Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						f"       26. tbl.  9. ágúst 1964 —  39. árg.
Einsetumenn og skáld
Aðalsmark hirus sannkristna manns
er friður. Forvígismenn írsku kirkj-
unnar voru fyrst og fremst friðarins
menn. Þessvegna blómgaðist allt hið
bezta í fari írsku þjóðarinnar í skjóli
klaustranna, skáldskapur, fagrar listir
og alls kyns mennt. Öll alþýða leit með
lotningu til klerkanna og dáði þá sök-
um manngæzku og heilags lifernis.
Pólkið kom með gjafir og gersemar,
sem það færði kirkjunni sem áheit og
þakklætisvott. En þessu mikla örlæti
íylgdi aukin hætta: Hin auðugu klaust-
ur urðu ekki aðeins auðvelt herfang
ránsmönnum, heldur varð hó'jfífi meira
meðal kiausturbúa, og veraldarvatfstrið
Þeir létu eftir bækur írskar
Skipulagt kristniboð hefst á ír-
landi með komu Patreks biskups
helga árið 432.
Hörmungar          þjóðflutninganna
miklu dundu yfir hið forna Róma-
veldi einmitt um þetta leyti. Róm-
verska kirkjan átti í vök að verjast
um langa hríð. írland var afskekkt
eyJa» og þar þroaðist hin unga
kristni með þvílíkum ágætum, að
loks varð írska kirkjan um margt
fremri kirkjunni á meginlandinu.
Fréttir af þessari miklu menningu
íra bárust ti'l Bretlands og annarra
Evrópulanda. M kepptust ungir
námsmenn að komast í írska klaust
urskóla, eða þá að konungar og
stórhöfðingjar sóttust eftir írskum
klerkum til kennslu í löndum
sínum,
Heilagur Kólumkilli hélt til eyjar-
innar íóna við. Skotlandsstrendur árið
563 eða 565. Þar stofnaði hann hið
margfræga klaustur og lærdómssetur,
eem átti eftir að verða rómað öldum
saman  fyrir menntir og heilagt liferni.
Kólumba hinn helgi fór yfir til Frakk
lands með marga munka árið 590 að
talið er, og komst alla leið suður til
Langbarðalands. Báðir þessir merkis-
menn sögðust yfirgefa ættjörð sina „til
þess að litfa í útletRi vagna Krists",
og hófu trúboð í stórum stíl meðal heið
ingja á Bretlandseyjum og í Mið-Evr-
ópu.
Átöfcin við Róm
Vegna þessara mikilmenna og margs
onnars urðu að lokum áhöld um hvor
kirkjan yrði til þess að setja svip sinn
á Vestur-Evrópu — sú írska eða hin
rómverska kirkja. Úrslitabaráttan uni
keltnesk eða rómversk megináhrif á
framtíð Vesturlanda stóð í Wihtiby árið
664 Þar áttust við sem andstæðingar
lærisveinar heilags Ágústínusar frá
Kantaraborg og fylgjendur hins
heilaga Kólumkilla frá íónaeyju.
Á yfirborðinu stóð deilan um
hver væri rétt dagsetning fyrir
páskahald, og um hvernig réttast
væri að krúnuraka klerka. Róm sigr-
aði á þessu þingi.
Hersögur
Eftir   Sigurveigu   GuBmundsdótfur
herfangi að sækjast í kirkjunum, sem
margar hverjar voru orðnar stórauð-
ugar Þar við bættist að ekki varð mik-
ið um varnir' af háifu munkanna. Þeir
voru friðarins menn og frábitnir allri
hermennsku og vopnaburði: Winston
ChurehiU segir í sögu sinni, að aldrei
hafi munkarnir sýnt viðleitni til mót-
spyrnu eða snúizt tii varnar, enda er
Churchill ákaflega hneykslaður á þessu
hákristna viðhorfi írsku klerkanna.
Hann nefnir sem dsemi éitt frægt klaust
ur, sem víkingar rændu 18 sinnum og
brenr.du til grunna margsinnis — án
þess munkunum dytti í hug að byg-gja
sér hervarnir eða koma upp hjá sér
vopnuðu setuliði munka, á borð við
riddarareglur krossferðatímanna.
Allur þessi ófriður hafði auðvitað
lamendi áihrif á írsku kirkjuna, og
varð að lokum vexti hennar og valdi
að falli. Þannig átti hún eftir að verða
ekki nema svipur hjá sjón, frá því sem
var á blómaskeiði hennar á . og 7.
öld.
sem fylgdi ríkdómnum dró úr inni-
leika hins  guðrækilega lífs.
Samt voru alltatf til þeir menn með-
al klausturbúa seon aldrei misstu sjón-
ar "á takmarki regluhaldsins, sem er
eftirbreytni Krists í hlýðni, bindindi
og fátækt. Slíkir menn kusu stundum
að yfirgefa klaustur sem gerðist um
of  heimslega   sinnað.
Samt fóru þeir ekki alltaf alveg í
burtu, heldur mættu til sameiginlegs
helgihalds í kirkjunni, en bjuggu ann-
ars einir sér í kofa, drjúgan spöl frá
klaustrinu.
Sumir þessara einsetumanna voru
áfetjet skáld, og eru enn til ljóð eftir
þá, sum frá því um miðja 7. öld. Yrk-
isefnið er stundum um litla kofann,
sem húkir undir voldugu eikarlimi, þar
sem fuglarnir syngja fyrir einbúann,
en friður og kyrrð náttúrunnar vekur
honum hinn sanna fögnuð  guðs barna.
Margar he]gisögur hafa varðveitzt um
þessa einbúa, — sem þó bjuggu ekki
alltaí alveg  einir.
Munkaklefi, lilaöinn úr steini, frá 8.
eSa 9. cfd. Nokkrir slíkir eru á Kletti
heilags Mikjáls fyrir sunnan írland.
Hér kemur sagan um
heilagan    Ciaran
Sá mikli guðsmaður Ciaran gekk út
í eyðimörkina og settist þar að. Hann
bya^ði sér kofatetur ur greinum, og
þett&- varð upphafið að klaustri hans.
Síðar meir fluttust munkar þarna að,
vegna Guðs náðar og verðleika hins
helga  Ciarans.
Allir voru þeir sem einn maður í
ölium hlutum. En þegar hinn helgi mað
ur kom þarna fyrst, þá settist hann
í forsælu undir tré nokkru, en einmitt
í skugga trésins lá grimmur björn.
Þar sem björninn hafði aldrei fyrri
mann séð, þá flýði hann sem fætur
togu&u inn  í skógarþykknið.
En Drottinn skipaði birninum að
snúa aftur og gerast þjónn hins helga
manns. Þessi björn varð hinn fyrsti
lærisVeinn Ciarans, og þjónaði honum
sem  munkur  væri.
Því að björninn féll strax að fótum
dýrlingsins, hóf síðan að rífa hrís og
reyta gras til þess að betrumbæta kof-
ann. Því að enginn maður var nálæg-
ur guðsmanninum í þessum stað, af
því að hann hafði flúið frá sínum eigin
lærisveinum. Nú komu aðrar skepnur
úr iylgsnum sínum   til hins "helga   Ci-         ^.
arans; refur, greifingi, úlfur og hjört-
ur. Öll urðu dýrin spök og hlýðin,
þvi að þau fóru eftir boðum hins helga
manns í öllum hlutum, rétt eins og
munkar væru.
En refurinn var slægari og undir-
föruili en öll hin dýrin. Dag nokkurn
stal hann skóm ábóta síns, hins góða
Ciarans, aj rauf þannig klaustureið
sinn. Skóna faldi hanh í gamla gren-
inu sinu, og ætlaði síðan að éta þá við
hentugleika.           Framhald á bls. 12
¦fe. .....   .                        -   :    •.,
^w^ '
Senn bættust víkingaferðir við mæðu
írsku kirkjunnar. Ekki eitt einasta
klaustur íra hefir sloppið undan rán-
um  víkinganna. Enda  var  etftir mestu
„Kirkjiu-nur sjö" í iiiisluuoi t- á Aran-ey jum
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16