Arni Tómasson, löggiltur endurskoðandi, flytur hér erindi sitt á haustráðstefhu Félags löggiltra endurskoðenda. Dæmi 2 - forstíóri félags Forstjóri félags hefur staðið í samningaviðræðum um samein- ingu félagsins við annað félag. Þegar hann metur stöðuna svo að af samningum verði kaupir hann bréf í félaginu og tilkynn- ir Verðbréfaþingi. Samningar takast, en áður en blaðamanna- fundur er haldinn, berst sú fregn að olíuverð hafi stórhækk- að sem hefur verulega þýðingu fyrir félagið og bréf þess lækka heldur í verði. Tveimur mánuðum síðar neyðist for- stjórinn til að selja bréf þau sem hann keypti með tapi til að endurgreiða lán vegna kaupanna. Er eitthvað dapurt í þessu dæmi? Já, forstjórinn hefur brotíð reglur Verðbréfaþings um meðferð trúnaðarupplýsinga, þ.e. notfært sér óbirtar upplýsingar sem hann hefur aðgang að stöðu sinnar vegna og líklegar eru tíl að hafa áhrif á verð hlutabréfanna. Depurðin er til staðar, en vegna tapsins lítur dæmið skár út séð utan frá. Dæmi 3 - loðnu leitað Loðnu hefur verið leitað án árangurs. Skip finnur loðnu og nær stóru kasti. Einn bátsverja grípur GSM símann og biður konu sína að kaupa helling af hlutabréfum í félaginu. Síðan koma tvær útgáfur: a) Fréttin berst og hlutabréf félagsins stórhækka í verði b) Fréttin berst en flotinn í heild fær ekk- ert, væntingar manna um loðnuvertíð ganga ekki eftir og bréf í öllum loðnufyrirtækjum falla. Er eitthvað dapurt í þessu dæmi? Já, depurðin felst væntanlega í því að aðilinn hafði aðgang að upplýsingum starfs eða stöðu sinnar vegna sem hann hag- nýtti sér áður en þær urðu opinberar. Hann hafði hins vegar ekki nauðsynlegar heildarupplýsingar og var ekki í aðstöðu til að meta áhrif upplýsinganna á verðið, sem að einhverju má meta viðkomandi til málsbóta. I þessu sambandi er áhugavert að lesa tvo úrskurði sem gengu nýverið í Bandaríkjunum. Annars vegar voru tilgreindir aðilar dæmdir 18. ágúst 2000 til greiðslu $ 85,000 eða 7,2 milljóna króna vegna ólöglega fengins hagnaðar, sektar og vaxta. Málavextir voru þeir að viðkomandi höfðu upplýsingar um mikinn ol- íufund tiltekins fyrirtækis í Mexikóflóa á árinu 1994 og keyptu í verðbréfasjóði sem þeir vissu að átti verulega eign í olíufyrirtækinu. Upplýsingarnar voru gerðar opin- berar skömmu síðar og hækkuðu bréfin þá í verði. Dóm- arinn úrskurðaði jafnframt að 3 nafngreindir einstaklingar væru ekki sekir um ólögleg innherjaviðskipti og annað sem vekur athygli er að samkomulag tókst rétt áður en dómurinn var upp kveðinn milli fjármálaeftirlitsins og hins ákærða um að hann greiddi 70% af fjárhæðinni. Hinn úrskurðurinn varðar það að tiltekinn aðili var dæmdur til greiðslu sektar og upptöku hagnaðar vegna þess að hann lét í veðri vaka að tilgreind OTC viðskipti væru á besta verði national best bid or offer price" en seldi sömu bréf á sama tíma á öðrum vettvangi (Selectnet) á verði umfram það sem hann sagði seljendum að væri besta verð (NBBO). Dæmi 4 - úti að borða Starfsmaður verðbréfafyrirtækis er úti að borða með fjöl- skyldu sinni og sér þá tvo bankastjóra skjótast inn í bakher- bergi, en sögusagnir hafa verið á kreiki um samruna bank- anna. Rétt á eftir sér hann tvo nafnkunna lögfræðinga og tvo 73