INNHERJAVIÐSKIPTI Hverjir eru inn Frjáls verslun grípur hér niður í erindi Arna Tómassonar, löggilts endurskoðanda hjá Deloitte & Touche, á haustráðstefnu Félags löggiltra end- urskoðenda sem haldin var á Hótel Loftleiðum / / 10. nóvember sl. I erindi sínu bjó Arni til sex al- menn og skemmtileg dæmi úr viðskiptalífinu þar sem spurningar vakna um innherja og innherja- viðskipti. Erindið flutti hann undir liðnum Inn- herjaviðskipti - siðferði - reglur - eftirlit. Myiid: Geir Ólafsson W I IV. kafla laga nr. 13 frá árinu 1996 um verðbréfaviðskipti er að finna skilgreiningu á trúnaðarupplýsingum og hvernig þær skulu meðhöndlaðar. Eftirfarandi vekur einkum athygli: Lagaákvæðin gilda um viðskipti með verðbréf í kauphöll og á tilboðsmarkaði sem hlotið hefur starfsleyfi hér á landi, en einnig taka ákvæðin til viðskipta með verðbréf utan skipu- legra verðbréfamarkaða. Aðila sem býr yfir trúnaðarupplýsingum er óheimilt: að nýta upplýsingarnar sér sjálfum eða öðrum til hagsbóta að láta þriðja aðila upplýsingarnar 1 té að ráðleggja öðrum á grundvelli upplýsinganna Þriðja aðila sem fær vitneskju um trúnaðarupplýsingar er óheimilt að nýta þær sér eða öðrum til hagsbóta, enda hafi hann vitað eða mátt vita hvers eðlis upplýsingarnar voru. Óheimilt er að taka þátt í, stuðla að eða hvetia til viðskipta með verðbréf eða annarra aðgerða í því skyni að gefa ranga mynd af umfangi viðskipta með tiltekin verðbréf eða hafa óeðlileg eða óhæfileg áhrif á verðmyndun í verðbréfaviðskiptum. Höfum þessi atriði vel í huga þegar farið verður yfir tiltekin dæmi hér á eftir. Annað, sem vert er að hafa í huga, er hversu opin og víðtæk ákvæðin eru. Ef lagaákvæðin eru túlkuð mjög strangt er stór hluti verðbréfaviðskipta hér á landi ólöglegur, en ef ákvæðin eru túlkuð rúmt eru flest viðskipti og athafnir í verð- bréfaviðskiptum hér á landi lögleg. Nánar um innherja Greint er á milli fruminnherja og annarra innherja. Til fruminnherja teljast t.d. vegna aðgangs þeirra að upplýsingum útgefenda verðbréfa: 72 stjórnarmenn framkvæmdastiórar lykilstarfsmenn endurskoðendur lögmenn samstarfsaðilar ráðgjafar tengiliðir í fjármálafyrirtækjum eftirlitsaðilar lögaðilinn sjálfur Aðrir innherjar eru t.d. makar, sambýlingar, börn, vinir og ættingjar fruminnherja. Einnig hver sá sem kemst yfir trún- aðarupplýsingar og veit eða mátti vita að um trúnaðarupplýs- ingar var að ræða. Dæmi prentarar, starfsmenn auglýsinga- stofa, kynningaraðilar o.fl. Reglur um innherja Lítum á nokkur önnur atriði sem snúa að útgefendum verðbréfa á Verðbréfaþingi og varða innherja: Skráð félag skal halda lista um innherja og uppfæra hann og senda Verðbréfaþingi eigi sjaldnar en á sex mánaða fresti. Innherjar skulu lilkynna viðskipti sín með bréf félagsins og félagið skal jafnframt tilkynna um þessi viðskipti Vandinn er að greina hvort og hvenær viðkomandi vissu að um trúnaðarupplýsingar var að ræða. Hvenær eru menn í spákaupmennsku, hvenær eru menn að leggja saman tvo og tvo, hvenær eru menn að láta sögusagnir og slúður hafa áhrif á viðskipti, hvenær eru menn í aðstöðu til að meta heildará- hrif upplýsinganna? Það er ekki alltaf auðvelt að greina þarna á milli, tökum nokkur dæmi og veltum fyrir okkur hvort um innherjavið- skipti er að ræða eða ekki. Byrjum á einhverju þægilegu sem varðar þann hóp sem stendur að þessari ráðstefnu: Dæmi 1 - endurskoðandi félags Endurskoðandi félags er að vinna að gerð ársuppgjörs, hann sér að útkoman er mun betri en ráð hafði verið fyrir gert, grípur sím- ann kaupir bréf í félaginu, viku síðar eru upplýsingar birtar, bréf- in hækka og endurskoðandinn selur með góðum hagnaði nokkrum mánuðum síðar. Hvað er dapurt í þessu dæmi?: Svar: Allt. Endurskoðandi félags telst til innherja, meira að segja fruminnherja. Hann hafði aðgang að upplýsingum starfs og stöðu sinnar vegna. Hann vissi að upplýsingarnar höfðu ekki verið gerðar opinberar. Hann gat sett upplýsingarnar í samhengi við aðrar upplýsingar. Endurskoðandinn braut trúnaðarskyldur sínar, reglur Verðbréfaþings, lög um hlutafélög, lög um löggilta endurskoðendur o.fl.