Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 45. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						692
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
Jólin og heiðnar venjur
Úr fyrirlestri eftir Sœmund Eyjólfsson
JÓLIN eru sú hátíð, sem allir eiga
að leggja sinn skerf til, til þess að
þau verði sem viðhafnarmest, eins
og segir í vísunni:
Hátíð fer að höndum ein,
hana vér allir prýðum.
Lýðurinn tendri ljósin hrein,
líður að tíðum,
líður að helgum tíðum.
Svo þegar jólin koma í allri
sinni dýrð, þá svarar viðhöfnin og
hátíðarbragurinn fullkomlega til
eftirvæntinganna. Fyrst og fremst
eru allir snortnir og hrærðir í
hjarta af hinni miklu helgi hátíðar-
innar, og svo bætist þar við öll
viðhöfnin. Þá eru bornir fram allir
beztu réttir, sem föng eru á; 'allir
eru prúðbúnir; allt er uppljómað af
ljósum — ekkert myrkur. Þeir,
sem oft kemur illa saman endra-
nær, eru þá sem beztu bræður á
þessari hátíðisstundu. Og svo
hljóma klukkurnar við hverja
kirkju. Það er þá, að „bergmáls-
blíð um dali berast klukknahljóð",
— klukknahljóðið, sem er svo
máttugt að reka burt allt óhreint,
smb. „Vox mea est bamba, possum
depellere satan". Það er sem ein-
hver helgi, fegurð, yndi og friður
hvíli yfir öllu, — það er sem allt
taki undir með englum himinsins,
og boði frið á jörð og velþóknun
yfir mönnunum.
En það virðist undarleg ósam-
kvæmni í því, að einmitt á þess-
ari hátíð þegar allt er svo fagurt
og dýrlegt, og svo sýnist sem
ekkert óhreint ætti að geta verið
nálægt, að einmitt þá er sérstak-
lega mikið á ferð af ýmis konar
vættum og óhreinum öndum.
í fyrri daga voru mjög marg-
breyttar reglur sem gæta varð, til
þess að geta fullkomlega óhultur
notið jólagleðinnar; það þurfti að
búa vandlega um hnútana, ef allt
átti að fara vel.
Ein af þessum óvættum, sem á
ferðinni eru um jólin, er jólakött-
urinn. Hann gerir engum þeiro
mein, sem eignast einhverja nýa
flík fyrir jólin, en hinir allir „fara
í jólaköttinn", eða „klæða jóla-
köttinn", sem það er kallað sums
staðar á Norðurlandi. Á jólanótt-
inni er og huldufólkið á ferðinni.
í fyrri daga fór það oft inn í híbýli
manna og helt þar veizlur með
söng og dansi og alls konar gleði.
Það var æði varúðarvert að vera
einn heima á jólanóttina vegna
huldufólksins, enda varð mörgum
hált á því; — það voru margs kon-
ar reglur, sem þurfti að gæta til
þess að styggja ekki huldufólkið,
því að það er allt annað en gam-
an að fást við það ef því mislíkar.
Svo eru nú jólasveinarnir á ferð-
inni, en eg veit ekki annað en það
sé nokkurn veginn hægt að kom-
ast af við þá. Jafnvel tröll og
draugar voru sérstaklega á ferðinni
á jólanóttinni, smb. söguna um
Glám, Silfrastaða-Skeljung og hin-
ar mörgu sagnir um sauðamennina
sem hverfa á jólanóttina.
Þegar vér gætum að öllum þess-
um hugmyndum, sem standa í sam-
bandi við jólin, um jólasveina,
jólakött, ferðir og dansa huldu-
fólksins o. s. frv., þá sjáum vér,
að þær geta eigi staðið í beinu
sambandi við hina kristilegu helgi
jólanna, þær hljóta að eiga annan
uppruna.
Sæmuudur Eyólfsson
í heiðnum sið voru jólin í mikl-
um hávegum höfð, eins og nú;
þau voru ein af hinum mestu há-
tíðum forfeðra vorra, því að „í
heiðnum og helgum sið, á horfnri
og nýrri öld, ýtar hafa haldið heil-
agt jólakvöld". Þá viðhöfðu menn
ýmsar helgiathafnir, til þess að
vinna hylli guðanna. Þá voru höfð
stór blót, og var þá einkum blótað
til árs og friðar, og þá stigu guð-
irnir niður til bústaða mannanna
og færðu þeim líkn og blessun.
Ef vér gætum vel að öllu, sjá-
um vér, að jafnvel ekkert af þessu
hefir dáið fullkomlega út; það hef-
ir aðeins tekið sér önnur form.
Ennþá eru hinir fornu guðir sér-
staklega nálægir um jólin, þótt
þeir komi fram í mjög ólíkri mynd.
Hinar fornu blótveizlur hafa eigi
dáið út með öllu. Ennþá blóta
menn jafnvel til árs og friðar.
í Noregi er flokkur af vættum,
sem er á ferð um jólin; flokkur
þessi   heitir   „Asgárdsreien"   eða
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 661
Blašsķša 661
Blašsķša 662
Blašsķša 662
Blašsķša 663
Blašsķša 663
Blašsķša 664
Blašsķša 664
Blašsķša 665
Blašsķša 665
Blašsķša 666
Blašsķša 666
Blašsķša 667
Blašsķša 667
Blašsķša 668
Blašsķša 668
Blašsķša 669
Blašsķša 669
Blašsķša 670
Blašsķša 670
Blašsķša 671
Blašsķša 671
Blašsķša 672
Blašsķša 672
Blašsķša 673
Blašsķša 673
Blašsķša 674
Blašsķša 674
Blašsķša 675
Blašsķša 675
Blašsķša 676
Blašsķša 676
Blašsķša 677
Blašsķša 677
Blašsķša 678
Blašsķša 678
Blašsķša 679
Blašsķša 679
Blašsķša 680
Blašsķša 680
Blašsķša 681
Blašsķša 681
Blašsķša 682
Blašsķša 682
Blašsķša 683
Blašsķša 683
Blašsķša 684
Blašsķša 684
Blašsķša 685
Blašsķša 685
Blašsķša 686
Blašsķša 686
Blašsķša 687
Blašsķša 687
Blašsķša 688
Blašsķša 688
Blašsķša 689
Blašsķša 689
Blašsķša 690
Blašsķša 690
Blašsķša 691
Blašsķša 691
Blašsķša 692
Blašsķša 692
Blašsķša 693
Blašsķša 693
Blašsķša 694
Blašsķša 694
Blašsķša 695
Blašsķša 695
Blašsķša 696
Blašsķša 696
Blašsķša 697
Blašsķša 697
Blašsķša 698
Blašsķša 698
Blašsķša 699
Blašsķša 699
Blašsķša 700
Blašsķša 700
Blašsķša 701
Blašsķša 701
Blašsķša 702
Blašsķša 702
Blašsķša 703
Blašsķša 703
Blašsķša 704
Blašsķša 704
Blašsķša 705
Blašsķša 705
Blašsķša 706
Blašsķša 706
Blašsķša 707
Blašsķša 707
Blašsķša 708
Blašsķša 708