Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 24. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						ifc>
LESBÓK   MORGUNBLAÐSINS
nafn á skáldamiðinum sjálfum.
I>að er kenning skáldskapar. Og
þannig kemur það að minsta kosti
tyrir  í Hávamálum   (106).-
Oðreriv
er nií upp kominn
á  a'da  vjes jaðar.
En þá hefir Oðrerir ekki verið
þriðja ílátið upphaflega. Hygg jeg
því að nafnið Oðrerir á íláti stafi
aí' því, að það hafi einhvern tíma
verið misskilið í skáldskap, þar
sem það virtist bæði geta þýtt
dvykk, og ílátið sem hann var
geymdur i. I>etta kemur og fram
í  Hávamálum   (140)
drykk ins dýra mjaðar.
ausinn   Óðreri.
1 Velleklu Einars skálagiams er
einnig talað  um  „Óðreris  öldu".
Síðan Óðrerir varð að íláti, hef-
ir hann auðvitað verið settur í
samband við kerin tvö, því að
„alt er þá þrent er".
En hvers vegna er þá talað um
Oðreri sem ketil, en sagt að Són
og Boðn sje ker? Þetta getur staf-
að af þvi, að Óðrerir hafi svo
verið nefndur í eldri, sjerstakri
þjóðsögu. Annara get jeg ímynd-
að mjer, að sá, sem helt að nafn-
ið þýddi ílát, hafi álitið að óðinn
ætti hægra að fást við ketil en ker,
því að þau hafi verið stór. (Þó
mun eigi altaf hafa verið mikill
stærðarmunur á kötlum og kerum
í fornöld).
Geirfuglinn.
Það verður ekki í-jeð hvað
Snorri Sturluson á sjálfur mikinn
þátt í frásögninni um Boðn, Són,
og Óðreri. Hitt verður ekki rengt,
að hann hefir haft sagnir að
styðjast við, og þar haí'a bæði Són
og  Boðn   verið  nefnd.
En á því. sem að framan er sagt,
getum   vjer   sjeð,   að   „þrenningin"
Són,   Boðn   og   Óðrerir   skiftast   í
þrjá  óskildar einingar.
> » »
Kona var spurð af vinstúlkum
sínum, daginn eftir brúðkaupið,
hvernig hún kynni við sig í hjóna-
bandinu og hvernig maðurinn
væri   við   hána.
„Það er að lofa sem liðið er,
okki barði hann mig í nótt", sagði
hxm.
Árið 1534 konni franskir sjó-
farendur að lítilli ey skamt und-
an New Foundlandi. Þar var ó-
hemju grúi af stórum sundfugl-
um, sem ekki gátu í'logið. Þetta
vom geirfuglar. Og á hálfri
klukkustund drápu Frakkar
þarna svo marg» fugla sem þeir
gátu framast flutt með sjer á
tveinmr  bátum.
En 300 árum seinna hefir fugla-
kyni þessu verið algerlega útrýmt
á jörðunni. Em nú tæp hundrað
ár síðan að seinustu fuglamir
tveir náðust hjer hjá Eldey. Það
var  1844.
Um 200 ára skeið drápu sjó-
menn og innflytjendur á New
Foundland fuglinn miskunnar-
laust. Vom fuglarnir rotaðir með
stöfum, og kjötið af þeim, sem
ekki var etið nýtt, var saltað nið-
ur. Eggjunum var líka rænt, og
kvað svo ramt að því, að soðin
geirfuglsegg   voru  höfð   til  beitu.
Um 1622 var enn svo mikið
eftir af geirfugli, að sjerstakar
veiðiferðir vom farnar út í eyj-
arnar, þar sem hann helt til. En
nú var það ekki einungis gert til
þess að ná í kjöt og egg, heldur
í fjaðrirnar. p'uglarnir vom látn-
ir ofan í sjóðandi vatn og lá þá
fiðrið laust á þeim, en til þess að
hita vatnið, var kynt undir með
fuglakroppunum, því að þeir vom
svo feitir, að þeir loguðu eins og
lýsi.
Geirfuglinn verpti aðeins einu
eggi og var viðkoman því lit.il,
enda gekk fuglinn fljótt til þurð-
ar með þessu framferði og í byrj-
un 19. aklar var hann aldauða
hjá   New   Foundlandi.
Geirfuglinn hafði áður verið
miklu víðar, á Islandi, Færeyjum,
Orkneyjum og nokkmm öðmm
stöðum. Um 1753 og lengur verpti
hann enn á eynni St. Kilda, en
seinasti f'uglinn var drepinn þar
1821. Lengst lifði hann í Geirfugla-
skerjum, en er þau sukku í sjó í
eldsumbrotunum fyrir Reykjanesi
1837, var seinasta athvarf hans
farið.   og   eins   og   áðnr   er   sagt.
Creirfugl.
veiddust seinustu geirfuglaniir, sem
sögur fara af, hjá Eldey, hinn 3.
júní 1844. Munnmæli ganga þó um
það, að geirfugl hafi sjest hjá
New Foundlandi 1852, og dauður
geirfugl hafi fundist þar 1853, en
engar  sannanir em  fyrir  því.
í fornöld hefir geirfuglinn ver-
ið miklu víðar. Bein úr honum
hafa fundist í sorphaugum í Dan-
mörk, í leirmyndunum hjá Italíu-
strönd, og mynd af honum er í
helli, sem steinaldarmenn liafa
bygt á Spáni. Bein úr honum hafa
einnig fundist í sorphaugum á
austurströnd Ameríku, alla leið
suður að Floridaskaga.
Geirfuglinum var útrýmt vegna
þess hvað hann var stór (á stærð
við gæs) og vegna þess að hann
gat ekki flogið. Að vísu hafði
hann vængi, en þeir vom ekki til
flugs, heldur til að synda með í
kafi. Og þá var fuglinn svo hrað-
syndur, að enginn róðrarbátur
hafði  við  honum.
Talið er, að í öllum heiminum
sje aðeins til 80 geirfuglahamir
og 75 egg. Auk þess eru til nokkr-
ar beinagrindur af honum. Egg-
in og hamirnir eru dýrgripir, en
sjaldan á boðstólum. Nýlega var
])ó geirfuglshamur booinn fyrir
16.000 króna, og fyrir tveimur ár-
um vom seld á uppboði í London
6 geirfuglsegg og tveir hamir.
Eggin seldust á 2400—7200 krón-
ur, eftir því hvað vel þau voru
útlítandi. En báðir hamirnir vom
seldir   fyrir   20.000   króna.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192