Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Alþýðublaðið 13. desemtoer 1969   19
bækur
inn gestur
I
Svava Jakobsdóttir:
Leigjandinn, skáldsaga,
127 bls. Helgafell 1969.
Svava Jakobsdóttir hefur í
tveimur fyrri bókum sínum
beint athygli sinni að konunni
og vandamálum hennar. &má-
sagnasafnið „Veizla undir grjót
vegg" (1967) birtir hvassari á-
deilu á stöðu konunnarog sig-
in afskiptaleysi en áður hefur
sézt í íslenzkum bókmenntum,
jafnframt því sem miskunnar-
laust er hæðzt að taumlausri
húsdekrun og lífsþæginda-
frekju íslendinga. Veizla undir
grjótvegg hristi óneitanlega
burt töluvert af því sleni sem
' einkennt hefur íslenzkar smá-
sögur um sinn.
í fyrstu skáldsögu sinni,
„Leigj andanum", birtir Svava
í rauninni rökrétt f ramhald
fyrri umræðu sinnar, en jafn-
framt víkkar sýn hennar og á-
deilan beinist að fleiri þáttum
þjóðfélagsins þótt sjónarhóll-
inn sé enn hinn sami, Á ytra
borði er þessi saga fjarskalega
einföld. Söguþráðinn má
rekja í örfáum orðum. Einn
góðan veðurdag vindur sér ó-
boðinn gestur inn um dyrnart
á leiguíbúð hjóna, án þess að
drepa á dyr. Konan er ein
heima og veit ekki hvað hún á
að gera. Þegar   eiginmaðurinn
, kemur heim telur hann. af gest
risni sökum ekki fært að vísa
ókunna manninum út. Ókunni
maðurinn sezt upp á heimili
þeirra hjóna og yerður fyrst
snar en síðan óaðskiljanlegur
þáttur í lífi þeirra. Auðvitað
eru þau að byggja eins og flest
ir íslendingar. f nýja húsinu
munu þau verða fullkomlega
sjálfs sín ráðandi og þá munu
'¦ þau einnig losna yið gestinn
óboðna, En þau hafa ekki held-
ur ráð á því að byggja fremur
en flestir fslendingar.  Gestur^
' inn hleypur  undir bagga-    og
styrkir   þau    fjárhagslega   tii'
þess  að  verða  sjálfs  sín  ráð-
' andi í eigin húsi en sviptir þau
1 þar með möguleifcanum til sjálf
ræðis með styrk sínum. Hann
verður    samgróinn    fjölskyld-
' unni í bókstaflegum skilningi.
Jafnframt ber nýjan gest að
garði. Verður honum úthýst?
' Ekki kæmi mér á óvart þótt
einhverjir yrðu til þess að af
greiða þessa sögu snarlega með
því að benda á hversu fáran-
legt þetta sé að ókunnur mað-
ur geti yaðið inn á heimili
fólks (ég hef siálfur reynslu
af slíkum. vanskilningi). Jafn-
framt myndi þvílík túlkun trú
lega leiða til gagnrýni á ófull-
burða persónulýsingum auk ó-
þarfra fj^arstæð.ulýsinga í raun-
' særri frásögn. En málið er ekki
' alveg svooa einfalt.  ,;
Grundvöilur   þess   að*  skilja
' ikáldverk er vitaskuld að ját-
ast í upphafi undir samfylgd
höfundar. Hugmynd höfundar
verður þá að vísu að fela í sér
eitthvað sem laðar til sam-
fylgdar. Ég held að erfitt sé áð
lesa lengi í Leigjandanum án
þess að koma auga á að sagsn
er táknræn, þ. e. í frásögninni
fer raunar tvennum sögum
fram ,annars vegar raunsæ at-
burðarrás hins vegar sá veru-
leiki (ímyndaður eða sannur)
sem frásögnin miðlar. Hin ytri
frásögn slíkrar sögu er aðeins
yfirskin til að miðia öðrum Og
o'ft geigvænlegri hiut. Flestjr
íslendingar munu sennilega
fljótlega túlka söguna sem yið
vörun gegn erlendum ábrjfum
á ísliandi. Gildir þá einu hvern
ig lesíð er úr táknum sögunn-
ar í einstökum atriðum. Gest'ur
inn í upphafi gæti t. d. verið
hernám breta, nýja húsið sjálf-
stæði, seinni gesturinu banda-
ríski herinn. Gesturinn getur
einnig frá byrjun verið banda-
ríski   herinn,   seinni   gesturinn
'EFTA eða Efnahagsbandalag
Evrópu. Þessi skilningur skipt
ir raunar engu máli frá bók-
menntalegu sjónarmiði. Ég
ímynda mér til að mynda að
tékkar og ví.etnamar gætu
fundið nægar hliðstæður í eig-
in þjóðarreynslu til að skilja
tákn sögunnar, sömuleiðis marg
ir norðmenn danir eðá guate-
malar. Táknrænar sögur ber
ekki að oftúlka. Aðalatriðið er
áð lesandinn finni viðmiðun
sem reynist honum sjáífum
haldbaar. S ;JQ
Ég skil Leigjandann tákn-
rænum skilningi sem viðvörun,
ekki sem ádeilu, beinlínis. En
sagan birtir einnig ádeilu. Hún
deilir á lífsviðhorf sem skapar
grundvöll aðstæðna sem reyn
ast .varhugaverðar: í þessu ljósí
birtist Leigjandinn mér sem
nokkurs konar framhald þeirr-
ar "umræðu sem fór fram í
Veizlu undir grjótvegg. Ekki
virðist unnt að sjá: annan til-
gang í lífi hjónanna eh að koma
sér  upp húsi.  Og  óneitanlega
. virðist það hejzti snar þáttur í
: lífi margra íslendinga að eign-
ast hluti; hús, bíl, sjónvarp:
einn hlutur leiðir síðan til ami
ars   ennþá  -flottari   bg   dýrari.
, Þetta- er vitaskuld engan veg-
inn einskorðað við fsland held-
ur kem'ur manni fyrir sjónir
;sem helzta keppikefli vest-
rænna lífsviðhorfa á okkar
tímum. Spurningin er þá hvert
slík lífsstefna mjini leiða ein-
Btakar þjóðir og vestræna menn
ingu í heild. Jafnframt miðl-'V
sagan öðrum íslenzkum (eða
ættúm við að segja smáborg-
aralegum) siónarmiðum sem
koma fram í samskiptum kon-
unnar við umhverfið sem sum
staðar örlar á: ég á þá fyrst og
fremst við hversu háð hún er
Framh. á bls. 24.
JOLABÆKURNAR FAST I
Bóka- og riffangaverilynfnni
HOLMGARÐI 34.
JOLABÆKURNAR FÁST í
Bóka- og ritfangaverzluninni
VEDA
Digranesvegi 12.
ÍSLENZKAR OG ERLENÐAR
JÓLABÆKUR FÁST HJÁ
BÓKAVERZLUN                     ;
Snæbjamar Jónssonar & (o
Hafnarstræti 9.                                                      i
ft*. J
JÓLABÆKURNAR FÁST HJÁ
Bókabúð NORÐRA
Hafnarstræti 4.
Félagsmannaverð
kr. 395.00.
Um daginn og veginn,
JónEyþórsson.
Jón Eyþórsson veðurfræðingur hóf að flytja samnefndán þátt í útvarpið
árið 1936 og flutti hann um langa hríð. Jón Eyþórsson varðaði
þættinum veginn og naut hann mikilla vinsælda í umsjón hana.
Undh' leiðsögn Jóns stíga menn og viðburðir fram á,
sjónarsviðið ijóslifandi í annað sinn.
Viwjm útgáfuitiiar anmdist Eirtkw Urchm Fimbogasoii,.
ALMENNABOKAFELAGID
AUSTURSTRÆTI18    SÍMI19787

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28