Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						1
|      15. tbl. — 10. júní 1962 — 37. árg.       |
varð alltaf yfirsterkara, viðkvæði
hans var: „Ekki ennbá" og. „eitt-
hvað annað" Hvað var við því að
gera? Nú var hann átján ára að
aldri ef* datt í hug að yrkja ljóð
.... Að vísu hafði hann borið það
við áður, strax í búðinni hjá Tor-
stein en ekki var það annað en
óljóst fálm. Að þessu sinni urðu
til á pappírnum stuttar prósa-
stemningar, draumar eða ræður.
Hann las blöð og tímarit og stöku
sinnum heila bók og allt í einu var
sem eitthvað vaknaði í honum.
Þarna var eftir einhverju að sæl-
ast sem matur var í: að greina
öðrum   frá   hugrenningum   sínum,
ímynda sér viðburði, spinna úr þvf
söguþráð og hreyfa þannig við
hjörtum mannanna.
K,
>.nud sá að sér. Honum var
ætlað að nema skósmíðaiðn. Hann
fór til Bodö í því skyni en lítið
varð   úr  náminu,   flökkuþráin   bjó
honum enn í brjósti. Þó var hann
enginn iðjuleysingi, hann gerði
heiðarlegar tilraunir til að vinna
en allt lenti í handaskolum, óþolið
tjá sig á fullkomnari hátt en í masi
og rabbi. Það hlaut að vera feng-
ur í því að upphugsa eitthvað
sjálfur,   búa   sér   til   söguhetju   og
" ann k. ágúst 1859 fœddist
Knud Pedersen t rýru koti t Norö-
ur-Noregi, foreldrar hans voru
blásnautt almúgafðlk. Þann 19.
febrúar 1952 andaöist skáldiö
Knut Hamsun á óðalssetrinu Nör-
holm, 93 ára aö aldri, saddur líf-
daga.
Á langri œvi skiptust á skin og
skúrir. — Knut naut engrar
skólamenntunar t œsku en stund-
aði ýmiskonar störf, var farand-
sali, innanbúðarmaður, gatnagerð-
armaður og smáli. Um tvítugt
sigldi hann til Ameríku og hugði
á fé og frama, vann þar á búgörð-
um og naut lífsins i rikum mœli,
starfaði í Chicago sem sporvagns-
stjóri og rak timburverzlun t Da-
kota fyrir vin sinn, sneri heim
dauðsjúkur af tœringu. Hann hlaut
fyrst viðurkenningu fyrir skáld-
söguna Sult par sem hann lýsir
hungurgöngu sinni t Kristjaníu
(Ósló). Sú bök hefur komið út á
islenzku t pýðingu Jóns Sigurðs-
sonar frá Kaldaðarnesi.
Nú rak hver bókin aðra og veg-
ur skáldsins fór vaxandi. Einna
kunnust af verkum Hamsuns urðu
ástarsagan P an sem gerist í
Norður-Noregi og lýsir ástum
veiðimannsins Thomasar Oláhn og
O r ó ð ur j ar ð ar þar sem seg-
ir frá lífsbaráttu heiðabœndanna.
Fyrir þá bók voru Hamsun veitt
Nóbelsverðlaun árið 1920.
Hamsun var orðinn áldraður
maður, mikils virtur, dáður og
vinsœll rithöfundur um víða ver-
öld er Þjððverjar hernámu Noreg
1940. Hann varði málstað peirra t
rœðu og riti á hernámsárunum og
var dreginn fyrir dðmstóla að
loknu stríðinu. Þó er Ijðst að hann
reyndi d margan hátt að koma t
veg fyrlr hermdarverk Þjóðverja
og sagði m.a. sfalfum Hitler til
syndanna í eigin persónu.
Knut Hamsun vur tvikvæntur,
hann sleit samvistum við fyrri
konu sína Bergliot Göpfert. Á
fimmtugsaldri kvœntist hann 26
ára leikkonu, Marie Anderson, og
var hún tryggur förunautur hans
og hjálparhella til dauöadags.
Þau eignuðust fjögur börn. EÍzti
sonur    peirra    Tore    hefur    ritað
mjög merka bók um œvi föður
sins og ekkja Hamsuns hefur
einnig skrifað endurminningar.
Kaflar þeir sem hér biriast eru
teknir úr œvisögu Hamsuns eftir
Þjóðverjann Martin Beheim-
Schwarzbach. Hún er vœntanleg í
íslenzkri pýðingu á forlagi Heiga-
fells.
F
13
yrir en varði hafði hann settt
saman „skáldsögu". Hún bar titilinn:
„Hinn leyndardómsfulli. Ástarsaga frá
Norðurlandi". Þar sagði Knud frá pilti
einum sem skýtur upp i dreifbýlinu,
en er all-frábrugðinn bændafólkinu í
eðli, þótt hann látist vera sléttur og
réttur. Hann nær ástum bóndadóttur
einnar. En smámsaman kemst á kreik
sú saga að pilturinn sé ekki allur þar
sem hann er séður, og óvenju falleg
rithönd hans verður til þess að fólk
efast um uppruna hans. Að lokum
kemur í ljós að hann er í rauninni
sonur auðugs kaupmanns úr borginni,
og heitir Knud Sommerfield.... skáld-
sagan var óskadraumur; þá þótti tví-
tugum unglingi borgarbúinn betri en
bóndinn. Það ótrúlega varð, að bókin
var gefin út af prentsmiðjueiganda í
Tromsö, sem Knud hafði kynnzt á
flækingi sínum. Heimafólk las þessa
litlu, einfeldnislegu frásögn undrandi
og óviðbúið.
Næsta ár orti hann meiriháttar sögu-
ljóð undir sterkum áhrifurh frá Björn-
son, en hann hafði nýlega kynnt sér
verk skáldsins. Kvæðið hét Endur-
fundir og var samstundis prentað af
útgefanda í Bodö. Höfundurinn kallaði
sig Knud Pedersen Hamsund. Faðir
hans skrifaði honum enn og sagði að
allt væri þetta gott og blessað en nú
yrði drengurinn að taka sig á, ef eitt-
hvað ætlaði að verða úr honum. Og
einmitt í því skyni var honum komið
fyrir sem amtskrifara hjá Nordahl
lénsmanni í Bö í Vesterálen. Þar hafði
eldri bróðir hans, Hans, látið af starfi
og  Nordahl  vildi  gjarna  reyna  Knud.
b
Jrannig lágu atvikin til þess að
Knud Pedersen Hamsund varð emb-
ættismaður amtsins. Hann sat við púlt
í amtsskrifstofunni, útfyllti eyðublöð
og skrifaði á embættisskjöl kopar-
stungu með fallegri og fíngerðri rit-
hendi sinni — og tók ákvarðanir ef
má taka svo hátíðlega til orða. Og
þótt það væri amtmaðurinn sjálfur
sem réð úrslitum mála, þá gerði al-
menningur ekki mikinn greinarmun á
honufn og sikrifaranum sem birti úr-
skurðinn. Hann var nú orðinn meiri-
háttar þjóðfélagsþegn og þar eð hann
var fágaður og siðugur, þá reyndist
amtmaður honum hjálparhella á ýmsa
lund Nordahl átti bókasafn sæmilegt
og veitti honum leyfi tii að grúska í
Björnson og öðrum höfundum. Hann
las af þvílíku kappi og skrifaði að
augun tóku að bila og hann varð alla
ævi að nota gleraugu, nefklömbrur
hans voru síður en svo til skrauts.
Gleráugu áttu þó ekki við eðli hans og
stungu í stúf við þá mynd sem les-
endur hafa gert sér af skáldinu. En
menntun og þekking var nú það tak-
mark sem hann einblíndi á og þokaði
öllu öðru til hliðar. Hann hafði til
þessa engrar tilsagnar notið nema í
barnaskóla og lífshættir hans fram að
þessu höfðu ekki orðið til þess að
vekja með honum fróðleiksþrá. Nú
svalg hann úr bókabrunninum eins og
örþyrstur maður og undi sér ekki
hvíldar. Og þó gaf hann sér tóm til
að skrifa ástarsögu, Laura hét sögu-
gyðjan. Þarna endurspeglast ástar-
reynslan sem Knud varð fyrir í húsi
Walsöes kaupmanns og sagan hlaut
sorglegan endi — Laura giftist- sím-
ritara fyrirvaralaust. „Björger" hét
sagan og gat þar að lesa náttúrulýs-
ingar og samtöl með nokkrum öðrum
hætti en fólk átti að venjast. En í
þetta sinn heppnaðist ekki að finna
útgefanda, skáldið var þó ekki af baki
dottið, fékk fé að láni hjá auðmanni
einum og gaf bókina út á eigin kostn-
Frh.  á   bls.   13
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16