Vísbending

						ÞESSU HL VIÐBÓTAR ER AUKTN MENNTUN HVALREH TBL AÐ AUKA VERÐMÆTA-

SKÖPUN, SÉRSTAKLEGA í HINU NÝJA HAGKEREI, EN AÐ ÖÐRU LEYJT SÉR

MARKAÐURINN UM FLEST SEM ÞARF TTL AÐ BÍTA OG BRENNA

lánasamningum í eigin bönkum. Svona fyrirkomulag þekkist

hvergi á byggðu bóli nema hér. Allt þetta sýnir að stofnanirnar

eru veikar og þetta grefur undan trausti, sem er lykilatriði í

fjármálaviðskiptum.

Höfundur þessarar greinar hefur gagnrýnt sumt af þessu

áður og fengið góðar undirtektir, sérstaklega í tveggja manna

samtölum, en ekkert gerist. Óskráðar siðferðisreglur okkar

íslendinga í viðskiptum eru ekki merkilegar, enda er engin

raunveruleg hefð fyrir þeim. Það er þeim mun grátlegra

því við gætum vel haft sem vörumerki á alþjóðavísu að öll

viðskipti íslendinga séu strangheiðarleg, gegnsæ og hafin yfir

alla gagnrýni og að þeir sem lúta ekki slíku verði hraktir úr

viðskiptum.

Margt er þó gott hjá okkur og mjög ánægjulegt er að

stjórnmálamenn hafa æ minni völd í efnahagslífinu þótt

enn eimi eftir af gömlum flokkstengslum. Frjáls markaður í

lýðræðisþjóðfélagi er besta stjórnarform sem maðurinn hefur

fundið upp. í hagfræðinni er þetta meðal annars kennt og margt

er þar ekki flókið eins og hagstjórn. Það eru einungis tvær leiðir

fyrir opinbera aðila til að hafa áhrif á eftirspurn í hagkerfinu.

Önnur leiðin er að beita ríkisfjármálum, sem er verkefni

stjórnmálamanna, og hin leiðin er að stýra peningamálum,

sem er verkefni faglegra og óháðra seðlabanka. Keynes og

Friedman voru með þetta allt á hreinu þótt fjölmörg tilbrigði

við stef þeirra hafi verið skrifuð.

Þessu til viðbótar er aukin menntun hvalreki til að auka

verðmætasköpun, sérstaklega í hinu nýja hagkerfi, en að öðru

leyti sér markaðurinn um flest sem þarf til að bíta og brenna.

Öðrum sameiginlegum umsvifum á sviði velferðar, menningar

og samskipta haga menn eftir pólitískum meirihluta hverju

sinni. Sá meirihluti breytist á nokkurra ára fresti í flestum

löndum. Þetta fyrirkomulag sem hér er lýst hefur gilt á

Vesturlöndum meira eða minna í næstum 150 ár og hefur

skilað mestu framförum í sögu mannsins.

Sækjum fram með menningu

og skapandi atvinnugreinum

Það eru fjölmörg tækifæri fram undan í hinu nýja hagkerfi þekkingar.

Um fjórðungur íslendinga vinnur nú í skapandi atvinnugreinum

(creative industries) en með skapandi atvinnugreinum er m.a. átt við

menningu, vísindi og ráðandi stjórnunarstörf. Flestar meiri háttar

framfarir í vísindum eru til dæmis einfaldar en djúphugsaðar.

Hefð innan hagfræðinnar hefur verið að skipta framleiðslu í

þrennt, þ.e. í frumframleiðslu, iðnað og þjónustu, en nú er fjórða

víddin komin til, sem eru skapandi atvinnugreinar. Þessi umgjörð

hentar okkur Islendingum vel, enda erum við menningarlega sinnuð

og með mikla menningarlega starfsemi, miklu meiri en fólk gerir sér

almenntgreinfyrir.Hérerufjölmörgsóknarfæriámenningarsviðinu

og menningin skilar nú þegar 4% af landsframleiðslunni. Skapandi

starf er okkur hugleikið og liggur líklega í genunum, er sem sé

erfðafræðilegur eiginleiki.

Hefðbundnarlistgreinareru víðaarðbærfjárfesting.t.d.tónlistog

kvikmyndir, en við getum orðið enn öflugri á báðum þessum sviðum

og fleirum. Eftirspurnin er stigvaxandi víða í menningargeiranum

en stigvaxandi eftirspurn er fátíð. Tónlist, og þó sérstaklega

kvikmyndir eða leikið efni, er dæmi um það. Sterk staða tónlistar

hérlendis byggist á tvennu, þ.e. góðum tónlistarskólum og því að

íslenskt tónlistaifólk er vel menntað, oft erlendis, og þekkir vel

hina alþjóðlegu strauma. Góð menntun og þekking á umheiminum

var líka lykillinn að frægð okkar og frama á þjóðveldistímanum.

Utrásinni í fjármálum, sem hefur verið stórkostleg enda byggð

á vel menntuðu fólki, á að fylgja næsta útrás á sviði menningar og

skapandi atvinnugreina.

Við eigum óvenjuleg tækifæri í heimi framtíðar, verandi með

þrjárstærstu auðlindirframtíðarinnarallt íkringumokkurog ímiklu

meira mæli en nágrannaþjóðirnar. Þessar auðlindir eru vatn, gott og

nægjanlegt landrými til búsetu og ótakmörkuð orka í djúphitanum.

Sjáum til hvernig unga fólkið spilar úr þessum möguleikum.

n

SPARISJÓDUR MÝRASÝSLU

- Hornsteinn í héraði

•27-