Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vísbending

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vísbending

						D
ISBENDING
Ráðdeild borgar sig
Þorsteinn  Siglaugsson
hasfræðingur
Aukið lánsfjárframboð og vaxta-
lækkanir á húsnæðislánamarkaði
undanfarið eiga vafalítið eftir að
kynda vel undir einkaneyslu á næstu
misserum. Með hinum nýju lánum gefst
nú almenningi kostur á að færa fjár-
mögnun á íbúðarhúsnæði sínu nær því
sem gengur og gerist í nágrannalöndum
okkar. Með hagstæðari lánum lækkar
greiðslubyrði og neysla eykst að líkind-
um í kjölfarið. Á næstu misserum má
vænta aukinnar verðbólgu. Efnahags-
lífið á líka sjálfsagt eftir að taka dýfu
þegar yfirstandandi hrinu ríkisstyrktra
framkvæmda lýkur og búsifjarnar sem
þær valda frjálsu atvinnulífi taka að
koma í ljós. Þá er ekki ólíklegt að gjald-
þrotahrina neysluglaðra fjölskyldna reki
endahnútinn á ævintýrið.
Kerfisbundinn vaxtamunur
Þróunin sem nú er að hefjast á hús-
næðismarkaði á hins vegar vafalaust
eftir að koma þeim vel sem varast að fara
of geyst í eyðslunni. Það eitt að breyta
húsbréfalánum og óhagstæðum banka-
lánum í hagstæðari langtímalán getur
sparað tugþúsundir í afborganir á mán-
uði og hraðað eignamyndun.
Þótt auglýsingar lánastofnana um
þessar mundir bendi ekki til mikillar
fjölbreytni á það eflaust eftir að breytast
með aukinni samkeppni og aukinni þekk-
ingu bankamanna á mismunandi mögu-
leikum. Nýlega kom út skýrsla frá grein-
ingardeild KB banka, þar sem fram kemur
að raunvextir á íslenskum skuldabréfum
eru að jafnaði einu og hálfu prósentu-
Mynd 1. Þróun höfuðstóls
mismunandi lánakosta
12.000.000
10.000.000
8.000.000
6.000.000
4.000.000
i
Tafla 1. Meðalafborgun af mismunandi lánum með tilliti til vísitölu/gengis
-2.000.000
Tegund láns	1) Verðtryggt lán	2) Verðtryggt lán	Myntkörfulán
Upphæð	10.000.000	10.000.000	10.000.000
Vextir	5,1%	4,2%	2,9%
Vísitöluhækkun á ári	3,1%	3,1%	1,1%
Vextir og vísitöluáhrif alls	8,3%	7,4%	4,0%
Fjöldi gjalddaga	480	480	480
Meðalafborgun	71.575	64.739	41.769
Tafla 2. Kostnaður og eignamyndum (mismunur afborgana er sparnaður))
|Tegundláns                            Verðtryggt 5,1% | Verðtryggt 4,2% |      Erlent 2,9%
Greiddir vextir Kostnaður vegna verðbreytinga Kostnaður vegna yfirdráttar Heildarkostnaður	14.815.391 9.075.819 0 23.891.210	11.876.771 8.829.232 0 20.706.003	6.907.777 3.278.193 101.085 10.287.056
Eignamyndun (3% árl. hækkun)	33.151.488	33.151.488	33.151.488
Sparn. í erl. gjaldm. (1,5% vx)	0		15.636.090
Sparnaður í krónum (3% vextir)	0	6.160.543	6.160.543
Sparnaður alls	0	6.160.543	21.796.633
Eignamyndun alls	33.151.488	39.312.030	48.787.578
|Eignamyndun nettó
9.260.278
18.606.027
38.500.522
stigi hærri en í samanburðarlöndum.
Líklegt má telja að einhæfni atvinnulífs,
tíð inngrip og fjárfestingar ríkisins og
gengissveiflur á undanförnum árum ráði
miklu um þetta.
I ljósi þessa er ekki ólíklegt að hlutur
erlendra lána vaxi á næstu misserum,
enda er ljóst að íslenskir lántakendur
ættu að geta hagnast verulega með því
að taka erlend fremur en innlend hús-
næðislán. Af verðtryggðum lánum jafn-
gilda 4,2% vextir 7,6% vöxtum af óverð-
tryggðum lánum þegar verðbólga er
3,1%. Samanborið víð erlend myntkörfu-
lán með 2,9% vöxtum er innlenda lánið
meira en tvöfalt dýrara en það erlenda
(sjá töflu 1).
Áhrifgengissveiflna
Þrátt fyrir þetta óttast menn sveifl-
urnar sem yerið hafa á gengi krón-
unnar. Af einhverjum ástæðum virðist
óttinn við gengisfall sterkari en óttinn
við verðbólguna og áhrif hennar á heild-
arvexti. En hversu raunsætt er þetta mat?
Eru gengissveiflur í raun svo miklar að
þær vegi upp þann ávinning sem liggur
í vaxtamuninum?
Til að bera saman ávinning af endur-
fjármögnun eru hér borin saman þrjú
lán, almennt húsnæðislán með 5,1%
vöxtum, verðtryggt bankalán með 4,2%
vöxtum og erlent myntkörfulán með
2,9%vöxtum(sjámynd 1). f öllum tilfell-
um er miðað við fasta vexti. Allt eru
þetta dæmigerð algeng lán og öll til 40
ára með mánaðarlegum afborgunum. Til
að meta áhrif gengisþróunar er notast
við gengisvísitölu Seðlabankans frá
1993-2003. Gert er ráð fyrir að sveiflan
endurtaki sig út lánstímann. Til saman-
burðar er notast við þróun vísitölu
neysluverðs á sama tímabili.
Þegar við lítum á afborganir og loka-
niðurstöðu úr dæminu er ljóst að erlenda
lánið væri hagstæðara en þau innlendu,
hvað afborganir varðar, en lánin kæmu
mjög svipað út þegar litið er til heildar-
niðurstöðu.
Sveiflur í gengisvísitölu gætu haft
tvenns konar áhrif. Ef gert er ráð fyrir að
höfuðstóll sveiflist í takt við gengis-
vísitölu gæti lántakandi lent í því að
þurfa að greiða lánið upp á óhagstæðum
(Framhald á síðu 4)
ÍMynd 2. Mánaðarlegur sparnaður)
[til að vega upp áhrif gengissveiflnaj
2
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4