Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						542
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
Hallsteinn, son Atla jarls, hafi skot-
ið setstokkum fyrir borð að fornum
sið. Þeim sveif að landi á Stálf jöru
fyrir Stokkseyri, en skipið kom í
Hallsteinssund fyrir austan Stokks-
eyri og braut þar. „Hann bjó að
Stjörnusteinum". í Árbók hins ís-
lenska fornleifafjelags frá 1905 er
þess getið til að bær Hallsteins
hafi staðið á klapparhrygg nærri
fram undir brimgarði austan
Stokkseyrár. C-etur þetta verið
rjett? Þess er, eins og áöur segir,
minst í Larlnámu að setstokka
Hallsteins hafi rekið á Stálfjöru,
sem er austan Stokkseyrar, fram-
undan íragerði, mikið nær landi
(stórstraumsflæði), en umgetnir
Stjörnusteinar. Og þótt því sje
haldið fram í Árbókinni s. á., að
þetta geti ekki verið sú Stálfjara,
sem umgetur í Landnámu, er ekk-
ert sem rjettlætir þá staðhæfingu.
Stálfjaran og Stálkletturinn eru
lengra frá stórstraums flæðarmáli
en t. d. Höfnin á Eyrabrakka, og er
þó ekki hægt að hugsa sjer minna
landbrot þar, því þar er fjaran
bæði skemra út og lægri en fram af
Stálfjöru. í Flóamanna sögu segir:
„Svo er sagt einhverju sinni að
Þórður frjetti að Rafn væri riðinn
út í Einarshöfn til skips". Þetta
sannar að farið er að sigla skip-
um á Einarshöín á landnámstíð,
og eftir staðháttum er ekki hægt
að hugsa sjer að þar sje um annað
skipalægi að ræða en nú er.
Flóamanna saga segir: „Hall-
steinn hjet maður, hann fór úr
Sogni til íslands, hann var mágur
Hallsteins Atlasonar, honum gaf
hann hinn ytra hluta Eyrarbakka.
Hann bjó að Framnesi". Árbók hins
íslenska fornleifaí'jelags 1905 seg-
ir: ,.Er sagt að bærinn Framnes
hai'i staðið þar sem nú eru fjöru-
klappir út undir boðanum." Frarn-
nesboði skagar lengst út aí brini-
garðmum (HrauesUugar). en þar
er ekkert sker upp úx á storstraurjas
fjöru á nokkru svæði. Höfundur
sögu Eyrarbakka getur til að lausa-
grjótið í Hraunsfjöru muni að
mestu úr þessum bæ. Það hefur
ekki verið neitt smákot að veggj-
um ef á að trúa því. Það hefur
verið bygður stór sjóvarnargarður
fyrir öllu landinu, mest af lausa-
grjóti úr flæðarmálinu, og er þó
mikið eftir.
Það er annað sem færir til grjót-
ið í Hraunsfjöru. Þegar frosta-
kaflar eru, kemur íshella í fjöruna
og þegar svo skiftir um veður í
sunnanátt, verður oft brim og brýt-
ur upp allan ísinn á einu flæði.
Berast þá jakarnir upp í flæðar-
mál, og eru þá oft steinar sem
frosið hafa í íshelluna með, og má
sjá á gróðrinum á sumum þeirra
að þeir eru framarlega úr fjörunni.
Og enn til að sanna hvað land-
brot hafi verið ört á þessum slóð-
um, segir í Árbókinni sama ár, svo
og Þuríðarsögu formanns og sögu
Eyrarbakka að trje það, sem standi
í klöppunum framan Gamla
Hraunsbakka hafi á miðri 19. öld
staðið á grasbakka fyrir framan
bæinn, en sje nú á sama stað, ym
60 faðma frá bakkabrúninni, Það
vantar mikið til að trjeð sje 60
faðma frá bakkabrúninni. Og það
sanna er að það hefur aldrei staðið
neitt sundtrje á Gamla Hrauns-
bakka. Þetta umgctna trje settu
formenn aí' Eyrarbakka upp þarna
í klöppunum um 1890 og er hliðar-
merki frá Rifsós, sem er sund fram
undan austanverðum Eyrarbakka
og var mikið notað í tíð áraskip-
anna. En eins og segir í Árbókinni
er Hraunssund austan Framnes-
boða, og eru mið á því Borg (gamli
bærinn) sem er austasti bærinn í
Hraunshverfinu og á að bera í
austuröxl Ingólfsfjalls. Sjá þá allir,
sem koma á þcssar slóðir, hvað það
er fjæni að mið á Hraúnssundi
hafi ttaðið i Ganila Hxaun-sbakka.
Og í somu Árbok, svo og sogu
Eyrarbakka segir: „Þar vestan við
túnið", það er á Gamla Hrauni,
„var hjáleigan Salthóil, sem eydd-
ist í Stóraflóði 1799". Þetta er held-
ur ekki rjett. Það er hóll vestan
við túnið á Gamla Hrauni nefndur .
Salthóll, en hvort kotið Salthóll
hefur staðið þar fyrr á öldum cr
engin vissa fyrir, og ekki hefur sjeð
fyrir neinni hleðslu utan í hólnum.
Hefði þó átt að vera notað þar
grjót í veggjahleðslu, sem er þar
nærtækt. Kotið Salthóll var austan
við túnið á Stóra-Hrauni og skildi
grjótgarður milli túnanna, og man
jeg og fleiri eftir bæjartóftunum
þar. Hafði farið af í Stóraflóði 1799
og ekki bygst síðan. Nú sjest ekkert
sem bendir til að þar hafi bær
staðið, nema bæarhóllinn og vatns-
bólið. í Sögu Þuríðar formanns
svo og Sögu Eyrarbakka segir að
í'ólkinu í Salthól hafi verið bjarg-
að í nefndu flóði, heim að Stóra-
Hrauni, en það hefði verið með ðllu
ómógulegt hefði kotið verið fyrir
vestan Gamla Hraun, fyrir framan
tjarnirnar, þar sem sjávarhæðin
hafði verið svo mikil að gekk á
bæina. Um þetta geta allir sann-
færst sem koma þarna og athuga
staðháttu.
Friðrik Sigurðsson
frá Gamla Hrauni.
V   ^W   ^W   4/   *rf
HÚN Sigríður var laglcg stúlka og ;if
góðum ættum. En það var hennar
þunga raun í Jifinu hvað hún var iöng,
lcngri heldur cn nokkur önnur stúlka.
Og það var sjálísagt því að kenna að
hún hafði ckki ícngið ncinn biði), þótt
hún væri orðin 27 ára gömul. Henni
var því ekki meiri skapraun ger, en ef
einhver mintist á hvað hún væri löng.
Einu sinni fór hún niður að höfn
þegar íarþcgaskip var að koma. En þá
vildi svo illa til, að hún datt um land-
írstinu kylliflöt. Jiún reis á telni' og
for að dus'a »f sjer rvluð en þá fcallaði
emhver háðíugl. .,Ef þu dettur aftur,
þa ertu komin heim."
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 541
Blašsķša 541
Blašsķša 542
Blašsķša 542
Blašsķša 543
Blašsķša 543
Blašsķša 544
Blašsķša 544
Blašsķša 545
Blašsķša 545
Blašsķša 546
Blašsķša 546
Blašsķša 547
Blašsķša 547
Blašsķša 548
Blašsķša 548
Blašsķša 549
Blašsķša 549
Blašsķša 550
Blašsķša 550
Blašsķša 551
Blašsķša 551
Blašsķša 552
Blašsķša 552
Blašsķša 553
Blašsķša 553
Blašsķša 554
Blašsķša 554
Blašsķša 555
Blašsķša 555
Blašsķša 556
Blašsķša 556