Frjáls verslun

						Ólafitr Olafsson, forstjóri Samskiþa. Innan fyrirtækisins er markvisst

unnið að því að koma í vegfyrir fikniefnanotkun.

Ari Skúlason, framkvœmdastjóri ASI. „Mínfyrstu viðbrögð eru þau að

þetta sé eins og að hafa sjónvarþsmyndavélar inni á vinnustöðunum."

tilbúið að gangast undir slík próf ef óskað er eftir því. Þetta

þyrfti góða kynningu og skilning meðal starfsmanna, jákvæða

umræðu og það þyrftí að gera mönnum grein fyrir því að heill

fjöldans væri í húfi. Þetta þyrfti líka að vera hluti af samningum

við starfsmenn þannig að það sé hluti af vinnuumhverfi þeirra

að stikkprufur séu teknar öðru hvoru," segir hann og telur að

það væri „skrítið að skella slíku prófi á fyrirvaralaust.

Fyrirtækið þyrfti að hafa ástæðu á reiðum höndum fyrir því

hvers vegna nauðsynlegt þætti að taka upp slík vinnubrögð."

Ari Skúlason, framkvæmdastjóri ASI, segir að eiturlyfjapróf

meðal launafólks hafi ekki verið rædd innan ASÍ og hann hafi

ekki heyrt af því að slíkt hafi komið upp í íslensku atvinnulífi.

„Mín fyrstu viðbrögð eru þau að þetta sé eins og að hafa

sjónvarpsmyndavélar inni á vinnustöðunum til að fylgjast með

starfsfólkinu. Auðvitað styðjum við ekki að starfsmenn séu

ölvaðir eða undir áhrifum vímuefna í vinnunni en þetta er

vandmeðfarið og snýr að rétti atvinnurekandans til að ganga

inn á einkalíf fólks. Við höfum reynt að standa gegn því," segir

hann. „Það er mikilvægt að hafa mjög náið samstarf við

starfsfólk og stéttarfélög um þessi mál. Það er líka mikill

munur á því hvort svona próf eru framkvæmd almennt

gagnvart öllum, vegna gruns eða vegna vissu. Þær

réttarfarsreglur sem við búum við eru yfirleitt þannig að það

þarf að vera vissa fyrir hendi áður en gripið er til aðgerða eins

og prófa af þessu tagi."

Niðurstaðan sannreynd Eiturlyfjanotkun er helst könnuð

með prufu af þvagi og blóði en einnig er hægt að notast við hár,

munnvatn eða sérstakan plástur sem framkallar svita.

Rannsóknastofa í lyfja- og eiturefnafræði sér um að gera próf á

þvagi og blóði frá meðferðarstofnunum, lögreglu og fangelsum

til að kanna hvort rök séu fyrir meintri fíkniefnaneyslu.

Erlendis hafa verið dæmi um uppsagnir í kjölfarið á prófum,

sem hafa gefið jákvætt svar, þó að prófin hafi síðan ekki reynst

nægilega áreiðanleg. Hér á landi er jákvætt sýni kannað með

öðrum aðferðum og niðurstaðan þannig sannreynd til að

fyrirbyggja mistök. Það eru auðvitað hræðileg mistök að segja

upp manni sem er grunaður um að vera undir annarlegum

áhrifum en reynist saklaus, fyrir nú utan óréttlætið sem í því

felst! Ef slík próf eru framkvæmd verður áreiðanleikinn

auðvitað að vera 100 prósent.

En hvaða reglur gilda þegar fyrirtæki vilja láta starfsmann

fara í eiturlyfjapróf? Grundvallaratriði er að sjálfsögðu að

starfsmenn gefi samþykki sitt til að prófið geti farið fram og að

slík próf valdi starfsmönnum ekki óþarfa óþægindum.

Samkvæmt lögum, sem taka gildi um næstu áramót, er

atvinnurekendum, sem hafa áhuga á að senda starfsmenn sína

í tilviljanakennd eiturlyfjapróf, skylt að tilkynna það til

Persónuverndar og leita leyfis hjá stofnuninni um vinnslu

viðkvæmra persónuupplýsinga, þar með teljast upplýsingar

um vímuefnanotkun. S9

50