Engu að síður væri það óhófleg bjartsýni að ætla að af honum mætti ráða til nokkurrar fullnustu, hvað var ort og haft um hönd kvæðakyns á þeim tímum, þegar varðveizla kvæða var að verulegu leyti háð ritun óbundins máls og eðli þess. Meðan sagnaritun stóð í blóma mega varðveizluskilyrðin þó teljast bærileg miðað við það sem síðar varð, þegar ekki voru lengur samin rit sem tækju upp kvæði eða vísur, og ekki heldur skrifuð nein sjálfstæð kvæðasöfn sem varðveitzt hafi. Enda er flest þoku hulið sem varðar sögu íslenzks skáldskapar á 14. og 15. öld, þótt ekki þurfi að fara í grafgötur um það, að þá verða stórfelldar breytingar og markverðar í kvæðagerð þjóðarinnar. Það er því enn brýnna en ella að reyna að gera sér sem gleggsta grein fyrir þeim kveðskap sem uppi er á 16. öld, þegar litið eitt rofar til og varðveizlan skánar. Þá eru skrifuð söfn rímna og helgikvæða, og inn á milli fljóta með veraldleg kvæði, en þó ekki fleiri en svo, að hafa verður gát á smáu sem stóru, ef myndin á að verða sæmilega rétt. Og hrekkur þó sennilega hvergi nærri til. Eins og alkunnugt er, áttu sumir skrifarar það til að reyna pennann og hripa eitt- hvað smálegt sem þeim kom í hug á jaðra skinnblaða. Með því spilltu menn stundum útliti blaðsíðunnar, en það bættu þeir margfaldlega upp, því að þannig hefur sumt geymzt sem fengur er að, en engum hefði dottið í hug að setja í meginmál dýrra skinnbóka. Meðal þeirra sem ekki hlífast við að nota spássíurnar er skrifari rímna- bókar sem hefur verið nefnd Krossnessbók, varðveitt í Konungsbóklilöðu í Stokkhólmi og merkt Perg. 4to nr. 22. Kr. Kálund hefur sýnt fram á, að Perg. 4to nr. 22 muni vera skrifuð á Krossnesi í Trékyllisvík á heimili Jóns Hákonarsonar,1 sem Páll Eggert ætlar að sé föðurbróðir Jóns Guðmundssonar lærða.2 Síðast hefur Björn K. Þórólfsson tímasett bókina, og taldi hann að hún mundi vera skrifuð nálægt 1570—80 og áreiðanlega fyrir 1600.3 Kr. Kálund gaf út vísur og annað smælki skrifarans á spássium,4 en áður hafði hluti vísnanna verið prentaður í Biskupasögum Bókmenntafélagsins sem „óvissar lausa- vísur“ aftan við kvæði Jóns biskups Arasonar.5 Svo vill til að meðal spássíuvísnanna
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.