Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						hék
3Mótsnnblnb*m*
14. tölublað.
Sunnudaginn 5. apríl 1936.
XI. árgangur.
ÍMfuUMprmUmiðj* h.f.
mm
»i
IÉI1ÍI
»11.
Hrakningar og vig Spánverja
^M
B«0ríSíi«<.,
Heimildir.
Árið 1613 komu til Vestfjarða
hvalveiðaskip spönsk og frönsk
(frá Baskalandi og Gaseogne).
Þóttu skipverjar á þeim ránskap-
armenn og uppivöðslusamir. Komu
þeir enn tvö sumur, og fór á sömu
leið. Var yfirgangur þeirra kærð-
ur og með konungsbrjefi 30. apríl
1615 voru Biscaiar og aðrir þeir,
sem færi hjer með ránskap, gerðir
rjett teknir og rjett dræpir. Var
brjef þetta lesið upp í lögrjettu í
júní sama ár og „var það sam-
þykt höfuðsmannsins við báða
lögmennina og lögrjettuna að
þeir spönsku, eður þeir sem ræna
á íslandi, skuli rje.ttilega teknir
og skaðaðir með tilstyrk sýslu-
manna, svo mikið sem íslenskir
kunna að gera þeim".
Varð þetta til þess, að 31 Spán-
verji voru drepnir á Vestfjörðum
þá um haustið. Stóð Ari Magnús-
son sýslumaður í Ögri aðallega
fyrir því, og varð frægur af
drápi þeirra segir Páll B. Ólason í
Menn og mentir. Víða er þessara
atburða getið, svo sem í Arbókum
Esphólíns.    Bn    Ólafi    Davíðssyni
(Tímarit Bókmentafjelagsins 1895)
þykir Esphólín ekki hafa verið
vandur að heimildum og ákærir
hann fyrir að fara með hrein ó-
sannindi um Jón Guðmundsson
lærða, sem skrifaði allra manna
greinilegast um þe'ssa viðburði.
Hann átti þá heima í Reykjarfirði
og hafði náin kynni af Spánverj-
um, en hafði fyrir sjer lýsingu
sóknarprests síns og 5 nágranna
um vígin. Er auðsjeð þegar á titl-
inum á ritgerð Jóns „Sönn frá-
saga af spanskra skipbrotum hjer
við land 1615", að hann he'fir
viljað skýra sem sannast og rjett-
ast frá, og eftir hans dómi hafa
sakirnar við þessa Spánverja ekki
verið mjög miklar.
Síra Ólafur á Löndum orkfi
langt kvæði um þessa atburði alla,
er hann nefndi „Spönsku vísur"
og er þar frásögn hans í sumu
fyllri en frásögn Jóns, en heyra
má að hann hefir verið haturs-
maður Spánverja.
í Skarðsárannál er stuttlega
sagt frá drápi Spánverja „hvort
spanska slag til landhreinsunar
virtist, sem dómar þar um gengn-
ir ganga og vot,ta og á Alþingi
var yfirsjeð".
I Sýslumannaæfum er einnig
sagt frá þessum atburðum og
mun Bogi hafa farið eftir frásögn
Esphólíns. Segir hann svo um
Jón lærða: „Jón hafði mikil mök
við áðurnefnda ránsmenn, var eigi
frítt að hann vísaði þeim á hafn-
ir, eða til fjefanga; en þá er þeir
voru drepnir komst Jón undan
suður yfir heiðar". Þetta telur
Olafur Davíðsson rangt, því að
það mundi varla hafa legið í lág-
inni, þegar galdramál Jóns lærða
komu upp. Þó virðist svo sem
flækingur Jóns hafi byrjað upp
úr þessu, og er líklegt að honum
hafi ekki þótt fýsilegt að búa
undir handarjaðri Ara í Ögri eft-
ir það, að hann hafði skrifað frá-
sögu sína, því að Ari þoldi illa
mótgang.
Ari ljet tvo dóma fram fara á
hendur þeim spönsku og má á
þeim sjá hvað þeim er gefið að
sök, og verður síðar skýrt frá
því. Þe'gar menn lesa þessa
sögu verða menn að hafa í huga,
að   aldarfar   var  þá  annað   á  ís-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112