Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LÉSBÓK   MORGUNBLAÐSÍNg
19
tinin hefst hjer, að konungur fer
að gæta rjettar síns til fálkaveiða,
því að um það leyti verður þess
fyrst vart, að hann taki að stað-
aldri að selja fálkaveiðarnar á
leigu útlendinguin .einkum Eng-
lendingum og Hollendingum. Þeg-
ar árið 1606 kvartar verslunarfje-
lagið yfir enskmn fálkaföngurum.
sem til landsins koma árlega og
reki verslun við landsmenn. Kon-
ungur skrifar höfuðsmanninum út
af þessu 16. apríl 1906 (M. Ket.
II. 224) og leggur fyrir hann, að
láta lögmenn sækja fálkafangara
til sekta fyrir óleyfilega verslun.
en ekki skitli Iagðar hömlm' á
fálkaveiði þeirra, því að „deraf
gives 0» og Kronen Told og Rettig
hed". Það má því einniitt ætla
það, að konungur haf| samtímis
með einokuninni tekið fyrir al-
vorti að hagnýta sjer fálkaveiðarn-
ar hjer, hvort sem hann hefir bygt
rjett sinn til þess á eldri lögum
eða á sams konar rjettargrund-
velli og einokunina. En nú var
einnig vald kirkjttnnar úr sögunni
og konungur orðinn handhafi
þeirra rjettinda er hún hafði.
L andsmenh munu til þess tíma
hafa litið svo á, að þeir hefðu
sjálfir rjett til að veiða fálka og
að konungur hefði engan eiuka-
rjett til þess, því að sjálfur lög-
maðurinn, Gísli Þórðarson. leyfir
enskum manni nokkrum fálkaveið-
ar og verður það tilefni til kgsbr.
30. apríl 1614 (Lovs.f. Isl. L, 177),
þar sem höfuðsmanni er boðið að
draga lögmann fyrir lög og dóm
fyrir tiltækið ,með því að fálka-
veiðar sjeu einkarjettindi konungs,
og enginn af þegnum hans hafi
rjett til veiða eða megi leyfa öðr-
um að gera það. Hjer er það bert,
a? konungur tekur sjer meiri rjett
en hann áður hafði að lögnm.
Þetta bann hefir að líkum þótt ný-
slárlegt og því verið illa tekið.
enda liafa landsmenn veitt fálka
alt að einu og selt útlendingum.
í brjefi 31. maí 1662 kveðst kon-
ungur hafa orðið þess vísari, að
menn veiði og selji fálka: ítrekar
hann bannið frá 1614 og skorar á
höfuðsmann að kunngera þetta í
öllum sýslum, enda var það lesið
á Alþingi. og rannsaka málið ítar-
lega; sjerstaklega er það tekið
fram um lögmenn og sýslumenn,
ef þeir hafi gerst sekir í þessu
efni, að þá skuli þeir sviftir ein-
hætti og ]>eim refsað að auki.
flllan fyrri helming 17. aldar rak
konungur ekki veiðina fyrir cigin
reikning, heldur var útlendingum
.seld veiðileyfi í vissum hjeruðum.
Þannig fær enskur niaður fyrir
tilmæli ('arls Englandspriiis leyfi
lb22 til að veiða bvo marga fálka.
sem hann gettir í næstu 7 ár á })eitn
stöðum, er enginn hefði áður feng-
ið skriflegt leyfi til að veiða. og
árið 1624 fær annar Englendingur
leyfi til að veiða fálka handa
Bretakonungi I 13 ár í I'orska-
fjarðar- og Þórsnessýslum gegn
gjaldi, sem liiifuðsmaður eða fógeti
hans veiti móttöku. Englakonnngi
hefir enn sem" fyr þórt íslensku
fálkárnir dýrmætir,' því að 161!)
skrifar hann •Kristjáni IV., að
hann liafi heyrt, að fslendingar
spiltu egg.ium og dræpu unga og
kæmi þetta einnig niður á fálka-
eggjum og ungum og biður liann
að afstýra þessu. Kristjáu IV.
vjekst vel við þessu og leggur
fyrir höfnðsmann að ranusaka mál
i<; og senda sjer skýrslu um það.
(M. Ket. II. 288).
Pramh.
Umbótamaður.
Amerísk   smásaga.
4 ára gamall var hann orðinn
næmur á rjettmæli og þoldi alls
ekki að hlusta á ambögnr og lat-
mæii barnfóstrunnar. Hann fór að
setja ofan í við hana og leiðrjetta
hana. Afleiðingin varð su, að hiín
Jiljóp  úr vistinni.
8 ára gamall horfði hami á föður
sinn meðan hann var að hengja
upp myndir. Paðir hans lamdi
liamrinuiu á fingur sjer og kross-
bölvaði. Drengurinn setti ofan í
við hann og sagði að það væri ljótt
að blóta. Hann var flengdur.
12 ára gamall helt hann ræðu
yfir systur sinni um það hve ósæmi
legt væri að mála sig og sverta
augabrýrnar. Hann fekk löðrung í
staðinn.
15 ára gainall kom ltann þar að
seni málarasveinn var að berja
málaralærling. Hann staðnæmdist
og sagði að þetta gerði enginn
gentlemaður. Afleiðingin varð sú,
að málarasveinninn gaf honiun á
.hann, svo að hann fekk blóðnasir.
18 ára gamall hitti hann nokkra
sla'piugja, seni ]ióttust vera að
veiða á stiing. Hann sagði þeim, að
þeim væri nær að verja tínia sínuni
betur. Þeir tókti liann á orðinu —
og steyjttu lionum  i ána.
22 ára gamall sagði hann það
upp yí'ir alla í firmanu, þar seni
hann var. að hann helði sjeð ]>að.
ao ein af stúlkunum hefðí liitið
ferstjóiann kyssa sig. Fyrir þafS
vai' lionuin sagt upp atvinnunni.
25 ára gamall gerðist hann for-
ingi fjelags-skapar. seni ætlaði að
úlrýma áfengi. Afleiðingin: Þreni
dögam seinna var hann kaffærður
i tjöru og síðan velt í fiðri.
Fjrir nokkuru kvæntist hann.
I'að bjargaði lionuin. Nú áfellist
hann engan, hann blótar eins og
herforingi. hann hefir ekkert á
móti fegurðanneðulum, hann mis-
þyrmir lærisveinum síiiutn, hann
kyssir unfíu slúlkurnar og hann
drekkur eins og víkingur. Það er
að eins ein iimbótaviðleitni. seni
fyrir honuni vakir: að útrýnia
hjónabandhiu.
Refaueiði.
Pyrir nokkum fóru bændur á
Austfold í Noregi á refaveiðar og
liöfðu með sjer marga htinda, eins
og er siður. Þeim heppnaðist að
hitta ref og eltu hann fram undir
myrkur. en þá höfðn þeir líka
króað hann þannig, að ]>eir þóttust
vissir um að ná honum. En rjett
hjá bæntiin Holstad töpuðu þeir
rebba. Það var engu líkara en að
hann hefði orðið upp numinn, eðr.
sokkið í jörð, því að hundarnii'
gátu ekki  rakið slóð hans lengra.
En morguninn eftir kom í tjós
hvernig á þessu stóð. Þegar konan
i Holstad kom á fætur, sá hún
hvar refurinn gægðist fram á 1 ak
við kommóðu í stofunni og brá
henni J)á heldur í brún. En skýr-
ingin á þessu var sú, að kvö dið
áður hafði útidyrahurðin og stofu-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20