Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 47. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÖK MORGUNBLAÐSINS
593
150 ÁRA MINNING SKÚLA FÓGETA:
FIMTA   GKEIN.
ÓVILD I GARD SKÚLA
„Stendur um stóra níeuii,
stormur úr   hverri   átt."
Sagði Guðmundur á Sandi um
sjera Sigurð í Vigur. Sannaðist það
gjörla á Skúla í'ógeta. — Því auk
hinna erlendu kaupmanna BUmra
hverra, er hann átti í höggi við og
enkis skyrruðust í viðskií'tum við
haim, voru einnig nokkrir Islend-
ingar, sem beittu hinum lævísleg-
asta og níð'angurslegasta rógi gegu
honum. Óvíst er þó, hvort þessir
menn hafa verið á mála hjá ein-
Okunarkaupmönuum og er miklu
líklegra, að þeir hat'i einungis ver-
ið venjulegir skemdarverka sjálf-
þoðaliða. Var Skúli ataður hinum
íkgustu svívirðingum og allar
hugsanlegar vammir og skamm-
ir bornar á hann, bæði í bundnu og
óbundnu máli.
Einn þessara spellvirkja var gáf-
, aður auðnuleysingi og hefir nafn
hans einungis varðveist í sögunni
fyrir mótdrægni hans við Skúla.
Hjct maður sá Jón Marteinsson.
Segir Jón Grunnvíkingur svo um
nafna sinn: „Sá famosus þræll og
rjcttur spitzbub und galgenvogel".
Haíði Jón Martcinsson og sýnt
honum prctti. Mun það þó ekki hafa
ráðið mestu, því hann var ekki svo
viðkvæmur gagnvart sjálfur sjer.
En Skúli var eftirlæti Grunnvík-
ingsins og níð um Skúla gat hann
hvorki   gleymt nje fyrirgefið.
Jón Martcinsson hafði eins og
fleiri samið ritgerð: „Um viðreisn
Islands," auðvitað á. dönsku," því
jþá var fremur von um að hægt væri
að hai'a áhrif á stjórnina. Segist
hann hafa afhent Skúla ritgerðina
érið 1754: „En hann álíti sig auð-
yitað  alt   of   gáfaðann  og mikinn
Eítir S. K Steindórs
Sunchenbergsverslun 1802,
mann til að sinna slíku". — Telur
JÓn að uppástungur og „project"
Skúla, og þeirra sem honum fylgdu
að málum, muni verða landinu til
ævarandi tjóns og eyðileggingar.
Ennfremur segir hann að Skúli
Bvíki fje út úr stjórninni til eigin
þarfa undir yfirskini ósjerplægni
og ættjarðarástar. Árið 1757 sendi
Jón svo stjórninni aðra ritgerð frá
sjer: „Um ástand íslands". Kveður
þar mjög við sama 1ón, og segir
jliann, að Skúli eigi sök á ófarnaði
lands og þjóðar.
Rógburður og- níð.
SAMA máli gegnir og um rit-
smíðar sjera Sæmundar Ilólm, scm
oinnig komu á dönsku. Finnur hanu
Skúla ílcst til foráttu. ¦— Gengur
hann jafnvel svo langt að hann
segir að Skúli hafi af ásettu ráði
Jlutt fjárkláðann hingað til lands.
En eins og kunnugt er, barst fjár-
kláðinn hingað með útlendum hrút-
úm, er fengnir voru til kynbóta f'jár
þúsins á Elliðavatni, cr rekið var
n vegum „Innrjettinganna". Olli
sú plága ógurlegu tjóni.
Segir Þorv. Thor., að lítið sje
að marka, hvað Sæmundur segi,
um þá menn, sem hoiruni er illa við.
Og bætii\við: „Framfaramenn 18.
aldar i'engu fyrir tilraunir sínar
o^ ósjerplægui engar aðrar þakkir
hjá al])ýðu en níðkviðlinga, skamm-
ir og skæting". Á þeim tíma, þegar
engin bíöð voru hjer á landi, var
kvcðskapurinn öruggasta leiðin, til
að auka hróður manna og einnig
til að rista þeim hið naprasta níð.
Því vísur og kviðlingar l)árust með
mönnum  landshornanna   milli.
Voru ]>að fleiri en Skúli einn,
scm urðu fyrir barðinu á rógburði
og níði, í stað" viðurkenningar og
])akklætis. Þannig rar og um á-
gætismanninn Eggert Ólafssoon. ¦—
Kvað  hann þessa   dapurlegu  vísu,
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 591
Blašsķša 591
Blašsķša 592
Blašsķša 592
Blašsķša 593
Blašsķša 593
Blašsķša 594
Blašsķša 594
Blašsķša 595
Blašsķša 595
Blašsķša 596
Blašsķša 596
Blašsķša 597
Blašsķša 597
Blašsķša 598
Blašsķša 598
Blašsķša 599
Blašsķša 599
Blašsķša 600
Blašsķša 600
Blašsķša 601
Blašsķša 601
Blašsķša 602
Blašsķša 602