FIMMTUDAGUR 1. DESEMBER 1994 MORGUNPOSTURINN KRITÍK 19 Jólabók húmoristanna HallgrImur Helgason: Þetta er allt að koma Mal og menning 1994 434 bls. ••••• Þetta hlýtur að vera fyndnasta bók ársins. Reyndar held ég að það þurfi að leita einhver ár aftur í tímann til að finna jafn fyndna íslenska skáld- sögu. Ég á ekki von á að þessi bók verði tilnefhd til verðlauna og hún verður örugglega ekki sett á lestrarlista í bókmenntadeild Háskólans. Til þess mun hún þykja of skemmtileg. En hún mun skipa veglegan sess í bóka- skáp húmoristanna. Vegna þess að hún er svo skemmtileg. Eins og næmir bókmenntaunn- endur hafa vafalítið áttað sig á hafa of margir karlkynshöfundar okkar sem teljast mega í blóma lífsins var- ast að renna hýru auga til kvenna þegar kemur að því að velja í aðal- hlutverk skáldsagna. Þar eru yfirleitt litlir guttar eða stórir í aðalhlutverk- um og flestir minna þeir um margt á höfunda sína. Þeir eru smíði „ég man" karlkynsrithöfundanna en skáldverk þeirra bera þess oft merki að höfundarnir eigi í nokkru basli við að setja punktinn aftan við barn- æsku sína. Þetta er allt að koma er önnur skáldsaga Hallgríms Helgasonar og þar er kona í aðallhlutverki líkt og í Hellu, fyrstu skáldsögu hans. Þetta eru hins vegar mjög ólíkar bækur. Hella var stílæfing sem reyndi stund- um á þol lesandans. En það þarf ekki að vopnast viljastyrk til að komast í gegnum sögu Ragnheiðar Birnu því í bókinni er að finna margt það fyndnasta sem hér hefur verið skrif- að síðustu árin. Þeir sem ekki njóta bókarinnar hljóta annað hvort að vera fullyndir að eðlisfari eða hafa þekkt sig í sögunni og móðgast. I hinni nýju skáldsögu rekur Hall- Ein skemmtilegasta skáldsaga sem hér hefur verið skrifuð í mörg ár. Þetta er sú jólabók sem ég mun tregust til að lána af ótta við að henni verði ekki skilað aftur. Á skáld- sagnasviðinu er húmoristi fæddur. grímur ævi listakonunnar Ragnheið- ar Birnu frá getnaði og framyfir þrí- tugsaldur. Þetta er að hluta til upp- vaxtar- og þroskasaga sem Hallgrím- ur vinnur af miklum hæfileikum og innsaei. Ekki veit ég hvaðan Hall- grímur hefur fengið kvenvitundina, en hún er þarna á dúndrandi ferð allan tímann og stígur hvergi víxl- spor. Ragnheiður Birna er barn síns tíma og fylgir þeim menningar- straumum sem í tísku eru hverju sinni. Meðan höfundur segir sögu hennar skopast hann að íslensku samfélagi, yfirborðslegu menning- arsnakki og snobbi. Þarna er ræki- lega slegið á sjálfsánægjuna sem virð- ist í of ríkum mæli leika um íslenskt menningarlíf. Verulega fyndnar bækur eru oft mjög ósvífnar og það á við um þessa. I bókinni ræðst höfudnur að heilögum vé- um, eins og til dæmis at- ómskáldskap og nútíma- ljóðagerð sem fá háðulega útreið og rækilega er sparkað í femínismann. Og óvíst tel ég að þær persón- ur sem þekkja sig sem fyr- irmyndir í bókinni óski Hallgrími gleðilegra jóla- daga. Það er mikill frásagnar- kraftur og gleði í þessari bók. Og ekkert lát er á hug- myndaríkinu. Og það er svo ótal margt sem kætir. Nefna verður skopstæling- ar hófundar á stíl margra fremstu rithöfunda okkar. Höfundur leikur sér sömuleiðis að því að yrkja, og skiptir ekki máli hvort um tækifæriskveðskap eða „alvarlegri" skáldskap er að ræða, stælingarnar eru dúndurfyndnar. Þessi bók er einfaldlega frábær skemmtun. Kolbrún Bergþórsdótir Léttir strengir Ólafs Jóhanns ólafur johann ólafsson: Sniglaveislan 174 BLS. Vaka/Helgafell 1994 o Eftir Fyrirgefhingu syndanna, sem mér þótti stirt og þunglamalegt verk, sendir Ólafur Jóhann Ólafsson frá sér Sniglaveisluna og hefur sjálfur sagt að þar telji hann sig vera að slá á létta strengi. Meginhluti bókarinnar gerist eina kvöldstund á heimili Gils Thorder- sens stórkaupmanns. Hann hefur fyrir sið að halda sjálfum sér veislu þrisvar á ári og er þá ljúfmeti á mat- seðlinum, þetta kvöld skipa sniglar þar veglegan sess. Um kvöldið birtist ókunnur maður, Örn Bergsson kennari, en í fórum hans eru bréf sem geyma óvæntar upplýsingar sem koma Gils ekki svo lítið við. Örn eyðir kvöldinu á rík- mannlegu heirriili Gils við notalegt hjal án þess að koma sér að erindinu fyrr en seint og síðar meir. andi persónur, þær eru yfirleitt gangandi klisjur. Þeir gagnrýn- endur sem fjallað hafa um þessa bók á undan mér hafa borið lof á persónusköpun í þessari bók og eiga þá við karl- menninga tvo, en ég er einfald- lega ósammála. Mér þykja lok bókarinnar heldur veik. Erindið reynist ekki nægilega merkilegt og sál- fræðilega er það illa undir- byggt. Hefnd stórkaupmanns- ins í lokinn er heldur aumur brandari. Þar sem allt í sögunni miðast við þessi slöppu lok þá er þetta saga sem þolir varla annan lestur. Ólafur Jóhann skrifar mál- fræðilega kórrétta íslensku en mér þykir nokkur fyrnska í máli hans og stíll hans verður seint talinn hrífandi. Kolbrún Bergþórsdóttir Hvorki innihaldsríkt né eftirminnilegt verk. Fyndni þess er mis- heppnuð. Það vantar skáldskapinn íþetta verk. Höfundur virðist ætla sér að byggja upp nokkra spennu í kringum þetta óljósa erindi og mjög snemma er ljóst að lesandinn mun ekkert fá að frétta fyrr en í lok sögu. En þangað til að því kemur verður lesand- inn nokkurs vísari um mat og vín og málverk í samræð- um þeirra félaga. Félagarnir tveir eru full- trúar ólíkra gilda sem takast þó aldrei á. Það er mikið „snakkað" en það tal allt nær aldrei dýpt. Kannski var það heldur aldrei ædun höfund- ar. Kannski ætlaði hann sér einungis að slá á létta strengi. En ég fæ ekki séð að hann slái þar sannfaerandi tóna. Fyndnin er nokkuð stór- karlaleg og stirð. Þetta er fyndni sem hneigist í átt að karlrembu og ég get ekki sagt að mér hugnist slík fyndni þó vafalaust muni hún falla ein- hverjum hópi lesenda og gagnrýnenda í geð. Sú mynd sem dregin er upp af konum í þessari bók er ámælisverð og áratugum á eftir tímanum. Þær eru í þjónustúhlutverkum eða nöldrandi og fyndni höfund- ar byggist að miklu leyti á því að nefna þær kerlingar og gera lítið úr þeim. Mér hefur ekki þótt Ólafi Jóhanni takast vel upp í per- sónusköpun og sú gagnrýni á við öll hans verk, einnig þetta. Honum tekst einfald- lega ekki að skapa sannfær- Notum íslenskar vorur, veitum íslenskri vinnu brautargengi (3) SAMTÖK IÖNAÖARINS ¦¦¦ Vandaðar gjafir til allra er unna Islandi. ISL. ALAAANAKIÐ stærö; 27,5 x 35 sm. ISLANDS ISL. NAnURUALMANAKIÐ stærö; 22 x 26 sm. srðftí \mmmnx\m V,;-,. SfttM* WKW' $ .--v. m ss STORA NATTURUALMANAKIÐ stærð; 35 x 42,5 sm. ISL. HESTAALMANAKIÐ stærö, 22,5 x 25 sm. Útsölustaðir um land allt. ¦555^"^ W W " Almanaksútgáfa & náttúruljósmyndun Sími: 673350 - Fax: 67667] Svimandi há upphæð! Handa þér? Fjórfaldur fyrsti vinningur á laugardag. Landsleikurinn okkar!
Beinir tenglar
