Frjáls verslun

						STJORNMAL

FRELS1HINNA FATÆKU

Qúsnæðismál á íslandi hafa lengi verið með undariegum

hætti. Fram til þessa hefur allt skipulag miðast við, að

fólk þyrfti að sækja til skömmtunarstjóra, sem ýmist út-

hlutuðu lóðum eða íhúðum eftir einhverju kerfi, sem hafði það í

för með sér, að menn þurftu að krjúpa á knjánum til að fá úr-

lausn. Þeir, sem nú eru að kjósa í fyrsta skipti muna t.d. ekki

punktakerfið hjá vinstri flokkunum í Reykjavík, en skv. því áttu

menn að fara að safna punktum um fermingaraldur og vera að

því fram á giftingarár, en þá áttu menn kannski að fá lóð. Af

hverju? Vegna þess, að það vantaði lóðir.

Þegar Davíð Oddsson varð borgarstjóri, var þetta kerfi

afnumið með þeim einfalda hætti, að borgin gekk frá nógu

mörgum byggingarhæfum lóðum til þess að mæta eftirspurn-

inni. Síðan hafa ekki birtzt í blöðum listar um þá, sem fengu lóð.

Lengi vel voru lán úr Byggingarsjóði ríkisins aðeins veitt til

nýbygginga. Bæði verktakar og verkalýðsfélög stóðu vörð um

þetta skipulag til þess að tryggja áframhald-

andi byggingarstarfsemi í landinu. Afleiðingi

varð sú, að ungt fólk gat ekki keypt sér íbúð

í gömlum hverfum, og mjög mikil aldurs-

skipting var milli hverfa. Að lokum sáu

menn, að þetta gekk ekki upp, og þá fengust

fyrst lán til kaupa á eldra húsnæði. Sá maður

væri álitinn bilaður, sem héldi fram gamla

kerfinu í dag.

Héðinn Valdimarsson átti frumkvæði að

því að byggja verkamannabústaði á íslandi.

Kratar settu bráðabirgðalög til þess að koma

honum út úr stjórn verkamannabústaðanna,

en þá kusu íbúarnir sjálfir stjórnina. I stað-

inn var komið á stjórnum verkamannabú-

staða, sem eru kosnar af öðrum en þeim,

sem búa í húsunum. Lengi vel hefur tíðkast

sú regla, að fólk, sem kaupir verkamannabú-

stað, þarf að sæta þvi, að verðlag á þessum

húsum er ekki í neinum takt við raunveru-

leikann. Fólk, sem verður að selja þessar

íbúðir sínar áður en skyldutiminn er liðinn,

tapar ævinlega stórfé, og það er í raun í átt-

hagafjötrum. Og því sterkari voru fjötrarnir,

sem fólkið var fátækara.

Á torgum hreyktu hins vegar „vinir fá-

tæka fólksins" sér, og vörðu þetta kerfi með

kjafti og klóm.

Þar sem fátækt fólk hefur hingað til ekki

getað flúið annað en til Reykjavíkur, gefur

auga leið, að oft var húsnæðisekla í Reykja-

vík. Það hafði það einfaldlega í för með sér, að leiguhúsnæði

hækkaði í verði. Að sjálfsögðu reyndu „vinir fátæka fólksins" að

koma í veg fyrir hækkun leiguhúsnæðis með handafli, og var ár-

angurinn eftir því. Leiga er enn há í Reykjavík og raunar svo há,

að fólk getur fjármagnað íbúðarkaup með því að leigja íbúðina

út. Eg held að ástæðan sé einfaldlega sú, að stjórnvóld hafa ver-

ið andsnúinn þvi, að menn byggðu hús til útleigu. Vitað er, að

þeir einstaklingar, sem hafa gert slíkt, hafa yfirieitt leigt íbúðir

sínar á sanngjörnu verði. Og það sem skiptir mestu: fólk hefur

getað verið þar í friði án ótta um, að því verði sagt upp. Ef for-

ustumenn ASÍ og BSRB hafa áhuga á að lækka húsaleigu, ættu

þeir að beita sér fyrir því, að lífeyrissjóðir félaganna lánuðu til

byggingar leiguíbúða. Slíkt myndi skila skjótum og góðum ár-

angri.

I mörg ár hafa menn viljað endurskoða húsnæðislöggjöfina.

Það hefur ætíð verið erfitt, því að varðhundar kerfisins, - Alþýðu-

flokksmenn og Alþýðubandalagsmenn

hafa verið með stöðvunarvald í öllum ríkis-

stjórnum á íslandi frá árinu 1978. Það er

því vissulega fagnaðarefni, að Páll Péturs-

son, félagsmálaráðherra skuli nú leggja

fram tillögur, sem gjörbylta kerfinu. Og

það sem er gleðilegast er, að frumvarpið er

allt í frjálsræðisátt. Öll hinn hrikalega mið-

stýring húsnæðislánakerfisins er afhumin.

Fátæka fólkið þarf ekki lengur að sæta því,

að fá aðeins að kaupa íbúðir á vissum stöð-

um, heldur fær að ráða því sjálft, hvar

keypt er. ASÍ og BSRB fá ekki að ráðskast

með félaga sína, heldur eru menn lausir

við afskipti þessara manna.

Vitanlega hafa „vinir fátæka mannsins"

rekið upp öskur og reynt að gera það tor-

tryggilegt, að Páll telji, að fátækir menn

kunni einnig forráð fótum sínum. Jóhanna

Sigurðardóttir varð raunar hlægileg með

spásögn sinni um 600 fjölskyldur á göt-

unni, - spásögn um að hér yrði álíka ástand

og í Sómalíu eða Bosníu. Svona yfirlýsing-

ar eru einn eitt dæmið um, að tími hennar

sé liðinn í íslenzkum stjórnmálum.

Þegar Páll Pétursson knúði fram frv.

sitt um vinnulöggjöfina, sýndi hann, að

hann hefur pólitískan kjark. Nú sýnir

hann, að skoðanir hans eru skoðanir frjáls-

lynds manns, sem hefur frelsi einstak-

lingsins að leiðarljósi. 33

„VINIR FATÆKA MANNSINS"

Vitanlega hafa „vinir fátæka mannsins" rekiö upp öskur og reynt að gera það tortryggilegt, að Páll Pétursson telji, að fátækir

menn kunni einnig forráð fótum sínum. Frumvarp hans er allt í frjálsræðisátt!

33