Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						230
LESBOK   MORGUNBLAfiSlNS
þorskar! Hærra, hærra, allar ýsur
og upsar!
Hvað   cr þetta grunn?
Þaí er allbreiður. aflíðandi pall-
ur alt í kringum landið, og hallar
honum nokkuð jafnt út á 100
faðma dýpi, en þaf tekur við
grunnbrún og snardýpkar niður
á 200—250 fáfima' dýpi. I»ar neðan
við tekur við nokkuð breiðar!
hryggur, sem landið stendar á og
sem liggur þvcrs cftir hafbotnin-
um milli Gramlands og Englands.
En sitt hvoru megin við hrygginn
er hyldýpishaf 800—1000 faðma
djúpt.
Eimi siiini í fyrndinni var a!l-
ur þessi nryggur upp úr sjó og vei
landgengt um hann allan þurrum
fótum frá Grænlandi til Englands,
segja jarðfræðingar. Efst upp úr
fjallhryggnum gnæfði þá landið
okkar á sínum snarbratta palli
eins og veglegur bergkastali. Svo
liðu tímar og allur hryggurinn
sökk í sjó og seinna skolaði sjón-
nm einnig yfir pallinn, þennan fót-
stall, sem vor „töframynd í At-
lantsál", Fjallkonan, stendur á.
Landið varð að eyju og pallurinn
varð að grunnsævipallinum eða
landgrunninu. — En landgrunnið
varð aftuf að okkar auðugu fiski-
miðum. Telur höfnndurinn að alt
grunnsævið muni vera álíka stórt
og landið sjálft.
Svona er einn þáttur af sköpun-
arsögu lands vors sagður af jarð-
fræðingum og öðrum vísindamönn-
um. „En er þá ekki landið ennþá
að sökkva ?" mundi einhver spyrja.
Því kann enginn að svara, en vera
má að svo sje. Líklega getum við
])ó sem nú lifum sagt með Loðvík
15. „syndaflóðið kemur eftir okk-
ar daga, og ekki fyr". Svo mikið
er víst, að eins og nú stendur, er
landgrunnið okkar hreinasta Gós-
enland fyrir fiskana. Upp á þann
pall sækja ]>eir með mestu áfergju,
í milljóna og biljóna tali, einkum
vor og sumar, því þar er gott að
vera — bæði ylur og ljós og æti
nóg. Kemur það sjer einkum vel
fyrir alt fiskaungviðið, sem hjcr
klekst út og uppfóstrast. Golx-
strauniui-inn vermir sjóinn við
strendur vorar, einkum suður- og
vestnrströndina, og gefur einmitt
mátulegan yl til þess að hrogn
fiskanna klekist út og að alt það
plöntu- og smádýralíf þrífist vel,
sem fiskaseiðin þnrfa sjer til nær-
ingar.
Dýpið á grunninu er einnig liið
liaganlegasta til þess, að sólarbirtu
geti notið fyrir allan smærri líf-
gróður hal'sin.s. Og síðast en ekki
síst á SiL'vargrunnið að l>akka frjó-
semi sína iillum jiikulánum og
lækjum vorum í vorleysingum,
sem bera fram öll lcyuistur al'
irjóvgandi fosforsýru- og köimin-
arefnissambiindum til neringar
frumgróðri hafsins. — I>að er gam
an til þess að vita, að auk ])ess
sem okkar slvínandi jökla-þrenn-
ing: Eyjafjalla-, Vatna- og Öræfa-
jiikull virðast seiða að sjer fisk-
ana með fegurð sinni og birtu upp
nr dimniu sjávardjúpinu, þá hafa
þeir annað afarmikilsvert lilut-
verk á hendi, n.fl. það, að „fjörga
lieilsulyfjum löður" með efnum
þeim sem jökulár þeirra flytja
sjónum. Því þessi dýrmætu efni
verða fyrir áhrif sólaryls og sól-
arbirtu að lífefnum eða vitamin-
efnum frumlífsins, sem aftur nær-
ir ótal sækindur og síðan sjálfa
mennina.
Þaimig hjálpast margt að til
þess að bjóða fiskinum heim að
striindum vorum. Það er eins og
hvíslað sje að honum, að leita
landsins og Ijóssins og komast
sem lengst. Þess vegna færir þorsk
urinn sig nær og nær landinu, uns
liann stundum rotast í briminu við
í'læðarinál. En síldin og upsinn og
silungurinn sækist eftir sólskininu
og stekkur upp úr sjó og vötnum.
Og laxinn lætur sjer ekki þar með
na'gja, heldur leitar upp árnar,
alla leið upp til fjalla „móti
straumi sterklega og stiklar fossa."
En állinn er kominn þa8 lengst,
að liann getur jafnvel leyft sjer
að skríða langar leiðir eins og
hiiggormur yfir hálf þurrar mýrar.
Einu sinni lifðu allar lifandi
verur í sjó og vötnum — segja
jarðfræðingar, Smámsaman komus."
sumar þeirra úr álögunum og kom-
ust upp á þurt land. Frá þeim
degi eiga iill landdýr ætt sína að
rekja.
Forfeður okkar mannanna voru
einu sinni lagardýr og þess berum
vjer menjar enn þann dag í dag,
]>ví í fósturlífi höfum við öll, menn
og konur, tálknop á hálsinum. „011
skepnan stynur og hefir fæðingar-
liríðir." Alt sem lífsanda dregur
þféir að komast á æðra stig og
fa^ðast í 1 jós, annað og betra." Svo
er það með fiskana eins og okkur
mennina. Þess vegna sækjast þeir
eftir að komast upp á pallinn og
helst „yfir Um." Þess vegna eru
fiskimiðin okkar jafnauðug og
þau eru.
Frh.
íslenskir frumbyggjar í flmeríku
bölva þeim degi, er þeir yfirgáfu ísland.
Úr brjefi frá Vestur-íslending.
Jeg var í 5i/2 mánuð úti á Point
Roberts, sem er 150 mílur frá
Seattlev Það er dálítill höfði, sem
skagar út frá meginlandi Kanada
og er þar laxveiðistöð. Höfðinn e.'
4 enskar ferhyrningsmílur og búa
þar 64 fjölskyldur, aðallega fs-
lendingar, nokkrir Norðmenn og
Svíar og ein  Indíánafjölskylda.
Jeg kunni þar mjög vel við mig.
Þar er útsýni framúrskarandi fag-
urt. Fimm borgir sjást þaðan og
afarmikil fjöll, snævi þakin, og
ekki ósvipuð Snæfellsjökli. Það er
fögur sjón á kvöldin, að sjá allar
borgirnar uppljómaðar, og bregð-
ur svo miklum bjarma á loftið, að
ekki er nema hálfrökkur.
Veiðin var 400 þiis. laxar í D
veiðigildrur. Þarna veiðist skata,
spraka, silungur, koli, karfi, há-
karl, háfur, þorskur, kúfiski, sel-
ur, hnýsa og háhyrnur, en á landi
kanínur, íkoraar og þefdýr. —
Stúlkunum þykir ekki gott þegar
þau dríta í kjólana þeirra, því
að þá verða þær að grafa þá í
mold og láta þá Hggja þar í 4
daga til að ná úr þeim lyktinni.
Fuglar eru þarna margir, einkum
mávar, ernir, krákur, villihænsn
og urmull af önduni,
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232