Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Hallgrímur Pétursson og
Saurbær á Hvalfjaröarströnd
1 DAG mun þess verða minnzt
við guðsþjónustur víða umland, að
á þessu ári eru liðin 350 ár frá fæð-
ingu Hallgríms Péturssonar „Svo
lítil frétt var fæðing hans", að
hvorki vita menn fæðingarstað né
fæðingardag höfundar Passíusálm-
anna. í hugum allra íslendinga er
hann svo fast tengdur Saurbæ á
Hvalfjarðarströnd, að sjaldan er sá
staður nefndur að maður minnist þá
ekki Hallgríms um leið. Saurbæjar-
stað hafa margir merkir klerkar
setið. Nú er þar prestur sr. Sigurjón
Guðjónsson prófastur Borgfirðinga.
Kona hans er Guðrún Þórarinsdóttir
Þorlákssonar, listmálara.
JE/nda þótt Hallgrímur Pétursson
væri Skagfirðingur að ætt og uppruna
og þótt hann ætti 15 ára dvöl á Suður
nesjum er nafn hans óslítanlega tengt
við Saurbæ á Hvalfjarðarströnd. Þetta
er sjálfsagt ekki sízt vegna þess, að
í Saurbæ orti hann sitt höfuðverk —
Passíusálmana. — Svo er jafnan talið,
að mikið hafi skipt um til batnaðar
fyrir Hallgrími Péiurssyni þegar hann
fluttist frá Hvalsnesi og upp á Hval-
fjarðarströnd. Er raunar enginn vafi á
því, að þar hafa orðið mikil viðbrigði,
enda segir sr. Vigfús í Hítardal í sinni
greinargóðu ævisögu, að hann hafi þakk
að bæði Guði og yfirvöldunum fyrir
þau umskipti að hann slapp frá Hvals-
nesi. Að Saurbæ kemst hann í næsta
TÁgrermi yið vin sinn og velgerðar-
mann, Árna lögmann Gíslason, sem bjó
á Ytra-Hólmi, enda talið að hann hafi
hjálpað honum til að fá Saurbæ. Það
heifur verið eitthvað annað nágrenni
heldur en það sem hann átti við að
\>úa af hálfu „þrælanna í hraununum."
Prófastshjónin í  Saurbæ, séra  Sigur jó n   GuSjónsson,   prófastur,   og   GuiSrún
Þórarinsdóttir. f Iallg'rímskirkja í Saurb æ í baksýn.
" að er bjart og fagurt yfir veru
Hallgríms í Saurbæ. Staðurinn er svo
hugþekkur bæði vegna legu sinnar og
landslags og þeirra sögulegu minninga,
sean við hann eru tengdar eftir bú-
setu hins mikla snillings þar. Saurbær
er bújörð í betra lagi, einkum hefur hún
verið talin góð fjárjörð meðan Vatna-
skógur var notaður til beitar. En það
er nú liðin saga. Hann er nú orðið á
vegum skógræktarinnar, þar sem skóg-
armenn K.F.U.M. gróðursetja fjölda
plantna á ár'i hverju. Prestum hefur yf-
irleitt búnazt vel í Saurbæ og er höf-
undur Passíusálmanna engin undantekn
ing. Sr. Helgi Thordarsen, síðar biskup,
byrjaði prestskap sinn í Saurbæ árið
1820 og var þar í fimm ár. Síðan varð
hann prestur í Odda, einu bezta brauði
landsins, eftir Steingrím biskup. Um
þessa tvo staði — Saurbæ og Odda —
4   LESBOK MORGUNBLAÐSINS
fórust  sr.  Helga  svofelld  orð: f  Saur-
bæ graaddi ég, en Oddinn át sig upp.
Þetta segir sína sögu. Saurbær er
hæg jörð og vel í sveit sett. Þar eru
engar náttúruhamfarir, sem valda spjöll
um eða áföllum. Landið liggur vel við
só! og suSri, tún eru grasgefin og gróð-
ur lifnar snemma á vorin. Allt þetta
hefur komið prestum staðarins til góða
ir.eðan þeir studdust við búskap, nóg
fólk var til að nytja jörðina og gæði
hehnar. Allt bendir til að Hallgarímur
hafi verið bóndi í meðallagi. Enda þótt
almenningur hafi lengst af talið að hann
hafi verið snauður — jafnvel öreigi —
mun hitt réttara, að afkoma hans hefir
vt-rið vel viðunandi. Til þess benda út-
tektargerðir frá Hvalsnesi og Saurbæ.
Hann hefur gengið að öllum bústörfum
itteð fórki sínu eins og ýmsar sögur
benda til og algengt hefur verið um
embættisbræður hans fram á þennan
dag. Hann var nógu alþýðlegur til þess,
þótt embættismaður væri, og hann hef-
ir ekki talið sér neina minnkun að því
að reyna á líkamskraftana við hvaða
störf sem til falla bæði um slátt og á
öðrum árstíma enda eru til ýmsar
sagnir um. það sem fyrir kom, þegar
saf. Hallgrímur var að störfum með
piltum sínum.
N.
I okkur örnef ni eru enn í Saurbæ,
sem minna á Hallgrím Pétursson, enda
þótt senn séu 3 aldir síðan hann var ofar
moldu. Þar er HalIgTÍmssteiim. í skjóli
hans sat skáldið er hann orti Passíu-
sálmana. Þar er Hallgrímslind, þar sem
hann þvoði „líkþrár fúasár". Lind þessa
blessaði Hallgrímur eða vígði. Síðan
hefur vatn hennar lækningamátt. L<eg-
sieinn er á gröf Hallgtríms í kirkju-
garðinum, settur þar 1820 að undirlagi
Stefáns amtmanns á Hvítárvöllum. Magn
ús   bróðir   hans   Konferensráð   sá   um
verk þetta,  er  Stefán  var  látinn.
Grafskriftin, sem samin er af Magn-
úsi, er á þessa  leið:
Lét stein þenna landshöfðingi
sárast  saknaður  hver  sannri  trú
af alhug unni ættmenn rista
eftir   sinn   dag   að   auldnum   moldum
Háleits sálmaskálds
Hallgríms  fræga
Saurbæjarprests   Péturssonar
Lifi beggja minning í landi blessuðL
MDCCCXI
Skammt frá þjóðveginum fyrir of^n
Saurbæ er svonefndur Bænasteinn.
Kann hann bæði að drag® nafn af bæn-
um Hallgríms eða bænagerð kirkju-
fólks er það var á leið til messu á
staðnum.
E
\
l nda þótt Saurbær sé fyrst og
fremst svo fast tengdur nafni Hallgríms
Péturssonar vegna þess að þar orti
hann Passíusálmana skal hér að lokum,
minnzt á atburð, sem skeði £ Saurbse
og var tilefni eins af fegurstu ljóðum
Hallgríms fyrir utan Passíusálmana.
Það var þegar bærinn brann þar aðfar-
arnótt 16. ágúst 1662. Bærinn brann til
kaldra kola og með svo skjótum hætti,
að heimafólk bjargaðist nauðugiega og
förukarlinn, Ólafur skozkur, sem var
þar nætursakir, fórst í eldinum. ÞaS
má geta nærri að fáu sem engu hsfur
verið bjargað af húsmunum og skaðinn
því orðið tilfinnanlegur. — Út af þess-
um atbui-ði yrkir svo Hallgrímur sálm,
er hann nefnir „Hugbót" „og er óhætt
að segja, að tiginmannlegri sálmur hef-
ur varla verið ortur út af stárskaða."
(M.J.):
HUGBÓT
Ort þegar húsbruninn varð í Saurbæ
1662.
Guð er minn Guð, þó geysi nauð    i
og  gangi þanninn  yfir.
Syrgja skal spart, þó missta ég margt
máttugur berrann  lifir.
Af hjarta nú og hreinni trú
til hans skal ég mér venda.
Nafn Drottins  sætt  fær  bölið bætt.
Blessað sé það án énda.
Gaf mér hans náð gott lukku ráð,
að  gleðinnar  eflist kraftur.
Frjálst á hann þá og fullvel má
frá   mér   taka   það   aftur.
Hans  náðin  blíð  á  hverri  tíð
huggun virðist mér senda.
Nafn  Drottins  sætt fær bölið  bætt.
Blessað sé það  án enda.
Tók ei djöfull né töfrafull
tilviljun burt eign mína.
Sá, sem það gaf, svipti því af.
Sorgin skal öll því dvína.
Mitt bætir ráð með mildi og náð
hans miskunn þúsundkennda.
Nafn Drottins sætt fær bölið bætt
Blessað sé það án enda.
Guð elskar Jþann, sem hirtir hann.
Hef ég þá trúna vissa.
Vil ég með hind, vesæl barnkind,
á  vönd  föðurins  kyssa.
• Heilsu, lán, féð og heiður með
hans náð vil ég afhenda.
Nafn Drottins sætt fær bölið baett
BlessaS sé það ná enda.
Af mér þó féð og auðlegð með
óðum svo ganga megi,
grátbæni ég nú, góði Jesu,
gleymdu mér þó aldreigi.
Lát mig hjá þér,  þá héðan fer,
\ í himnasælu lenda.
Nafn Drottins sætt fær bölið baatt,
Blessað sé það án enda.      •
Eftir   séra   Gtela   Brynjólfsson
10.  tfflublaS  1W4
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16