Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						INDIANAR
SIGURDUR A. AAAGNUSSON SKRIFAR UAA LEIKLIST
Þjóðleikhúsið:
INDÍÁNAR
Arthur Kop-
Ingi-
Höfundur:
it
Þýðandi:   Óskar
marsson
Tónlist: Bent Axen
Leikstjóri:      Gisli
Alfreðsson
Leikmynd og búninga-
teikningar:      Sigurjón
Jóhannsson
Frumsýning Þjóðleikhússins
á „Indiánum" eftir bandariska
höfundinn Arthur Kopit var til
marks um lofsveröa viöleitni
viðaðkynna islenzkum leikhús-
gestum merkilegt og timabært
samtimaverk, en hún leiddi þvi
miður i ljós, að svo viðamikið og
kröfuhart vf:rk er ekki á valdi
leikhússins með þeim kröftum
sem það hefur á að skipa —
nema skýringin sé sti að kröft-
um leikhússins sé vitlaust beitt,
þannig að þeir nýtist ekki sem
skyldi, og þykir mér það satt að
segja álitlegri tilgáta með hlið-
sjón af ,,Lýsiströtu" fyrr i vet-
ur, „Marat/Sade" og fleiri
verkum á árum áður.
Sýningin hlaut dauflegar
undirtektir áhorfenda, enda var
hún með kóflum daufgerð og
sjaldan verulega tilþrifamikil.
Þaðer til dæmis einkennilegt til
upprifjunar, að hápunklar
hennar voru nokkrar stuttar
einræður, að visu mjög vel
samdar, en ekki það leikræna
efni sem verkið er vissulega
sneisafullt af.
„Indianar" er leikrit i 13
atriðum, byggt a sannsöguleg-
um atburðum og persónum,
sem  hefur að  formlegri   l'yrir-
mynd eða uppistööu hinar
geysivinsælu sirkussýningar
V/iIliams Codys eða Vis-
unda-Villa (Buffalo Bills), sem
hann ferðaðist með um Banda-
rikin þver og endilöng i heila
þrjá áratugi til að syna hvitum
löndum sinum „ósvikna indi-
ána", baða sig i frægðarljóma
þjóðhetjunnar, græða peninga
og „hjálpa" þeim aðþrengdu
indiánum sem hann hafði átt
drýgstan þátt i að ræna lifs-
viðurværi sinu. Leikritið hefur i
sér fólgíð efni I mikið fjör, ytri
glæsibrag, lyftingu i þeim atrið-
um sem beinlinis eru stæling á
sýningu visundabanans, en inni
þau eru jafnharðan felld gagn-
hverf atriði úr hrikalegri sögu
þjóöarmorðsins á indiánum sem
eru lengstaf nátengd samvizku-
biti Buffalo Bills og magnvana
viðleitni hans við að bæta i'yrir
drýgðarsyndir eða glæpi — inn-
skotsatriðin eru nánast martröð
hans sjálfs, upprifjun þeirrar
atvikarásar sem lauk með svo
hörmulegum hætti í þorpinu
Wounded Knee i desember 1890.
Einn meginveikleiki sýningar
Þjóðleikhtissins fólst i þvi, að
andstæðurnar milli sirkusatrið-
anna og upprifjunarþáttanna
voru ekki nógu skýrar og gagn-
verkandi: það vantaði með öðr-
um orðum þann nauðsynlega
kontrapunkt sem lif verksins
veltur á. I annan stað fannst
mér túlkun Gunnars Eyjólfsson
ar á Visunda-Villa of dreifð eða
klofin, þó margt væri vel um
hana. Hann var réttilega i senn
sjálfumglaður og samvizkubit-
inn, en sú aðkenning af falsi og
slóttugheitum i samskiptum
hans við indiánana, sem fram
kom i túlkun leikarans, var bæði
villandi og veikjandi. Leggja
hefði átt höfuðáherzlu á blinda
og sjálfhverfa einfeldni Buffalo
Bills samfara sifelldri sjálfs-
vörn hans og sjálfsafsókun, sem
i lokin gerir hann að viljalausu
verkl'æri stjórnvaldanna, sem
túlkar hin opinberu sjónarmið
jafnblygðunarlaust og skósvein-
ar Nixons gera eftir afrek hans i
Vietnam, sem vitanlega eru
bein hliðstæða við þjóðarmorðið
i Ameriku á siðustu öld, enda
undirstrikar höfundur það ræki-
lega i lokaræðu  Buffalo Bills.
Við þann skort á skýrum út-
linum, sem veikti sýninguna til
muna, bættust óvönduð vinnu-
brögð dansmeistarans, Unnar
Guðjónsdóttur, sem voru fyrir
neðan virðingu Þjóðleikhússins.
Sum þessara atriða voru ótrú-
lega kauðaleg og önnur nánast
óskiljanleg, eins og til dæmis
sóiardansinn og þáttur Johns
Grass i honum: þar vantaði alla
innlifun, hnitmiðun, aukþess
sem tæknileg vandamál, sem
ekki voru leyst, gerðu „ihlutun"
Grass fáránlega.
Það hvildi einhver annarlegur
drungi og slappleiki yfir sýning-
unni, þó einstaka atriði væri vel
unnið og einstök hlutverk vel af
hendi leyst. Hæst bar að minum
smekk stutta ræðu Josephs indi-
ánahöfðingja I sirkussýningu
Buffalo Bills, en Arni Tryggva-
son túlkaði þennan brákaða
reyr af innlifun og nærfærni.
Sömuleiðis var ræða Sitting
Bulls frammi fyrir þingnefnd-
inni I meðförum Rúriks
Haraldssonar áhrifamikil og
annar hápunktur sýningarinn-
ar. Einsog fyrr segir var margt
I túlkun Gunnars Eyjólfssonar
gott, einkanlega þegar Buffalo
Bill baðar sig brosandi og
ánægður i sviðsljósinu og eins
þegar hann talar á milli þing-
nefndarog indiána. Spotted Tail
itúlkun Baldvins Halldórssonar
varð eftirminnileg persóna i
leiknum og að sinum hætti einn-
ig Geronimo i túlkun Flosa
Ólafssonar, en atriði hans i búr-
inu sýndi hvað gleggst, hve lágt
hviti maðurinn gat lagzt í kyn-
þáttaáróðrinum.
Meðal kátlegri atriða bar
hæst farsasýninguna i Hvita
húsinu, sem var þó hvergi nærri
nægilega stílfærð eða fyndin.
Erlingur Gislason var hæfilega
grófur i gervi Villta Bills
Hickoks, en þáttur hans i grín-
inu varð alls ekki eins fyndinn
og efni stóðu til; hann varð ejn-
hvern veginn utangátta. Bessi
Bjarnason var hinsvegar mjög
kátlegur í þessu atriði og raunar
einnig atriðinu með Alexiu stór-
hertogaynju i túlkun Krist-
bjargar Kjeld, sem var sömu-
leiðis spaugilegt án þess nýttir
væru til hlitar möguleikarnir
sem það bjó yfir. Þórhallur Sig-
urðsson var sérlega skoplegur
túlkur stórhertogaynjunnar.
Það sem vantaði i bæði þessi
atriði var nákvæmni, hnitmið-
un, hrynjandi og ekki sizt lág-
stemmdari túlkunarháttur.
Málafærslan frammifyrir
þingnefndinni varð i rauninni
hvorki fugl né fiskur, þó ýmis
góð tilhlaup væru gerð. Eins og
fyrr segir var ræða Sitting Bulls
áhrifamikil, og indiámnn John
Grass i túlkun Jóns Gunnars-
sonar flutti mál sitt skýrt og
drengilega, en skapillska sena-
toranna og hávær rifrildistónn
stórskemmdi þessi veigamiklu
atriði. Ahrifasterkara hefði
verið að leiða i ljós vandræði og
algert skilningsleysi þessara
velviljuðu manna á hljóðlátan
og hófstilltan hátt, þannig að
þeir yrðu trúverðugir fulltrúar
þeirrar blindu „góðmennsku"
sem gerir illt verra.
Þórir Steingrimsson var
stæðilegur i gervi Custers hers-
höfðingja, sem af einhverjum
óútskýrðum orsökum rekst á
Buffalo Bill útá víðavangi eða
inni skógi (?), en hann skorti
innri þrótt og raunverulegan
hermannsbrag. Hann var nán-
ast strákslegur i einu hrottaleg-
asta atriði leiksins.
Það er semsé ljóst að nokkur
af mistökum sýningarinnar
liggja I óheppilegri hlutverka-
skipan, en ónnur i skorti á hug-
myndaflugi eða hugkvæmni.
Hitt er rétt að taka fram, að
þessi vandmeðfarna sýning er
sú bezta sem Gisli Alfreðsson
hefur skilað af sér til þessa;
hann hefur greinilega lagt sig
fram og vandað vinnubrögð sin,
en  verkeínið  orðið   honum   of-
viða.
Leikmynd og búningar Sigur-
jóns Jóhannssonar (búningar
eru að hluta fengnir að láni frá
Stokkhólmi) voru tvimælalaust
veigamesti þáttur sýningarinn-
ar, iburðarmikil og skrautleg
ytri umgerð, en að sama skapi
„hættuleg", þvi einmitt leik-
myndin átti stærstan þátt i að
leiða i ljós innra magnleysi sýn-
ingarinnar; hún varð glæsilegar
umbúðir um fátæklegt innihald.
Sýningin megnaði með öðrum
orðum ekki að fylla út í hinn
glæsilega ramma, og misræmið
varð þvi átakanlegra sem
ramminn var íburðarmeiri.
Þetta er dæmi um afdrifarikan
skort á samhæfingu allra
krafta, en áður var minnzt á
dansmeistarann. Sýningin var I
brotum, afþví aðstandendur
hennar voru á tvist og bast. Að
hópatriðin skyldu að jafnaði
verða áhrifaminnstu þættir i
svona sirkussýningu segir sina
sögu. Þó væri rangt að láta þess
ógetið, að næstsiðasta atriðið,
fjöldamorðin í Wounded Knee
og likin I snjónum, var tilkomu-
mikið, enda héldust inntak og
umgerð þar I hendur og skópu
magnaða heildarmynd.
Þýöing Oskars Ingimarssonar
er stórslysalaus, en viða á henni
áberandi hnökrar. Hún er yfir-
leitt mjög jarðbundin og óskáld-
leg, og þegar talað er um að ein-
hver sé „nautheimskastur" er
þanþoli tuhgunnar vissulega of-
boöið. Þó er þýðingin hátíð hjá
málfari á ýmsum textum i leik-
skrá, sem eru Þjóðleikhúsinu til
háborinnar skammar. Þegar til
eru á islenzku ágæt orð eins og
kilreki, verða setningar eins og
þessi hrein ósvifni: „Cow-
boy-inn rak nautpening. . ."
Þrátt fyrir ýmsar og alltof
margar misfellur á þessari upp-
færslu Þjóðleikhússins á „Indi-
ánum", get ég ekki stillt mig um
að hvetja fólk eindregið til að
sjá leikritið, þvi það á vissulega
erindi við alla hugsandi menn
og lýsir með sérstæðum og
áhugaverðum hætti einu af
brýnustu vandamálum allra
tima: sambúð og samskiptum
ólikra hópa manna, sem hafa
sundurleita siði og lifsskoðanir.
Sigurður A. Magnússon
KARL GUÐJÚNSSON, FYRRV. ALÞINGISMAÐUR - MINNINGARORÐ
Karl Guðjónsson var gæddur
mörgum þeim kostum, sem
góðan stjórnmálamann þurfa aö
prýða. Hann var mjög vel gefinn
og sérstaklega vel máli farinn.
Jafnframt var hann glöggur og
gætinn. Allir, sem kynntust
honum, komust og fljótlega að
þvi, að hann var maður i.ijög góö-
viljaður.
Það kom glöggt fran, I öllum
störfum Karls Guðjónssonar að
þjóðmálum, að hugur var allur
hjá þeim, sem liöllum fæti stóðu i
lifsbaráttunni. Þeim vildi hann
leggja lið I stjörnmálastarfi sfnu
og með þátttöku sinni I félags-
málum. Grundvallarhugsjónir
jafnaðarstefnunnar voru honum
hjartfólgnar. Hann vildi, að þeim
yrði rétt hjálparhönd, sem
skarðan hlut hefði borið frá boröi.
Sjálfur var hann fús til þess að
leggja sig allan fram um, að slikt
mætti takast.
£g þekkti ekki til starfs Karls
Guðjónssonar sem kennara. En
ég efast ekki um, aö  hann  hafi
verið hið bezta til kennslustarfs
fallinn. Slik var greind hans, og
hæfileiki til að túlka mál sitt. Og
um hlýhug hans I garð nemenda
sinna þarf enginn að efast, sem
þekkti hann. Hins vegar kynntist
ég embættisfærslu hans, eftir að
hann var orðinn fræðslustjóri I
Kópavogi. Þá kom I ljós, að hann
var nákvæmur og glöggskyggn
embættismaður, sem lagði mála-
leitanir sfnar óvenjulega Ijóst
fyrir og hlaut þvi ávallt góða
áheyrn.
Karl Guðjónsson hafði mikinn
áhuga á tónlist og var einn af for-
ystumönnum I þeim ágæta
félagsskap, sem islenzkar lúðra-
sveitir eru. Hann hafði næman
tónlistarsmekk, og hefði efláust
kosið að geta helgað þessum
hugðarefnum sfnum meiri tima
en aðstæður voru til.
1 ræöu, sem Olof Palme for-
sætisráöherra hélt hér I Reykja-
vik I siðustu vilui, minntist hann á
gagnrýni,   sem    velferöarhug-
sjónin og velferöarrlkið yrði nú
fyrir víða um lönd. Menn segðu
nú oft: Þú átt ekki að spyrja, hvað
rikiö geti gert fyrir þig. Þú átt að
spyrja, hvað þú getir gert fyrir
sjálfan þig. En Palme sagði, að
ekki mætti gleymast, aö menn
spyrðu, hvað þeir gætu gert fyrir
aðra.
Undir þessi orð held ég, að Karl
Guðjónsson hefði getað tekið af
öllu hjarta.
Gylfi Þ.Gislason.
Freymóður Jóhannsson listmálari — Kveðjuorð
Gerð er útför Kreymóðs Jó-
hannssonar listmálara i dag frá
Fossvogskapellu, en hann andað-
ist fi. þ.m. I Borgarspitalanum
eftir stranga legu.
Freymóður var Eyfirðingur að
ætt og uppruna, fæddur að
Stærra-Arskógi við Eyjafjörð
hinn 12. september 1895, þvi 77
ára er hann lézt. Freymóður
Jóhannsson varð landskunnur
maður bæði sem listmálari, höf.
danslaga og texta undir nafninu
12. september og félags-
málafrömuður.
Freymóður hlaut uqdirstöðu-
menntun sina f gagnfræðaskólan-
umá Akureyri, en þaðan útskrif-
aöist lianii árið 1915. Um skeið
eftir að hann lauk námi I gagn-
fræðaskólauum. stundaði hann
farkennsJu á Arskógsströnd,
heimabyggð sinni, og þótti dug-
mikill og áhugasamur kennari.
Sfðan hleypti Freymóður heim-
draganum og hélt til Kaup-
mannahafnar, svo sem leið
margra ungra tslendinga lá, til
frekara náms. Þar stundaði hann
almennt málverkanám og hlaut
sveinspróf frá Teknisk Selskabs
Skole og hélt siðan áfram námi
við danska listaháskólann um
tveggja ára skeið. Sem listmálari
var Freymóður þjóðkunnur eins
og áður segir og hélt hann fjölda
sýninga bæði hérlendis og erlend-
is, og hlaut fyrir bæði lof og viður-
kenningu. A sviði félagsmála var
þáttur hans eigi síður mikill og
góður.
Ahugi hans á leiklist var dtvi-
ræður og átti hann sæti I stjórn
Leikfélags Reykjavíkur um ára-
bil og var framkvæmdastjóri þess
um skeið. En sú félagsmálahreyf-
ing sem hvað mest var honum
hugstæðust, var bindindishreyf-
ingin og henni fórnaði hann tlma
sinum ómælt. Starf hans innan
góðtemplarareglunnar var ekki
skorið við nögl, bæði sem forystu-
maður stúku sinnar og svo á öör-
um sviðum m.a. í húsráði templ-
ara, þar sem hann var formaður
árum sáman og ekki sizt I
skemmtanastarfi reglunnar inn-
an S.G.T., en sú deild reglunnar
átti mjög hug hans. Vissulega var
sá þáttur reglunnar ekki hvað sízt
mikilsverður að efna til og standa
að skemmtunum sem fóru fram
að hætti siðaðra manna og án
áfengis. Mátti segja að skemmt-
anir S.G.T. m.a. undir forystu
Freymóðs Jóhannssonar væri
sem óasi I þvf áfengishafróti sem
einkennir flestar dansskemmtan-
ir nú til dags. Freymóði Jóhanns-
syni og öðrum slíkum forystu-
mönnum sem lagt hafa nótt við
dag i störl'uiii siiniin á umliðnum
árum fyrir hugðarmál sin og hug-
sjónahreyfingar, sem þeir á unga
aldrei bundust trúnaði við, verða
seint þökkuð störfin og það for-
dæmi sem þeir gáfu.
Um leið og ég kveð Freymdð og
þakka honum samstarf liðinna
ára I bliðu og striðu flyt ég konu
lians og börnum n.Inar inni-
legustu samúðarkveðjur.
Einar Björnsson.
Vegna mistaka féll
birting þessarar minn-
ingargreinar niður í gær.
Eru hlutaðeigendur
beðnirvelvirðingar á því.
o
Miðvikudagur 14. marz 1973
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
6-7
6-7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12