Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						t0lrólt
j      9. tbl. — 10. marz 1963 — 38. árg.|
PRESTSETUR   í  EYÐI
Sjálfsagt hefur verið búsældar-
legra um að litast undir Sandfelli þegar
Þorgerður landnámskona valdi sér þar
verustað heldur en síðar varð, enda
munu Öræfin — eða Litlahérað eins og
sveitin hét fyrr á öldum — hafa orðið
fyrir meiri búsifjum af völdum náttúru-
kraftanna heldur en nokkur önnur
byggð á fslandi. Tvisvar — sumir segja
þrisvar — er talið að hún hafi eyðzt
með öllu. f skrá ísleifs sýslumanns Ein-
arssonar um eyddar jarðir í Öræfum
frá 1712 er þessi saga:
Eitt sinn, þá smalinn í Svinafelli,
aö nafni Hállur, var búinn aö reka
heim sauöfé til.mjalta og konurnar
farnar aö mjólka, heyröist stór
brestur í Öræfajöklunum, svo þau
undruöust.  Litlu  eftir  kom  annar
FYRRI   HLUTI
SANDFELL (ÖRÆFUM
S
tórir og sterkir vörubílar
kaupfélagsins með trukk-
lnn, sem allt fer, í broddi fylkingar
hafa komizt heilu og höldnu yfir
Skeiðarársand. Núpsvötn og Skeið-
ará voru bærileg, en Gýgjukvísl
bæði straumhörð og stórgrýtt. En
bílarnir ösluðu yfir hana eins og
æfðir vatnahestar gerðu í gamla
daga, meðan póstar og fylgdarmenn
og aðrar nafnkenndar skaftfellskar
vatnahetjur voru upp á sitt bezta.
Við erum komin í Öræfin. Þetta er
ínemma vors og lítill sumargróður enn
kominn í þessa hlýlegu sveit í faðmi
jökulsins, þar sem vorar þó einna fyrst
é ísa-köldu-landi. Þess vegna er birkið
ennþá svart í hlíðunum hjá Skafta-
felli og brekkurnar kringum Svínafell
en'nþá sinugráar.
Já, maður er alltof snemma á ferð til
að njóta hinnar alkunnu sumarfegurð-
ar í Öræfum. En það verður ekki „bæði
eleppt og haldið", eins og þar stendur.
Þetta er eini tíminn sem hægt er að
komast með hægu móti yfir Skeiðarár-
sand. Nú eru allar póstferðir lagðar nið-
ur þessa leið, og síðustu Öræfapóstarn-
ir, Hannes á Núpstað og Björn á Kálfa-
felli, setztir í helgan stein, — fara ekki
út af bæ nema í bíl.
Þetta er bjartur og stilltur apríldagur
og bændurnir í Svínafélli eru þegar
farnir að vinna á, fyrirmálslömbin leika
eér á túnbalanum og fullorðinslegar
ærnar liggja letilega kringum fjárhúsið
og-spá framgangi.
ll n
þessi greinarstúfur átti ekki
að vera nein ferðasaga. Hann átti held-
ur ekki að vera nein lýsing á því sem
ber fyrir augu þar sem allt iðar af lífi
og starfi snemma vors á íslenzkum
•veitabæ. Nei, heldur ætla ég að fara
örfáum orðum um stað þar sem þögnin
©g tómleikinn talar sínu háværa máli
til ferðamannsins.
Það er á næsta bæ við Svínafell, hinu
famla prestsetri Öræfinga -— SandfellL
Við ökum í krókum yfir aura Virkis-
ár. Þeir eru orðnir bæði breiðir og
bungumyndaðir af framburði ánna,
Virkisár og Falljökulskvíslar. Skammt
undan «r önnur aurbunga. Hana hefur
Kotá myndað. Milli þeirra er allmikU
Eftir   séra   Gisla   Brynjólfsson
lág með grasgeira sem breikkar eftir því
sem lengra dregur niður á sléttlendið.
í kvosinni uppi undir fjallinu, við gráar
og grýttar skriður Sandfellsins, hnípir
bærinn — prestsetrið  í eyði.
~3 andfell er landnámsjörð. Um það
segir í Landnámu:
Ásbjörn hét maöur, sonur Hey-
angurs-Bjarnar hersis úr Sogni . . .
. Ásbjörn fór til íslands og dó í hafi,
en Þorgeröur kona hans, og. synir
þeirra komu út. En þaö var mælt
aö kona skyldi ekki víöara land
nema en leiöa mœtti kvtgu tvœvetra
vorlangan dag sólsetra milli , . . Þvi
leiddi Þorgeröur kvígu sína undan
Tóftafelli frá Kvíá suöur og í Kiöja-
leit hjá Jókulsfelli fyrir vestan.
Þorgeröur nam þvi land um állt
Ingólfshöföahverfi á milli Kvíár og
Jökulsár og bjó hún aö Sandfelli.
brestur. Sagöi þá smálinn, aö nú
vœri ei ráö aö bíöa þess þriöja. Síö-
an hljóp hann upp í Flosáhelli, sem
er uppi í fjállinu fyrir austan Svína-
fell. Þá kom þriðji bresturinn.
Sprungu þá jöklarnir og hleyptu
fram svo miklu vatni og grjóti úr
hverju gili aö allt fólk og gripir í
öllum Örœfum fórust utan þessi
eini smali og einn hestur blesóttur.
Vm sumarið, þá þingmenn úr Aust-
fjöröum áformuðu til Alþingis, stóð
Blesi á kletti einum fyrir austan
Fagurhólsmýri og steyptist hann
þar ofan fyrir þegar þeir œtluðu að
höndla hann. Síðan var kletturinn
kenndur við hestinn og heitir Blesa-
klettur enn í dag.
1. kki er gott að vita hve mikið er
hæft í sögu þessari. Örnefnið bendir til
að einhver fótur sé fyrir henni, en sjálf-
Séra  Gísli  Brynjólfsson
sagt eitthvað lagfærð í meðferð kyn-
slóðanna. Hitt er víst, að ekki hefur
mönnum ætíð þótt byggilegt á Sand-
felli á seinni öldum. Sumarið 1773 var
Sveinn Pálsson á ferð um Öræfin. Þeg-
ar hann minnist á Sandfell í ferðadag-
bók sinni, telur hann, að flestir mundu
falla í stafi að sjá kirkjuna standa á
berum aurnum að kalla má, hvergi sjá-
ist stingandi strá kringum bæinn nema
túnskikinn og það sé óskiljanlegt
hvernig prestur geti framfleytt heilli
fjölskyldu á þessum stað.
Á þessum tíma var sr. Brynjólfur
Ólafsson prestur á Sandfelli. Hann var
búsýslu- og dugnaðarmaður. Samt átti
hann við bágindi að búa framan af bú-
skap sínum. Hann var líka ómagamaður.
_ Kirkja hefur staðið í Sandfelli frá
öndverðri kristni og fram á þessa öld,
að hún var ofan tekin og sóknin lögð
til Hofs, enda voru þá ekki í henni
Framhald   á   bls.   13

Sandfell í Öræfum. Myndin er tekin af blaðamanni Morgunblaðsins nýlega.
^...V<rtVii>^iý.a^..v..ftý.-...-.,^.^:...-........^., .-,~<*~~..~.  . t- ,    .. ,      ,    ^
W^iWfK^^^teitfi^^^aaaÍM»Wá^<
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16