Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Minnisvarði um Porv ald Björnsson, Þorvaldseyri.
eftirsóknarvert eða tekjumikið. Tveir
merkisprestar, sem afarlega á síðustu
öíd fengu veitingu fyrir Eyvindarhól-
um og æbluðu að hefja þar prestskap
sinn, nýkomnir frá prótftt>rðinu, hættu
báðir við og kusu sér önnur brauð,
sem laus voru. Það voru þeir sr. ólafur
Magnússon, seim fór að, Sandfelli og sr.
Helgi Hjálmarsson, sem fór að Helga-
etöðuim. Ýmsir prestar á fyrri tíð voru
þaulsetnir á Hólum og dóu þar í em-
bætti í ellí sínni. Sumir höfðu sótt um
önniur brauð og fengið, en hættu við að
fara og sátu kyrrir. Fjórir feðgar: Jón
Jónsson, Magnús Jónsson, Jón Magnús-
eon og Sigurður Jónsson, héldu Eyvimd
arhóla meira en hundrað ár á 16. c*g
17. öVd. Mun það sjaildgæft, ef þass eru
þá nokkur önnur dæmi, að prestaætt
haldi tryggð við stað og kall.
Síðari helming 18. aidar - 1745-97-
voru feðgarnir sr. Hálfdán Gíslason og
Jón sonur hans prestar í Eyvimdarhól-
uim. Sr. Hálfdán var Eyfellingur að ætt
fæddur í Stóru-Mörk. Eftir sitúdents-
prótf varð hann strax aðstoðarprestur
í Eyvindarhólum, og var þar alla em-
bættistíð sína. Má því með sanni segja
að hann hafi helgað Eyfel ilinguim alla
starfsævi sána og starfskrafta. Sr.
Háldán þótti ekki mikill prestur, sára
einfaldur og daufur í prestverkum og
lakleigan vitnisburð fær hann hjá Har-
boe, sem yfírheyrðí hamn 4. nóv. 1744.
En sr. Hálfdán var vel giftur. K))na
hans var „hin góðíraega merkiskona",
Margrét dófctir Jóns klausturhaldara í
Kirkjubæ og sýslumianns í Skaftafells-
sýslu Þorsteinssonar. E.t.v. befur það
verið henmi að þafcka að ar. Háífdán
er tailinn hafa verið saemílegur búhöld
ut, en hálf búralega mynd fær maður
af honum í þessari vísu, sem taJin er
haifa verið kveðin umi hann á ferða-
laigi:
Áfram   gengur   okkair  lest
ekki eru baggar léttir.
Hafið þið séð haim Hálfdán prest.
Ihottandi  á   eftir.
í æviskrám eru talin fjögur börn
sr. Hálfdáns og Mad. Margrétar, tveir
prestar og tvær prestkonur. Bræðurn-
ir urðu prestar sitt hvorum megin við
Markarfljót, sr. Sæmundur í Fljótshlíð
arþinguim og sr. Jón, sem varð aðstoð
arprestur hjá föður sínum ,og hlaut
svo embæbtið eftir hann. Hann þótti
frekar gáfnadaufur og stirður til prest
verka seim faðir hams. Kona hans var
prófastsdóttir frá Holti, Þorbjörg Sig-
urðardóttir Jónssonar. Þau voru barn-
laue. Hún andaðist í Eyvindarhólum
sumarið 1836' og var þá komin um tí-
rætt. — Sr. Jón Hálfdánarsom varð
ekki gamaliL Hann dó 1797 á fimmtug
asta og öðru aldursári. Sr. Jón Hjalta-
lín kveður um hann í Tíðavísum:
Háldán  niður  Hóla  við
herrans þjóninn skildi Jón,
Reifður  griðum fór í frið,
frí við  tjón  af  Krisitá  bón.
Eftir sr. Jón fékk Eyvindarhóla hálf
fertugur prestur frá Ásum í Skaftár
tungu, sr. Ólafur Fálsson albróðir
sr. Asgríms í Stóradal og hálfbróðir sr.
Páls prófasts í Hörgsdal. Sr. Ólafur
var kvæntur Helgu yngsitu dóttur sr.
Jón Steingrimsívo nar. Þau sátu í Ey-
vindarhólum við bezta orð í næstu
fjóra  tuigi   ára.
Sr. Ólafur þótti andríkur kenniimað
ur. Síra Tómas Sæmundsson, sem talaði
yfir 'honum látnium 15. janúar 1840 (sr.
Ótaifur dó 30.12. '39), segir að hjá hon
um hafi farið saman góðar gáfur, með
skapað atgervi, lán og stakir mann-
kostir. ÖU störí sín haíi hann unnið
af alúð og samvizkusemi og „dæmi
hans og dagfar studdu betur en nokk-
ur orð hefðu getað til að auka ávöxt-
inn".
Nokikuð fastheldinn mun sr. Ó'lafur
hafa verið á fornar venjur, sem má
marka af því, að hann hélt þeim sið
síðastur presta að byrja messur á jóla-
og nýársdag í dögun. (ísJ. þjóðh.). En
góorar virðinga munu þau hjón bæði
hafa notið meðal sóknarbarna sinna
svo sem þau áttu skilið. >au voru basði
mannkostamarnnesikjur eins og þau áttu
kyn   til.
Síðastur þeirra, sem fékk veitingu
fyrir Ey vindarhólaprestaka Ii var Vest
mannaeyingurinn sr. Jes Anders GísJa
son. Hann vígðist til Hóla árig 1896 og
var þar prestur í átta ár er hann flutt-
ist austur í Mýrdal. En hann mun hafa
þráð út í Eyjarnar sínar. Hann sagði
af sér prestskap vorið 1907 og var við
verzlunarstörf og kennslu í Vestimanna
eyjum  tii  dauðadags.
Nó eru sextfu ár síðan prestur hefur
ssetið í Eyvindanhdlum. En kirkjustað-
ur þeirra Austur-Eyfellinga verður þar
um ófyrirsjáanlega framtíð. Hér er allt
söfnuði og húsráðendum tií! mikils
sóma. Umgengni öll með einstökum
þrifnaðar- og myndarbrag. Þurrar og
þrifalegar stéttir, malfcíJrin hlöð, heim
reiðin greið og krókalaus. Og hér
stendur kinkjan svo björt og hvít, að
erfitt er að horfa á veggi henjniar í
geislandi birbu þessa heiða sumardags.
Kringum hana er snoturiega girtur
reitur. Frá öllu er gemgið vel og traust
lega. Svona á það líka að vera. Þetta
er allt til: mikillar fyrirmyndiar — líka
kirkjuigarðurinn vel skipulagður, sleg-
inn og hirtur. Við göngum ura garð-
inn og lesum á legsteinana, en við
þekkjum ekki þetta fólk, ekki einu
sinni af afspurn. Einn steinninn vek-
ur athygli okkar. Hann er öðruvísi en
hinir. Svo var Hka um þann, sem und-
ir honuim hvílir — harin var enginn
meðalmaður — Þorvaildur Björnsson
á Þorvaldseyri.
Já, hér er hann graifinn, þessi maður
sem var á sinuim tíirrua svo kunnuir um
al'it Suðurland. En hver hlutur er lítiil
hver er stór?
Þveir hvílasit báðir jafnt
G. Br.
-   GRÆNLAND
Framh. af bls. 45. •
hafði oltið um hrygg nokkrum vikum
áður, lá net beint út í skollitaðan sjóinn,
og önnur prýddu lahdslagið svo langt
sem augað eygði. Við lyftum nokkrum
netanna upp úr sjónum, sem þarna va»
mjög skolíitaður vegifa jökulleirsins,
sem áin ber fram, og það brást vart 'að
ein eða tvær bleikjur sæjust í þeim
strax 2—3 metra frá landi. Grænlend-
ingarnir höfðu einnig veitt dável, og
kváðust ætla að verða þarna við veið-
arnar í viku eða 10 daga enn. Bleikjuna
flökuðu þeir og söltuðu siðan í tunnur.
Aflann hugðust þeir selja Grænlands-
verzluninni.
Við gengum upp með ánni í dalbotn-
inum, um klukkustundar gang, og að
bezta veiðistaðnum þar. Ekkert fengum
við þó þar, og mun þar hvorttveggja
hafa komið til, að óvenju mikið vatn
var í ánni, og hún mjög jökullituð, auk
þess sem við vorum sjálfsagt a.m.k. hálf
um mánuði of snemma á ferðinni. Eina
bleikju fengum við þó neðarlega í ánni.
• VEITT ÚR FJÖRUNNI
'Tveimur dögum seinna héldum við
út fjörðinn, ca. tveggja stunda siglingu,
og veiddum þar í fjörunni í aðfallinu. •
Á ca. lVz klst. fengum við þarna 25—30
bleikjur, frá 3^—8 pund, og var þetta
hinn fallegasti fiskur, spikfeitur og
sprettharður á færi. Er fjara tók út
hætti bleikjan hinsvegar að taka; hefur
líklega fært sig lengra frá landi. Er ég
þeirrar skoðunar, að ef tækifæri hefði
gefizt til að sigla þarna út með firðinum
í júníferðinni, hefði útkoman líklega
verið öllu betri varðandi veiðina.
Bleikjan tók þarna aðallega „Mepps"
spón, en einnig tók hún greiðlega hinn
sænska „Toby" spón, sem flestir veiði-
menn kannast við. Óhætt er að nota
stóra spæni, jafnvel allt í þá stærð, sem
hér er kastað fyrir lax.
Við steiktum nokkrar bleikjur é
pönnu yfir opnum eldi þarna á staðnum,
og notuðtim kalvið sem íkveikju. Síðan
var hún borðuð með fingrunum af flöt-
um steinhellum, sem í Grænlandi er nóg
af, og er skemmst frá að segja að þarna
varð eitt skemmtilegasta borðhald, sem
ég hefi tekið þátt í, og maturinn hrein-
asta lostæti. Sem „borðmúsík" höfðum
við stöðugar drunur utan af firðinum,
þar sem borgarísjakarnir ýmist rákust
hver á annan, eða kollsteypast. Þegar
þórdunurnar bergmáluðu á milli þröngra
fjallanna, var engu líkara en að öll
heimsins stórskotalið  væru á æfingu í
nágrenninu. Þetta hefur mjög einkenní-
leg áhrif á mann í kyrrðinni.
« STÓRBROTIN NÁTTÚRUFEGURB
Ég hefi nú tínt saman eitt og annað
varðandi bleikjuveiðina í Grænlandi, en
ekki má láta spjalli þessu svo Ijúka, að
nokkrum orðum sé vikið að umhverfinu,
og hinni óvenjulegu náttúrufegurð
Grænlands. Svo mun farið um flesta
veiðimenn, að þeir telji umhverfið vart
skipta minna máli, en sjálfa veiðina.
Þeir, sem þannig líta á málin, munu
finna sannkallaða Paradís í GrænlandL
í Eiríksfirði eru fjöllin þakin birki-
k.iarri langt upp í hlíðar. Silfurtær læk-
ur rennur niður fjallshlíðina fyrir ofan
flugvöllinn, og í rjóðrum við hann eru
gjarnan kyntir eldar á síðkvöldum,
steikt bleikja, sungið o. s. frv. Grjótið
í Grænlandi er svo sérkennilegt og fag-
urt, að tilgangslaust er að reyna að lýsa
því í orðum. Við flugvöllinn, í dalbctn-
inum, og nánast hvar sem litið er, eru
litríkar breiður af eyrarrós og blá-
klukku. Um fugla er hinsvegar ekki
mikið. Stöku sjófugl er þó að sjá, enn-
fremur töluvert af hröfnum, og nokkuð
er um auðnutittlinga.
Loks ber að lofa veðurfarið. f þvi
sambandi stendur ísland langt að baki
Grænlandi. Þar er að heita stöðugt logn
á sumrin, og staðviðri mikil. Stundum
bregður þó til þoku, en lognið er ein-
kennandi og ríkjandi.
Að öllu þessu samanlögðu, hygg ég
að óhætt sé að fullyrða, að enginn sá
maður, sem á annað borð er náttúru-
unnandi, verði svikinn af því að bregða
sér til Grænlands, annað hvort í skipu-
lagða ferðaskrifstofuferð, eða þá í hin-
ar velþekktu 4 daga ferðir Flugfélags
íslands til Eiríksfjarðar. Fjórir dagar
eru raunar lágmarkstími að eyða i
Grænlandi. Og að auki er hægt a3
bregða sér yfir fjörðinn. Þar stendur
Brattahlíð, bær Eiríks rauða, og þar er
margt forvitnilegt að sjá.
En eitt skyldu þeir þó hafa í huga,
sem til Grænlands fara, að þar er mikið
um bitmý. Mér skilst að þar séu milli
20—30 tegundir af allskyns vargi, þar
á meðal hin hvimleiða mosquito-flugu,
sem hér þekkist ekki. Þeir, sem lenda
í kasti við flugurnar, og ekki hafa gert
viðeigandi varúðarráðstafanir, geta fariS
illa út úr málunum. Hægt er að kaupa
sérstakan vökva til að bera á sig, og
ef það er ekki trassað, bíta flugurnar
ekki. En ef það gleymist, þó ekki só
nema eina kvöldstund, getur illa farið.
Ég varð fyrir því óhappi að skeyta
ekki um áburðinn eitt kvöldið, og ár-
angurinn varð sá, að undir kvöld næsta
dag hafði annar handleggurinn stækkað
um helming, ýkjulaust. Læknirinn á
staðnum átti þó eitthvað við því, sem
betur fór, og ekki hygg ég að flugurnar
muni halda undirrituðum frá Græn-
landi, þrátt fyrir þetta óhapp.
— HH.
H AGALAGÐAR
ThorgTÍmsen og Bonnesen.
Síra Þorgrímur Thorgrímsen var
fyrst prestur til Keldnaþinga og sat
þá á Stokkalæk. Honum jafmsnemma
bjó danskur sýslumaður að Velli, sá
er Bonnesen hét. Hann hafði danska
(háttu um sumt, meðal annars þá að
hafa boð inni. Bo'ð hans sat oft
Þorgrmur prestur á Stokkalæk. Eitt
sinn er hann var þar í boði, varð
tiann nokikuð ölvaður. Var þvi þerna
látin fylgja honum til sængur. Með-
an hún var að draga af honum föt,
var prestur að milkla gestrisni oig
höfðingsskap Bonnesens. Þess er ekki
getð hverju þernan svara'ði öðru en
iþessari vísu:
Vænt er koma Velli að,
vera þar fáar nætur,
en þeniktu, maður, það fer af,
þegar  lengur leetur.
(Blanida)
52 LESBOK MORGUNBLAÐSINS-
38. tbl. 1964
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56