Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Dr. Konrad Adenauer hefur

skráð nafn sitt óafmáanlega á

söguspjöld aldarinnar með því að

skapa Vestur-Þýzkaland og tengja

það hinum vestræna heimi. Hann

hefur gert meira en nokkur annar

einstaklingur til að reisa land sitt

úr rústum, sameina sigraða og

sundraða þjóð í hersetnu landi,

skapa ríkinu velsæld og virðingu.

Eftir að Þióðverjar höfðu heðið

mesta. afhroð sem um getur í sög-

unni, gerði Adenauer Vestur-Þýzka-

land á 14 ára valdaferli sínum vold-

ugasta iðnaðar- og herveldi í Vest-

ur-Evrópu, þriðja mesta iðnaðar-

og verzlunarveldi í heiminum. Á ár-

unum 1949-1963 mátti heita að Aden

auer væri einvaldur í Vestur-Þýzka-

landi, þó hann styddist að vísu við

lýðræðislega kosið þing. Þessi ráð-

ríki, kröfuharði og margreyndi leið-

¦togi gerði sér -ljóst, að gagnslaust

væri að biðja þjóðina að gera það

sem nauðsynlegt væri, heldur yrði

að skipa henni það. Þjóðverjar voru

því vanastir að láta segja sér fyr>

verkum og áttu erfitt með að venj-

ast þingræðislegum stjórnarháttum

enda kom á daginn að persónuleg-

ur stjórnarstíll Adenauers átti vel

við þá, en sá stíll hefur verið nefnd-

ur „Kanzlerdemokratie" (kanslara-

lýðræði).                             .   .

Það er ein af þversögnunum í stjórn-

arferli Adenauers, að einmitt hann, sem

er fjarlægastur þvi að vera þjóðernis-

sinnaður allra þýzkra stjórnmálamanna,

skyldi verða til að styrkja og saimeina

þýzku þjóðina, en hins vegar skyldi hon

um mistakast sú fyrirætlun að mynda

náið samband hinna kaþólskúrikja Vest-

ur-Evrópu, sem hatin trúði á.

K

j-.A->nrad Adenauer hafði ekki

gegnt neinu veigamiklu eða ábarandi

hlutverki í innlendum. hvað þá alþjóð-

legum, stjórnmálum, fyrr en hann var

72 ára gamall. Hann fæddist 5. janúar

1876 o? var þannig 13 árum eldri en

Adolf Hitler. Hann var einn af mörg-

um sonum illa launaðs embættismanns

hjá borgarstjórninni í Köln. Adenauer

lagði stund á lögfræði við háskólana

í Bonn, Miinchen og Freiburg, • en að

námi loknu sneri hann sér fljótlega að

embættisstörfum. Hann var iðjusamur,

viljasterkur og hafði sömu óbeit og hin-

ir rómversk-kaþólsku samtrrgarar hans

í Köln á innlimun þessarar stoltu höf-

uðborgar Rinarlanda í hið prússneska

veldi mótmælenda og hernaðarsinna.

Hann átti skjótum embættisframa að

fagna. Árið 1909 var ungi maðurinn,

sem hafði aðeins fimm árum áður byrj-

að að starfa í dómsmáladeild borgar-

stjórnarinnar, orðinn aðalráðunautur

borgarstjórans — og árið 1917 var hann

sjálfur orðinn borgarstjóri Kölnar.

Tveimur árum síðar leiddi Versala-

sáttmálinn til þess, að brotnir voru n.ið-

2. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-

völdin. '&au^setta ha.nn af með heldur

5 uvióurkvocímiiegum hætti, og var sakar-

giftin „slprtur á starfsorku og fram-

taki." Það var aðeins fyrirsláttur, því

ekki mátti láta uppskátt um hina raun-

verulegu orsök, sem var sú, að Aden-

auer hafði tekið þátt í viðræðum við

flokksíélaga sína á franska hernáms-

svæðjnu og franska milligöngwmenn,

sem mið'uðu að því að sameina öll Rín-

arlönd undir franska hernáimsstjórn —•

en sú fyrirætlun var gagnstæð samn-

ingum bandamanna og að sjálfsöigðu eit-

ur í beinum 3reta.

Þegar Adenauer hafði misst embætti

sitt, hafði hann frjálsar hendur og næg-

an tíma til að einbeita sér að uppbygg-

ingu flokks síns, Kristilega lýðræðis-

bandalagsins, á brezka hernámssvæð-

inu. Að fyrirmynd flokksins í Rerlín

var hinn nýi flokkur Adenauers á breið

ari grundvelli en gamli flokkurinn —

þar voru íhaldssamir mótmælendur auk

kaþólika. í tvískiptu Þýzkalandi, þar

sem hungur, ringulreið, borgir í rústum

og allslausir flóttamenn voru meginein-

kennin, og þar sem Sósíaldemókratar

prédikuðu róttæka félagslega og efna-

hagslega byltingu, varð Kristilega lýð-

ræðisbandalagið 'vettvangur þeirra, sera

vildu hverfa aftur til jafmvægis í þjóð-

félaginu, til sterkrar stjórnar án íhlut-

unar í einkalíf manna. Allar kosnirugar

í hinum einstöku héruðum (Lander)

leiddu í Ijós að bandalagið var annar

tveggja stærstu flokka hins nýja Þýzka-

lands og hafði aðeins betur en Sósíal-

demókratar.

ur hinir miklu virkisveggir kringum

borgina sem höfðu heft útþenslu henn-

ar. Eftir það tók Kölrt örum vexti og

varð á skömmum tíma þriðja stærsta

borg Þýzkalands — næst á eftir Berlín

og Hamborg. Hinn ungi og framtaks-

sami borgarstjóri lærði þá lexíu til hlít-

ar, að snúa mætti ósigri upp í velsæld,

og í samfleytt sextán ár stjórnaði Mann

hinni umfangsmiklu uppbyggingu og út-

þenslu Kölnar,. kom á fót háskóanum

lét gera græna beltið í borginni og reisa

glæsilegustu brú borgarinnar yfir Rín.

Maðurinn sem stjórnaði Köln var stöðu

sinnar vegna einnig áhrifamikið afl í

Kaþólska miðflokknum, þar sem hann

studdi íhaldsarminn. Utan Rínarlanda

va_ hann þekktur meðal helztu stjórn-

málamanna sem meðlimur prússneska

ríkisráðsins — efri deildar ríkisþingsins

— en hann hafði engin áhrif á stjórn-

málin í Þýzkalandi og var ekki kunnur

meðal almennings.

E

ngin af hinum mörgu kreppum

Weimar-lýðveldisins varð til að kalla

fram leiðtogahæfileikana í Konrad Aden-

auer. Jafnvel meðan stóð á baráttu að-

skilnaðaraflanna í Rínarlöndum og með-

an Frakkar hersátu Ruhr-héruðin, lét

hann opinber embættisstörf sitja í fyrir-

rúmi bg -virtist fús til að stjörna Köln

undir hvaða ríkisstjórn sem væri. Hann

var svo óhlutdeilinn um þjóðmál, að

andstæðingar    hans     hafa   síðar   sakað

hann um skort á föðurlandsást, en jafn-

framt svo gætinn, að ekki einu sinni naz-

istar gátu rennt stoðum undir þá ákæru,

að hann hefði verið stuðninrgsmaður að-

skilnaðaraflanna. Þessi umbrotasömu ár

hljóta samt að hafa lagt grundvöll þeirr-

ar einlægu sannfæringar Adenauers, að

hvorki Þýzkalandi né Frakklandi gæti

vegnað vel, nema bæði löndin ynnu

bug á hefðbundnum og aldagömlum

fjandskap sínum.

Adenauer var frá upphafi ósveigjan-

legur í andstöðu sinni við nazismann,

og nazistar settu hann af jafnskjótt og

þeir komust til valda. Þeir handtóku

hann þrisvar á fyrstu valdaárum sín-

um. Síðar leyfðu þeir hinum aldna fyrr-

verandi borgarstjóra að rækta rosir sín-

ar í friði. Því Konrad Adenauer trúði

aldrei á starfsemi neðanjarðarhreyfing-

ar og var jafnvel enn einangraðri frá

öllum opinberum málum en þeir landar

hans sem trúðu á neðanjarðarstarfsemi.

Þegar ríki nazismans hrundi loks til

grunna eftir fimm ára bló&uga heims-

styrjöld, rauf Adenauer einanigrun sína

og koim fram á hinn pólitíska vettvang

vel hvíldur, óbundinn og með hreinan

skjöld.

B

__• andaríska herstjórnin setti hann

þegar í stað aftur í embætti borgar-

stjóra, eftir að borgin hafði verið unnin,

en brátt lenti þessum stolta og ráðríka

manni saiman víð brezku hernámsyfir-

egar Vesturveldin samþykkttl

myndun löggjafarþings árið 1948 ,þar

sem sætu fulltrúar hinna ýmsu 'béraíJs-

þinga, virtist mönnum eðlilegt að kjör-

inn yrði i forsæti þess hinn virðulegi

gamli maður, sem átti rætur sínar aftur

í keisaratímanum, handan við óróleik

Weimar-lýðveldisins og hörmungar Hitl-

ers-tímans. Á þessu fámenna þingi, þar

sem aðrir unnu sér orðstír með glæstri

ræðumennsku, lét Adenauer sér næg.ia

að búa þannig um hnútana á sinn hljóð-

láta hátt, að væntanlegur kanslari fengi

sterka aðstöðu (ekki er hægt að steypa

honuni af stóli nema með meirihliita

atkvæða og útnefningu nýs kanslara um

leið), og að samkomulag yrði um upp-

kast að stjórnarskrá sém hernám&Véldin

gætu fallizt a. En jafnvel eftir að him-

um hafði tekizt að fá fyrirætlunum sín-

um framgengt og hin nýja stjórnarskrá

hafði verið samkþykkt í maí 1949, v'ar

hann ekki enn orðinn raunverulesur

pólitískur leiðtogi. Frægðar- óg valda-

ferill hans hófst ekki fyrir alvöru fyrr

en með sigri hans í fyrstu alríkisikosn-

ingunum í ágúst 1949, og þó einkanlega

eftir að hann var kjörinn fyrsti kanslari

Sar.ibandslýðveldisins Þýz.kalands í byrj

un september — með eins atkvæðis

meirihluta.

ram til þess tíma hafði hann oft

í ræðum sínum tekið undir gremju þjóð-

arinnar yfir hlutskipti sínu eftir styrj-

öldina. En jafnskjótt og hann hafði tek-

ið við embætti (raunveruleg völd fékk

hann ekki fyrr en seinna), var hann ió-

sveigjanlegur í þeirri stefnu sinni að

endurreisa Þýzkaland í náinni sam-

Framhald á bls. 9.

Fiauin.v.$g.. öigías Jonsson.

Ritstjórar:  Sigurður Bjarnason frá Vieut.

Matthias Johannessen.

Eyjólfur Konrá5 Jönsson.

Auglýslngar: Arni Garðar Krlsttnsson.

Ritstjórn: Aðalstræti 6. Simi 22480

Utgefandi: H.t.   Arvakur.   Iteykjavtk.

11.  tbl.  lð'»5,

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16