Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						rns
LESBÓK  MOROUNBEAÐSINS
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
JÓNAS   HALLGRÍMSSON
Þá tók Jónas sjer l'yrir hendui"
að saina til eögu og lýsingar ís-
lenskra eldfjalla Mun Það bæði hafa
verið vcgna Islands lýsingarinnar,
og einnig ætlaði hann al gefa út
sjerstaka bók um það efni, en niun
ekki hafa fengið íitgefanda. Eld-
fjallaritgerð hans er um. 100 l)lað-
síður, og er þar miklu l>etur með1
¦efni farið en áður hafði gert verið
af þeim, er rituðu uni íslensk eld-
fjöll. Ilefir hann sýnilega varið íil
hennar mikilli vinnu, og var þetta
raunar. eina yfirlitsritið að gagni
um þetta efni, þangað til Þorvaldur
Thoroddsen gaf út eldfjallasögu
sína. En ritgerðin lú geymd og graf
in með öðrum handritum Jónasar,
svo að fræðimenn höfðu hennar
ekki not. Einnig hefir hann ritað
stutt yfirlit um landskjálfta
Áður hefir verið getið ritgerðar
Jónasar um útselinn, en ýmislegt
annað dýrafræðilegs efnis er í rit-
um hans víða í dagbókum og at-
hugagreinum. Þar eru ýmsar ;»1-
ingar á dýrum og auðsætt er að
hann hefir gert nokkrar líífræði-
lepar athuganir, opr varið til þess
alllmiklum tíma. Til Ilafnar sendi
hann beinagrindur, fuglahami ^>g
dýr í vínanda. En einkum hefir
Jiann þó fengist við rannsókn hrygg
dýranna.   .
Yafalaust hafa fuglarnir verið
sá flokkur dýra. sem honum var
hugleiknastur. Þegar snemma á
námsárum sínum flutti hann erindi
um futrlana á íslandi á fundi ís-
lendinga í Kaupmannahöfn, og var
það síðar prentað í Fjiilni. Ári síð-
ar en hann flutti erindi þetta, eða
1836, bauð hann Bókmentafjelaginu
að semja fyrir það íslenska fugla-
fræði.    en úr    því    varð    ekki, o<r
^mr^telndórJ^tdndóróóon^d^J^íöói
Síðari grein
strandaði það á mótspyrnu Reykja-
víkurdeildarinnar, henni til lítillar
sæmdar. í Islandslýsingarbrotunuiu
er stutt yfirlit yfir íslenska fugla,
er það nokkru í'yllra en hið fyrra
íuglatal hans. Alls er þar getið 101
tegundar fugla, er sjest hafi á ís-
landi, og sumum ])eirra lýst að
nokkru.
í brotum þessum er einnig al-
mennur inngangur að spendýra-
fræði, og skrá um íslensk spendýr,
auk þess nokkuð um seli og hvali,,
sem þó mun þýtt að mestu.
Einnig hefir Jónas samið íslenskt
fiskatal og er þar getið 66 fiska-
tegunda, en nokkrar ]>eirra eru að
vísu tilbrigði af sömu tegund. Jó-
r.as sendi ýmsum mönnum spurning
ar um í'iska og íiskveiðar og hefir
vafalaust dregið saman allmikið
uiii það efni, enda var ]>að eitt
þeiria viðfangsefna, sem hann eink-
um hafði ásett sjer að rannsaka.
Oeta má þess í ])essu sambandi, að
hann varð fyrstur náttúrufræðinga
til þess að veita blágcSmunni athygli
sem sjerstakri tegnnd, en Steen-
íitru]) lýsti henni vísindalega. Þá
eru til eftir hann tvær skrár um
íslensk lindýr, og nokkrar smágrein
ir  dýrafræðilegs efnis.
Orasafræðin er sú errein náttúru-
fræðinnar, sem Jónas hefir minst
sint. Má vera að rekja megi það
til þess. að grasafræðikennslan fór
fram í læknadeild en ekki í heim-
spékideildinni, þar sem Jónas stund
um
aði nám. Vekur það raunverulega
nokkra furðu, að skáldið, sem orti
um „smávini fagra" skuli hafa veitt
gróðri landsins jafn litla athygli
og raun ber vitni um. Varla er hægt
að segja, að nokkurs staðar sje
minst á gróður í dagbókum hans,
lieraa skóg á tveiimir eða þremur
stöðum. Ekki verður heldur sjeð,
að hann hafi safnað plöntum, og
getur hann þó víða um hluti þá
er hann safnaði. ITið eina, sem jeg
Iiefi tekið eftir í því efni, er að
Jiann í brjefinu fræga um alþing
segist hafa farið að safna mosum
fyrir Salomon Dreyer. Til er að
vísu íslenskt grasatal eftir Jónas,
er það aðeins upptalning á plönt-
um með laineskum og íslenskum
heitum. Flest hinna íslensku nafna
finnast í eldri ritum svo sem grasa-
í'ræði Odds Hjaltalíns og Grasnytj-
um síra Björns Halldórssonar, en
nokkrar þeirra hygg jeg að Jónas
hafi s.jálfur smíðað. Af ýmsu má
ráða það, að þekking hans á grasa-
fræði hefir verið takmörkuð. Á
'einum stað kvartar hann um það í
brjefi, að sig skorti hjálpargögn
tii að rannsaka gróður, og til er
brjef frá honum. til Schous prófes-
sors, hins ágæta danska grasafræð-
ings, þar sem Jónas fer þess á leit,
að hann semji yfirlit um flóru Is-
Tands handa tslands lýsingunni, og
bendir honum meðal annars á grasa-
söfn Steenstrups. Sennilegt er, að
hann hefði getið þess, ef hann hefði
sjálfur haft eitthvað í þá átt. Það
má því telja nokkurn veginn víst,
¦Í hann hefir Lítið eða ekkert gert
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328