Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Miðvikudagur 29. október 1980
Minningarorð:
Stefán Jóhann Stefánsson
Kveöja   frá   Norræna   félaginu
t hugljúfum bernsku- og
æskuminningum greinir Stefán
Jóhann Stefánsson frá fyrstu
kynnum slnum af Skandinöv-
um.
I Dagveröareyrarvik tóku
Norömennaðséraöbyggja litla
sildarbryggju. Þar stundaði
Stefán Jóhann vinnu um skeið.
„Æfðimig iþviað tala við Norð-
mennina og þóttist vissulega
vera þar maður með mönnum"
eins og hann kemst að orði.
Alla sina æfi var Stefán Jó-
hann mikill áhugamaður um
norræna samvinnu og sýndi þaö
i verki.
A aðaifundi Norræna félags-
ins í febrúarmánuði 1935 er
hann kjörinn í stjórn þess.
Arið eftir er Sigurður Nordal
óskar aö láta af störfum sem
formaður félagsins er Stefán
Jóhann kjörinn i hans staö.
Hann sinnir þvi starfi á miklu
blómaskeiöi félagsins og starfs-
sömu timabili i rúman hálfan
annanáratugeða fram til ársins
1952.
Hann átti margar greinar i
timaritt félagsins Norrænum
jólum, sem það gaf út með
myndarskap um árabil á
stjórnarárum hans. Hann lét
ennfremur til sin taka á öörum
vettvangi.
1 norræn blöð og timarit
skrifaði hann töluvert um nor-
ræn málefni og sótti fjölmarga
fundi á vegum Norræna félags-
ins. Fyrir öll störf hans i þágu
félagsins og norrænnár sam-
vinnu i heild þakkar Norræna
félagið af heilum hug.
Arið 1962 var Stefán Jóhann
kjörinn heiðursfélagi Norræna
félagsins i þakklætisskyni fyrir
langa þjónustu i þágu þess.
Stefán Jóhann kom við sögu
er unnið var að stofnun Norður-
landaráðs og sótti fyrsta fund
þess i Kaupmannahöfn árið
1953.
Sem sendiherra i Kaup-
mannahöfn frá haustntíttum
1957, og fram til vors 1965 átti
hann m.a. mikinn þátt að lausn
handritamálsins. Var þá ekki
ónýttaövera vinur valdamanna
Ðana og handgenginn þeim.
Stefán Jóhann lét sér annt um
málefni islenskra stúdenta og
annarra námsmanna i Höfn og
sótti samkomur þeirra þegar
þvi varð viö komið.
Minnist undirritaður ánægju-
legra stunda á heimili þeirra
hjóna i Danmörku á þessum ár-
um, rausnar þeirra og gestrisni.
1 upphafi þessa greinarkorns
var vitnað i Minningar Stefáns
Jóhanns. Þær lýsa manninum. 1
siðara bindi kemst hann svo aö
orði: ,,Ég hef alla tíð haft mik-
inn ahuga á norrænni samvinnu,
þótt allt of litlu hafi ég áorkað
þar sem annars staðar".
Hógværð Stefáns Jóhanns og
litillæri og ekki siður fúsleiki
tíans á að viðurkenna að velja
hefði mátt aðrar leiðir og úrræöi
en hann gerði, sú áhersla sem
hann leggur á að sér kynni að
geta skjátlast i ákvörðunum &
langri lifsleið, bera sann-
menntuðum manni fagurt vitni.
„Lif sérhvers einstaklings, og
liöan er öllum viðkomandi.
Engan má troöa niður i skarniö.
Ötal hendur ættu að vera á lofti
til þess að reisa hvern fallinn
félaga".
Þannig mælist Stefáni Jó-
hanni í bókarlok Minninga sinna
og eru þau ummæli verðugur
minnisvarði um þá heiðríkju
sem rikti i huga dugmikla en
efnalitladrengsins, er fæddist &
Dagverðareyri við undurfagran
Eyjafjörð undir lok sfðustu
aldar.
Norræna félagiö mun lengi
minnast starfa hans i þágu þess
og biður börnum Stefáns Jó-
hanns og venslafólki öllu Guðs-
blessunar.
Hjálmarólafsson
Það mun vera um hálf öld
siðan ég kynntist Stefáni Jó-
hanni Stefánssyni en hann var
tiður gestur á heimili foreldra
minna, og var hvort tveggja l
senn vinur fööur mins og sam-
herji á stjórnmálasviöi, en báðir
böröust þeir fyrir framgangi
jafnaðarstefnunnar. Það fer
ekki alltaf saman, að vera í
sama stjórnmálaflokki og vera
á sömu skoðun um framgang
mála, en i öllum megin málum
voru þeir sammála, og var það
þvl engin tilviljun að Stefán Jó-
hann varð arftaki fööur míns,
sem formaöur Alþýðuflokks og
Alþýðusambands. Þaðsýnirhve
mikils trausts Stefán naut að
hann var kjörinn formaður Al-
þýðuflokksins með samhljóða
atkvæöum, er hann var staddur
erlendís í opinberum erinda-
gjörðum, og frétti ekkí af kjör-
inu fyrr en á ytri höfninni i
Reykjavik, en þá flutti toll-
vörður honum þessi tíðindi.
Þegar Stefán tók við stjórn
Alþýðuflokksins var það á ein-
hverjum allra erfiðasta tlma i
sögu hans. Varaformaður
flokksins hafði klofið flokkinn og
margir gtíöir flokksmenn fylgdu
honum, en sterkur kjarni varð
eftirsem Stefán leiddif nlmlega
áratug. A þessum tima voru
miklir efnahagserfiðleikar hér á
landi, og ári sfðar braust seinni
heimsstyrjöldin út, svo að auk
fyrrgreinds klofnings I Alþýðu-
flokknum þurfti að taka stórar
og  vandasamar  ákvaröanir  á
stjtírnmálasviðinu. Stefán var
vel þessum vanda vaxinn hann
stjórnaði flokki sinum með festu
og lagni þótt gustuðu kaldir
vindar á þvl sviði. Ekki fór
Stefán varhluta af þeim næð-
ingi, þvi að varla hefir nokkur
formaður verið eins rægður af
andstæðingum og hann og þvl
miður naöi þaö einnig inn í raðir
flokksmanna hans. Þótt Stefán
Jóhann hafi eðlilega oröið sár
við margan andstæðing og jafn-
vel samherja, þá held ég að
hann hafi ekki erft það, og það
er min trú að hann hafi siðustu
ár verið sáttur við menn og ber
það merki um sáttfýsi hans og
viturleika.
Ég og kona min áttum þvi láni
að fagna a ð kynna st hinni glæsi-
legu og fallegu konuhans,Helgu
Björnsdóttur, Ólafs, frá Mýrar-
húsum. HUn bjó þeim Stefáni
fallegtheimili að Asvallagötu 54
og var hans stoð og stytta, hvort
sem var hér er hann barðist
fyrir hugsjónum sinum innan
jafnaöarstefnunnar, eða þegar
hann var fulltriii íslands á er-
lendri grund. Það er oft mikið
lagt á konur stjórnmálamanna
ogþá fyrstog fremst þeirra sem
eru i' fararbroddi. Helga stóðst
með prýði þessa raun og var
þetta vissuiega mikill styrkur
fyrirhann. Helga andaðist fyrir
10 árum og var það mikið áfall
fyrir Stefán. Hér vil ég einnig
minnast Þóru Jónsdðttur sem
var mikil og góð aðstoð á heimili
þeirra hjóna og eftir aö Helga
dó, annaðist hún um heimili
fyrir Stefán þar til hann and-
aðist.
Samband okkar Stefáns rofn-
aöi er hann var skipaður sendi-
herra tslands í Danmörku á ár-
inu 1957, en þar var hann I 8 ár
uns hann fékk lausn frá embætti
fyrir alduirssakir. Við endur-
nýjuöum kunningsskap okkar,
er hann kom heim, og þótti mér
vænt um þegar hann leitaði til
min, með sölu á húsi slnu við
Asvallagötu og með kaup á Ibúð
þeirri er hann siðar flutti I við
Grænuhllð og hann eyddi slnum
slðustu æviárum. Ég heimsótti
hann nokkrum sinnum á þess-
um árum og þótti mér alltaf jafn
hre ssilegt að tala við hann.
Hann hafði til hinstu stundar
brennandi áhuga á stjdrn-
málum og þá sérstaklega fram-
vindu mála i sínum flokki. Hann
var sem áður fyrr mjög rök-
fastur i' slnum skoðunum og
fljótur að gera sér grein fyrir
málum, enda fáir meö eins
mikla reynslu á sviði þjóðmála
og hann. Þessum fáu stundum
okkar gleymi ég ekki, en þær
voru alltof fáar.
Mér er þakklæti efst I huga er
égnúskrifa þessi fáu kveðjuorð
til mlns horfna  vinar.  Ég  er
þakklátur fyrir þann skerf er
hann lagði til okkar sameigin-
legu áhugamála, ég er þakk-
látur fyrir að hafa kynnst
góðum dreng.
Að siðustu vottum við, ég og
konan min, sonum hans,
tengdadætrum og barnabörnum
samUð okkar, en huggun er I
þvi, að hafa góðar minningar
um gdðan mann.
m,                    Baldvin Jónsson.
Nú þegar Stefán Jóhann
Stefánsson, fyrrv. forsætisráð-
herra, er kvaddur hinstu
kveðju, vil ég fyrir hönd okkar,
sem vorum honum samtiða hjá
Brunabótafélagi tslands, minn-
ast þeirra ára, sem hann var
forstjóri félagsins, en hann var
skipaður I það starf 1. júni 1945.
Stefán Jóhann var þá i blóma
lifsins, rúmlega fimmtugur að
aldii. Hafði stundað hin marg-
breytilegustu störf frá unga
aldri. Tekið til höndum við
sveita- og sjávarstörf á
unglingsárunum, brotist til
mennta og lokið lögfræðiprófi
frá Háskóla tslands. Stundað
lögfræðistörf I félagi og sam-
starfi við færa lögmenn um
árabil og á þeim tima öðlast
réttindi hæstaréttarlögmanns.
Okkur sem kynntumst Stefáni
var þo ljóst, að þjóðmálin áttu
hughans allan a.m.k. er hér var
komið sögu. Enda hafði hann
tekið virkan þátt i stjórnmálum
um langt árabil, sem fulltrúi
jafnaðarmanna I bæjarstjórn
Reykjavikur, alþingismaður og
ráöherra oftar en einu sinni.
Okkur, sem ekki þekktum
Stefán Jóhann áður en hann tók
við forstjórastarfinu hjá félag-
inu lék að sjálfsögðu nokkur for-
vitni á þvl hvern mann þessi ný-
skipaði forstjóri okkar heföi að
geyma. Það hafði ekki farið
framhjá neinum, sem fylgdist
með blaðaskrifum þessara ára,
að ekki var örgrannt um, að á
hann væri all hart deilt á stund-
um. Það þarf ekki að orðlengja
það hér, að maðurinn Stefán
Jóhann féll okkur vel í geð og
þvi betur, sem kynnin urðu
lengri og nánari. Hann bar hag
Brunabótafélagsins mjög fyrir
brjósti alla tið og vildi veg þess
sem mestan.
t formálsoröum, sem hann
ritaði I 40 ára afmælisrit félags-
ins kemsthann m.a. svo aö orði:
„Eins og að líkindum lætur, var
þekking min á starfsemi Bruna-
bótafélagsins þó ekki ýkja mik-
il, er ég gekk I þjónustu þéss. En
þegar ég fór að kynnast sögu
þess og starfsháttum, varð mér
ijóst, hve merkilegt og farsælt
brautryöjendastarf félagið hefði
unnið i islenzkum trygginga-
málum og hve margir góðir og
gegnir   menn   hefðu   lagt   þar
hönd að verki, með fyrirhyggju,
þrautseigju og dugnaði. Ég varð
sþess brátt var, aö ekki bæri að-
eins brýna nauðsyn til þess að
halda vel Ihorfinu, heldur sækja
fram, eftir þvi sem astæður
frekast ieyföu." Þrátt fyrir það,
að Stefán Jóhann ætti ekki langa
viðstöðu hjá félaginu og þyrfti
jafnframt að sinna margvlsleg-
um störfum á opinberum" vett-
vangi, markaöi hann djúp og
heilladrjúg spor I sögu félags-
ins, ekki síst í sambandi við
undirbúning að breytingu
þeirri, sem gerð var á lögum
félagsins 1955. Stefán Jóhann lét
af forstjórastörfum 1. septem-
ber 1957, er hann var skipaður
sendiherra lslands I Danmörku.
Viö kveðjum hinn látna með
virðingu og vottum sonum og
öðrum aðstandendum innilega
samiið.
Asgeir ólafsson
Stefán Jóhann Stefánsson var
mikilhæfur stjórnmálamaður.
Saga hans var rismikil. Ris-
miklir menn eru ævinlega
umdeildir. Svo var um Stefán
Jóhann.
Stefán Jóhann var forsætis-
ráðherra þegar tsland geröist
aðili að Atlantshafsbandalag-
inu. Nú eru sovéskir herir I
Afganistan. Þeir standa gráir
fyrir járnum andspænis Pol-
landi. Vestur-Evrópa er hins
vegar frjáls. Sagan hefur
sannað að Stcfán Jóhann hafði
rétt fyrir sér — þó svo um hann
hafi staðið styrr.
Menn muna hins vegar siður
annan þátt i gtjómmálastarfi
Stefáns Jóhanns sem er I senn
rismikill og virðulegur. Það var
forusta hans fyrir málstað
lögskilnaðarmanna. íslensk
utanrikispdlitik varö til vorið
1940, þegar Þjóðverjar höfðu
hertekið Danmörku og slðán
Bretar ísland. 1 samræmi við
Sambandslög frá 1918 heföu ts-
lendingar, samkvæmt strang-
asta lagabókstaf, getað slitið öll
tengsl viö Dani 1943. Hins vegar
voru Danir hersetnir af Þjdð-
verjum. Lýöbylgja fór um
Island. Þjdðrembumenn kröfð-
ust tafarlauss skilnaðar.- Það
þurfti pólitiskan kjark og siö-
feröisþrek til þess að berjast
fyrir þeim málstað að það væri
ódrengilegt að snúast með
þessum hætti gegn Dönum,
þegar nasistar sátu i'landi
þeirra. En Stefán Jóhann tók
pólitlska forustu fyrir þessum
málstað. Hann fékk yfir sig
marga gusuna og mörg land-
ráöabrigzlin. Hann stóð það allt
af sér. Að visu var Stefán Jó-
hann ekki einn. Alþýöuflokkur-
inn fylgdi honum allur 1 þessu
máli, þrátt fyrir skiptar skoðan-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8