Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						28
LESBÖK MORGI~NBLAl)SINS
tfómnleihir ^Jobí
caááon
Skáldib sr. Jón Þorláksson á Bægisá
„Tímarnir hreytast og mennirn-
ir me<5„. Ilver einasta kynslóð
syngnr sitt sjerstaka lag, ef svo
tnætti að orði kveða. llún hugsar
öðrnvísi en kynslóðin á undan henni
og sú, sem á eftir kemur. Viðhorf
hverrar kynslóðar til alls er með
alveg sjerstökum blæ, sem er ólíkur
því, er feðurnir og synirnir hafi.,
Margt af því, sem faðri minn unni
og hafði gatnan af, fellur mjer ekki,
í geð, og ýmislegt af því, sem jeg
mest met, finnnr ekki náð fyrir
augum, sonar nrras.
Iðnlega sjáum vjer þess dæmi,
að sá, sem var ágættur á alla lund
^f samtíð sinni, hverfur brátt sýn-
um, þegar frií líður. Ilonum tekst
ekki að afla sjer hylli nema einnar
kynslóðar.    :::
Nýjar stefnur ryðja sjer til rúms,
nýir menn ryðja innm gömlu af
stalli. Það fennir yfir þá. Þeir
gleymast. Páir einir standa „eins
og foldgnátt fjall" upp úr móðu
tímans. Tönn hans fær eigi unnið á
þeiín  nje verkum þeirra.
Maðurinn, sem vjer minmimst
¦í dag. er einn inna fáu íítvöldu.
.sem lifiij .með þjóð sinni frá einni
kynsl.óíT til annarrar. Ilann er að
vísn élcki í flokki stóru spámann-
anna, .en'. sámt sem áður má full-
yrða,.:áo'.,hann hafi borið hæst sam-
tíðarnvanna sinná á skáldaþingi Is-
lendínga,, .og ,~þo að tímarnir hafi
breyst stó"rkosiIega frá því er hann
var upjpFtil 'vorra daga, eru ahd-
leg ai.rek .hans svo mikil. að hann
skipar/enji *í ,dag virðulesran sess
í't  Bra.gaB.ekk,.,.
Erin. lifa stokur hans. smellmu-
og markvísar, a vörum þjóðarinnar.
Tvö hundruð ára minning
Enn eru sungnir sálmar hans í
kirkjunum. En hitt vita færri, að
hann gaf þjóð sinni á hennar eig-
in tun<*u snilldarverk í íremstu
röð heimsbókmenntanna frá 17. og
18. öld. Þeir, sem kynnst hafa þýð-
ingum sr. Jóns Þorlákssonar, hljóta-
að dáðst að afköstum hans, óbrigð-
ulli smekkvísi, bragvísi, málsnillii
hans og skáldskapargáfu. Ekkert
skáld vorra á 18. öld eða um alda-
mótin 1800 undirbjó akurinn jafn
vel *pm hann fyrir þjóðernisfröm-
nði vora á 19. öld. Bæði höfuðskáld.
Vor á öndverðri þeirri öld. Bjarni
Thorarensen og Jónas Jlallgríms-
son, mega teljast lærisveinar þ'óð-,
skáldsins á Bægisá. — Það er kom-
inn tími til að kannast við það, að
Jón Þorláksson var í fremstu röð
þjóðernis-frumherja vorra. Hann
hefir skilið það flestum samtíðar-
mönnum sínum betur — ef ekk?
öllum — að verndun þjóðtungunn-
ar var fyrsta boðorðið og helsta
í  þjóðernisbaráttu  íslcndinera.
Ætt og uppvöxtur.
SR. JÖN var Vestfirðingur að
ætt og upprnna. Faðír hans, afi
og langafi í beinan karllegg voru
allir prestar. lansrafi hans að Stað
í Aðalvík. en hinir í Selárdal, off
þar var Jón fæddur 13. des. -— á.
Lúcíumessu — árið 1744. Þorlákur
var ekki lengi í hempunni. Ilann
var Ölkær við of. og eitt sinn við
messu varð honum það á, að spilla
víninu í kaleiknum. Öldin var strön<i
og   sr.  Þorlákur     var     settur    frá;
embætti fyrir þessi afglöp 1749.
El'tii' ]>að fjekkst Iiann við vers-
leg störf, var sýslumaður um hríð
í ísaf jarðarsýslu og í Vestmanna-
eyjum, hafði J>ykk\ abæjarklaustur
uin hríð, og Arnessýslu f.jekk hann,
árið 1771. eu hann amlaðist 1773.
Jlann var vel skáldmæltur. Faðir
sr. Þorláks var Guðmundur prófast-
ur í Selárdal Vernharðsson prests
að Stað í Aðalvík Erlendssonar.
Kona Þorláks og móðir sr. Jóns
yar Guðrún yngri Tómasdóttir frá
Krossadal í Tálknafirði, en hann
var einn inna nafnkunnu Sellátra-
hræðra, er fra^gir voru um afl og
atgervi, Jónssonar bónda í Sellátr-
nra Tómassonar. Meðal annara af-
komenda þeirra bræðra má nefna
Guðmund agent Seheving, Berg
laiwlshöfðingja Thorberg og Boga
Magnusen á Skarði á Skarðsströnd.
Kona Guðmundar prófasts og
móðir Þorþiks var Margrjet Arn-
grímsdóttir, Jónssonar í Sælings-
dalstungu, Arngrímssonar ins lærða
á Mel í Miðfirði Jónssonar. Rekur
sr. Jón ætt sína til Arngríms prests
lærða í eftiimælum, er hann orti
eftír frænda sinn, Ilalldór Vídalín
klausturhaldara á Reynistað.
Jón ólst upp með foreldrum sín-
um í Selárdal, en ekki er vitað,
hvort hann hefir flutst með þeim
vestur í Isafjarðarsýslu, en í Teigi
í Fljótshlíð var hann með þeim.
Þar bjó Þorlákur um hríð. Var
Jón þar heimiiisfastur, er hann var
í Skálholtsskóla árin 1760—17tó.
Ekki hefir vistin  á  Teigi  verið   A
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40