VISBENDING VIKURIT UM VIDSKIPTIOG EFNAHAGSMÁL 46.7. 23. NOVEMBER 1989 FÆR FAST GENGI STAÐIZT Á ÍSLANDI? Dr. Tór Einarsson Inngangur Öðru hverju komast gengismál í brennidepil efnahagsumræðu hér á landi. Einkum kveður að þeim þegar gengi er fellt (eða látið hraðsíga) við andstreymi í efnahagsmálum. Vitnar reynsla síðustu mánaða og missera glöggt um það. Og að undanförnu hefur opnazt ný vídd í umræðunum, þar sem er hugsanleg tenging við myntbandalag Evrópu, gjarnan samfara e-k aðild eða samningum við Evrópubandalagið, sem verður að einum markaði árið 1992. 1 þessari grein mun ég í örstuttu máli rekja gengisstefnu þá sem íslenzk stjórnvöld hafa fylgt síðustu áratugi og leitast við að svara því hvort aðrir kostir séu vænlegri. Gengisstefna síðustu áratuga Gengismálum hefur verið hagað með ýmsu móti hér á landi að forminu til undanfarin ár og áratugi. Á tímabili því sem kennt er við Bretton-Woods, árin 1944-'71, ríkti hér fastgengisstefna að því leyti að gengi var haldið föstu nema sérstakar aðstæður þóltu réttlæta hliðarspor (gengisfellingar). Hinar "sérstöku aðstæður" komu þó upp með næsta reglubundnum hætti (sbr. mynd). Reyndin varð og sú að á þessu LANDSFRAMLEIÐSLA, RAUNGENGI OG VERÐBÓLGA 1961 - 1989 1961 63 65 67 69 71 73 75 77 79 81 83 85 87 89 tímabili "fastgengis" tólffaldaðist erlendur gjaldeyrir í verði (m.v. vegið meðalverð gjaldmiðla), en formlega var gengi fellt sex sinnum. Árin 1973- '83 ríkti svonefnd sveigjanleg stefna í gengismálum, þar sem gengi var títt breytt (einkum til lækkunar) eftir þörfum. Um mitt ár 1983 er söðlað um og hallazt að meiri gengisfestu. Síðan Efni: 1 Færfast gengi staðist á Islandi? 9 Auðlindaskattur fyrr og nú Erlendfréttabrot