Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 48. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÖK MORGUNBLAÐSINS      fe
607
150 ÁRA MINNING SKULA FOGETA:
SJOTTA   GREIN.
Barátta Skiíla við „Almenna Verslunarfjelagið"
Eítir SK Steindórs
Brátt hói'st öanur höfðuðorusta
Skúla, vogna verslunarniálefna ís-
lands. Enda skorti eigi, að ,,A1-
inenna verslunarfjelagið" gæfi næg
an höggstað á sjer, bæði með vöru-
svikuin og niðurníðslu „Innrjetting-
anna", seni í'jelagið hat'ði }>ó skuld
bundið sig til að skila af sjer, í
pkki lakara standi, en það tók við
j)eim í, að 20 árum liðnum, er einka
Jeyfistími þess var útrunninn. Þá
var einnig hin ósæmilega framkoma
ssumra kaupmanna, við landsfólkið.
— Er Ara Ouðmundssyni kaup-
"nianni í „llólminum", þýðingar-
mesta verslunarstað landsins; lýst
t þá leið, að hann hafi verið, hroka
íullui', uppstökkur og ófyrirleitinn,
og hafi litið á íslendinga með stök-
'ustu fyrirlitningu. Oþjáll ])ótti
hanu í viðskiftum, og ljek menn ein
att hart og beitti hinu nær ótak-
uiarkaða valdi sínu, á níðingsleg-
asta hátt.
Varð versluuin landsmönnum. ]>ví
hrátt hin örðugasta. Ýrði of langt,
mál og einhliða, að rekja ]>anu
raunaferil, uokkuð að ráði, en sam
lietigisins vegna, er þó ekki unt að
ganga alveg fram hjá þeim málum.
Sem sýnishorn af verslunar-á-
Ktandinu, uui greina t'rá því. að ár-
ið 17(>8, hafði verslunarfjelagið,
keypt kornbyrgðir, sem senda átti
til íslands. Skoðunarnienn stjórnar
jnnar, komust að þt'irri niðurstöðu,
nð um 2 þús. tunnur af mjölvöru
þessari, væri ónýt vara, og 200
tunnur að auki svo illa malaðar,
oð þeii* lögðu blátt bann við }>ví að
varan væri flutt til íslands. Skeytti
í.jelagið því þó ekki, og sendi mjöl-
ið samt. Er kaupskipin koinu hing-
að til landsins, skoðuðu sýslumenn.
Varninginn, og leist að vonum ekki
á blikuna; hai'ði mjölið versnað á
leiðinni, og var úldið, myglað og
ínaðkað, og töldu þeir með rjettu,
þeunan óþverra hættulegan heilsu
og lífi nianna. Enda játuðu kau[>-
nieiin sjálfir, að ])eir vildu ekki
einu sinni gefa skepnum sínum
Jiennan óþverra, en samt reyndu
Jieir að neyða þessu app á fólk, við
i'ullu verði.
Enginn vafi leikur á því, að hjer
Var um „ásetningssynd" að ræða,
hjá kauimiönnum, því að í all-mörg
um mjöltunnunum var ]>annig geng
ið i'rá, að óskeint mjöl var til
neggja enda, en mestur hluti iimi-
Juildsins, var maðkahrúga og niyglu
skán. — Stóð Skíili fyrir ]>ví stór-
mæli. að mestum hluta af þessum
óþverra var  fleygt í sjóinn.
Ekki geðjaðist st.jórnarherrunum
vel að þessu framferði verslunar-
f.jelagsins, og var höfðað sakanuil
>>egn ])\í. lllaut f.jelagið ])ó eftir
atvikum. ni.jög vægan dóm. var ]>ví
igert að greiða 4400' ríkisdali, í
skaðaba'tur, i'yrir sviksemina. en
með þessari sinára'ðis sektaröpp-
hæð var stofnaður sv*> kallaður
„.iarðabótas.jóður".
()g skyldu verðlaun veitt úr
sjóðnum, fyrir óven.ju-mikinn dugn
að í búnaðarframkva'nidum.
Kom f.jelagið s.jer nieð athæfi
]iessu. út úr húsi h.já konungi og
st.jórn. Var þoss heldur ekki langt
nð bíða, að ]>að yrði svift. verslun-
arr.jettindum sínum  h.jor á  landi.
Um annan þaoB varninji'. sem
íf.jelagið ljet flytja hingað til lands,
þótti mjög iíkt ástatt um. .lafnvel
brennivínið var svo svikið, að
menn gátu vart  notið   þeirrar   „ó-
gæfu gleði" eins og Eggert Ólafs-
fcon orðaði það, að verða ölvaðir.
Járnið var óhæft til að smíða úr
jiví og trjáviðurinn var svo gallað-
\\v, að algengt var að sjávarbænd-
ur, urðu að leggja upp bátum sín-
um, ef árar brotnuðu, því að ekki
fjekst nothæfur viður í aðrar í
staðinn. Sania niáli gengdi um ani-
boð til heyskaparvinnu. Er til
skýsla um það efni, f'rá (íuðmundi
Jiunólfssyni á Setbergi, sýslumanni
í fíullbringu- og K.jósarsýslu, og
sýnir viðskii>ti l)ónda nokkurs við
lllafnarfjarðarkau])mann. Ekki kyn
okaði (iuðmundur sjer saint við, að
gerafll málaflulningsmaður verslun
arfjelagsins síðar. — En ef menn
i'engu keypta nothæfa ipítu, urðu
])eir þá einnig um leið a§ kaupa
svo og svo mikið af fúarröftum.
Vefnaðarvaran sem f.jokkst, var að1
jnestu loyti framloidd í vefsmiðj-
\\m ..Innrjettinganna", og lagði Ari
•forst.jóri hina niestu áherslu á, að
framloiðslan ]>ar va>ri seni óvönd-
uðust og óhentugust. En ef við-
Hkii)tamenu kvörtuðu undan vör-
unni. stóð ekki á svari hjá Ara : —
,.1'otta or íslenskur iðnaður! Þarna
s.jáið ]>ið". — Var þannig flest á
fsömu bókina lært.
Ef oinhver misbrostur varð á uui
iirforði. var æfiulega ineiri og minni
niannfellir al' hungurorsökum.
Voru ]>oir þö að s.jálfsögðu miklu
floiri. soni dóu af margskonar af-
3oiðingum skortsins. Kom það eink-
'uni fram í óeðlileguni miklum barna
dauða, enda fór landsfólkinu sífffikk-
andi á þessu tímabili. Virtist ekki
Jmrfa mikillar si)ádómsgáfu við, til
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 603
Blašsķša 603
Blašsķša 604
Blašsķša 604
Blašsķša 605
Blašsķša 605
Blašsķša 606
Blašsķša 606
Blašsķša 607
Blašsķša 607
Blašsķša 608
Blašsķša 608
Blašsķša 609
Blašsķša 609
Blašsķša 610
Blašsķša 610
Blašsķša 611
Blašsķša 611
Blašsķša 612
Blašsķša 612
Blašsķša 613
Blašsķša 613
Blašsķša 614
Blašsķša 614
Blašsķša 615
Blašsķša 615
Blašsķša 616
Blašsķša 616
Blašsķša 617
Blašsķša 617
Blašsķša 618
Blašsķša 618