Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						48
LESBOK MORGUNBLAÐSlNtí
Hver var Magnús í Bræðratungu?
—  Eftir S. K. Steindórs  —
ÞAÐ ÆTTI EKKI að vera nein
ótrúleg spásögn, að skáldsaga Kilj-
ans, „Hið Ljósa Man" vcrði mikið
lesin bók, Ber þar hvorutveggja til,
að efni skáldverksins hefir við sögu
Jegar stoðir að styðjast, þó að þær
sjeu ekki verulega traustar. En
söguleg efni eru mörgum hugstæð.
En mest munu menn heillast af
hinni ótvíræðu snild höfundarins.
llinir glæsilegu frásagnartöfrar eni
með þeim ágætum, að persónur sög
unnar standa iesendum ljóslifandi
íyrir sjónum, og verða minnisstæð-
ar. Jafnvel þær, scm smærri hlut-
verkin hafa. eru ekki settar hjá og
cru gerð sömu snildarskil scm að-
alpersónunuin.
Listamaðui'inn málar og mcitlar
myndir, sem lcsandinn sjer og skil-
ur. — Þar eru engin lausatök. Fré-
sögnin öll (þrátt fyrir ljótleika sinn
með köflum), er svo sönn og trú, að
þó lesandinn sje fullkomlega nú-
tímamaður, sem kann að meta þæg-
indi vorra tíma þá er hann fyrr en
varir, horfinn aftur í aldir, um nær
því 250 ár og orðinn áhorfandi, cða
jafnvcl þát(t.'|kandi í því scm þá
og þar gcrist
Þó umrætt skáldverk sje sógulcg
skáldsaga, þá cr hún þó ekki ,,sögu-
leg" í þeim skilningi, að þar sjc
skýrt sögulega rjett frá efni og at-
burðum. Enda er skáldinu í sjálfs-
vald sett, hversu nákvæmlega hann
fylgir sannsögulega þræðinum. —
Því skáldið cr ckki að rita „sagn-
rit",  — hcldur skáldverk.
Þó er ekki Ioku fyrir það skotið,
að sumir lesenda, kunni að taka
skáldverkið «f bókstaílega. t>em
„sögulega" heirnild. Hefir mjer því
dottið í hus? að «era uokkura grcin
fyrir þeim Bræðratimguhjónum, og
æ'ttmönnum þeirra.
MAGXÚS SIGURÐSSOX í
Bræðratungu cr sú pcrsóna sögunn-
ar, scm snild höfundarins húðflctt-
ir cinna miskunarlaust. — Vcrður
því ýmsum á að spyrja: llvcr var
þessi maður I
Ýmsar heimildir cru til um Magn
ús, þó fæstar þeirra sjeu marg-
orðai', og suinar ekki cinu sinni ó-
hlutdrægar í bans garð. Má þar til
ncfna: Annála, Biskupasögur, Sýslu
mannaæfir o. l'l. En útgáfu tvcggja
þciri'a rita, scm mcst hcfði verið
að styjast við: Fornbrjcfasafns og
Alþingisbóka. cr of skamt komið
til að ha'gt s.jc að hafa þeirra not í
]>cssu sambandi. Þannig cru mciri
heimildir til uni Magnú.s cn almennt
gerist um menn frá þeim tíma,
þcirra scm hvorki höfðu geistlcgt
eða vcraldarlcgt cmbætti. Ber þar
cinkunl til að maðurinn var stórætt-.
aður. svo og hin illvígu málaferli
cr hann átti síðustu ár æfi sinnar.
— Að maðurinn hafði vcrið mikils-
háttar, má tclja alveg full víst.
Magnús var sonur Sigurðar sýslu
manns Magnússonar ;í Skútustöð-
um í Þingcyjarsýslu, og konu hans,
Sigríðar, dóttur Odds rika lögrjettu
manns Þorleifssonar á Borg á Mýr-
uni. Var brúðkaup þeirra haldið um
vorið 1650 á Sæbóli í Dýrafirði,
sem vafalaust hcfir verið eitt af
höfuðbólum ættarinnar. Það er sagt
um Sigurð, að hann hafí mannast
vel, og er hann var fluttur norður,
Jjet hann byggja mjög rcisulcga á
Skútustöðum, bæði bæ óg kirkju,
og ljet flytja stórviði til þeirra
framkvæmda   alla   leið  fr;í   Langa-
ncsi. Og stóð vegur hans með miki-
um blóma.
Ekki var Sigurður mjög auðug-
ur í fyrstu, stendur í Sýslum.æfum.
Því hann hafði ei annað en sinn
i'öðurarf, og cigi lifði hann svo
lcngi, að hann næði til arfs eftir
móður sína, cða föður konu sinnar.
(Odd ríka). Bjargaðist samt~vel af
cigin atburðum. Ekki var hann tal-
inn vuikill lagamaður, þó hann hcfði
sýsluvöld.
Þau hjón voru rjettir þremenn-
ingar að frændsemi, Magníis prúði
Jónsson, langafi bcggja. Þurftu
þau því að kaupa leyfisbrjef til
hjúskapar, cr það dagsett 3. niaí
J6.")0. En cinhvcrjar brygður vildi
uniboðsinaður höfuðsmanns, Jcns
Söfrcnsson, bera á að alt væri með
l'eldii. Því á Alþingi 29. júní 1650,
Ijct hann Alþingisdóm ganga um,
hvort þau væru ekki skyldari en í
leyfisbr.iefinu var greint, og sann-
aðist þá að svo var ekki. Ljet hann
þá gott heita. Ekki áttu þau hjón
ncma tvö börn: Elínu konu Þorláks
Skúlasonar á Grcnjaðarstað og
Maírnús í Bræðratungu.
l'orcldrar Sigurðar á Skútu-
stöðum voru þau: Magm'is Arason
;i licykhólum, sýslumaður í Barða-
strandasýslu og kona hans, Þórunn
ríka dónsdóttir, hafði hún áður
vcrið gift Sigurði syni Odds bisk-
ups, cn það hjónaband var skamm-
vint og barnlaust. Hefir Sigurður
á Skútustöðum, verið heitinn eftir
honurn. Þórunn hafði með sjer í bú
Magnúsar 38 jarðir, auk gnægð pen-
inga og góðra gripa. Hún var kona
stórættuð, cins og lítillega mun
synt. Faðir hennar var Jón sýslum.
Vigfússon Þorsteinssonar, og höfðu
þcir langfcðgar     ltal't   sýsluvöld   í
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56