Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Á fornum sldðum víkin
Um slíka hluti er okkur tíðraett, þeg-
a-r við ökum norður eftir Skotlandi.
Fyrir niorðan Inverness komum við
brátt á fornar slóðir víkinga. Við rífj-
um upp fyrir okkur frásagnir Land-
nárwu af Sigurði jarli og Þorsteini,
æ'ttföður Hvammverja: „Þeir unnu
Katanes og Suðurland, Ross og Mer-
hæfi og meir en hálft Skotland. Var
Þorsteinn þar konungur yfir, áður
Skotar sviku hann, og féll hann þar
í orrustu." En það er eftir fall Þor-
steins, að Auður djúpúðga ekkja hans
flyzt búferlum til íslands. Bf Þorsteinn
thefði ekki verið svikinn af Skotum,
hefði hin göfuga landnámskona ef til
vill aldrei stigið fæti sínum á íslenzka
grund.
Þegar við komuim norður í Suður-
land, kemur okkur allt í einu í hug,
hvernig Sigurður jarl lauk ævi sinni.
Hér eruim við komnir á sögustaði. Sig-
urður        jarl        hafði        barizt      við
Melbrigða tönn, skozkan höfðingja, og
vinnur á honum sigur. „Nú varð þar
harður bardagi og eigi lanigur, áður
Melbrigði jarl íellur og allt hans föru-
neyti, en Sigurður jarl lét festa höfuð
þeirra við slagólar til ágætis sér, og
þá riðu þeir heim og hrósuðu sigri.
Og er þeir voru á leið komnir, þá vildi
Sigurður jarl keyra hest sinn með fæti
og lýstur kálfanuin í tönn þá, er skag-
aði úr höfði Melbrigða jarls, og skeind-
ist og laust í verk og þrota, pg það
leiddi hann til bana, og er Sigurður
hinn ríki heygður á Ekkjailsbakka."
Enn þykjast menn geta bent á Sig-
urðarhaug, en slíkar frasagnir af forn-
um atbu.rðu.m hressa upp á pílagríma,
sem eru að karana ókunna stigu. Og
enn rennur áin Ekkjal þungum
straumi til sævar.
I Oz-kneyinga sögu er getið um Vík
á Katanesi, og þar stigum við úr bíln-
um og fóruim með flugvél norður yfir
Péttlandsfjörð, áleiðis til Kirkjuvogs
á Hrossey í Orkraeyjum. Við fljúguim
yfir Rögnvaldsey og skyggnumst um
yfir Skálpeiðisflóa, sem Englendingar
kalla Scapa Flow og kunniur er af at-
burðum  í  flotasögu Breta.
Flugvélin lendir í Orkneyjum, og það
er kaldur suddi og súld. Nordal vindur
sér út á völlinn, andar djúpt að sér
og segir fullur af lotningu: „Hér ber
norrænt veður að vitum mér".
Við klöngrumst upp í flugvallar-
vagn, sem stritar með erfiðismiunum eft-
ir bugðóttuim vegi á leið til Kirkju-
vogs, og brátt erum við staddir uppi á
hæð einni, og framiundan blasir við
spanskgrænt þakTS á kirkju heilags
Magnúsar mað göfugum turni. Þetta
er dómkirkj/ 'Orkneyja. Við þessa sýn
varð. okkur öllum hýrt í geði, og Nor-
dal sagði: „Þessi hæð má gjarna kall-
ast Feginsb^ekka", en pílagrímar til
Rómar kölluðu svo þann stað utan við
borgina, sem hin heilaga borg varð
fyrst litin, að hann héti Mons gaudii, en
það er Feginsbrekka á máli íslenzkrá
pílagríma.
Þetta þótti okkur vel og tilfyndilega
að orði komizt, því að við gáíum aldrei
skilizt við þá hugmynd, að hér værum
við í leit að helgum dómuin. Allt sem
við sáum var litað af frásögn Orkn-
eyinga sögu, og okkur fannst við ekki
geta þverfótað fyrir minninguim frá
dýrðartíma Orkneyja.
Magnúsarkirkja gnæfir yfir allt í
Kirkjuvogi, og þangað snerum við eftir
hellulögðum strætum þegar eftir kpm-
una   til  bæjarins.
Samkvæmt Orkneyinga gögoi virðist
Kirkjuvogur einungis hafa verið smá-
þorp árið 1137, þegar þetba göfuiga
guðshús var reist, og dómikirkj un'ni á
Kirkjuvogur   það   að   þakka,   að   hd.nn
Eftir   Magnús   Magnússon
Magnúsarkirkja í KirkjuvogL
stækkaði og varð höfuðstaður eyjanna.
Magnúsarkirkja var smíðuð fyrir áheit
Rögnvalds kala, en hann var systur-
sonur Magriúsar Eyjajarls, sem þoldi
píslarvættisdauða á Egilsey 16. apríl
1115; dagur þessi heitir enn Magnúsar-
niessa á islenzku. Rögnivaldur kali gerði
það áheit, að hann myndi reisa hið
fegursta guðshús til minningar um
frænda sinn ef sér tækist að ná jarl-
dómi yfir eyjuinum. Og áheit 'sit't efndi
Rögnvaldur af mikilli sæmd, þott éf til
vill megi gerá ráð fyrir því, áð fléira
hafi vakað fyrir honum en það eitt
að heiðra minningu Magnúsar. Dóm-
kirkjan átti eftir að styðja aðstöðu
Rögnvalds sjálfs.
Gestirnir á hótelinu í Kirkjuvogi ráku
upp stór augu, þegar fjórir annarlegir
ferðalangar hreiðruðu um sig úti í
horni á dagstofunni um kvöldið og Nor-
dal fór að lesa upphátt úr Orkneyinga
sögu. Hann valdi þennan rítníngarstað
fyrir fyrsta kvöld okkar í Orkneyjum:
Frásögnina af drápi Magnúsar jarls einn
aprílmorgun fyrir 847 árum. Það er dýr
leg lýsing, einföld og sönn, og hún
færði okkur uindarlega nærri þessum
atburðum. Þeir Magnús jarl og Hákon
frændi hans höfðu lagt með sér fund
í Egilsey.
„Stefndi Magnús jarl til sín þeim
mönnum öllum, er hann vissi vera góð-
gjarnasta'og líklegasta til umbóta með
þeim frændum. Hann hafði tvö skip
og jafnimarga menn sem mælt var. Og
er hann varbúinn hélt hann til Egils-
eyjar, og er þeir réru í logni og sæ-
kyrru, þá reis boði á sikipi því, er jarl
stýrði, og féll yfir skipið, þar er jarl
sat. Menn jarls undruðust mjög þenn-
an atburð, er boði féll í logni, þar sem
enginn maður vissi von til, að fyrri
hefði fallið, og djúpt var undir. Þá
sagði jarl: „Eigi er það kynlegt, að
þér undrizt þetta, en það er hugsan
mín, að þetta sé fyrirboðan lífláts mítis.
Kann vera, að það komi frarn, er fyrir
er spáð um Hákon jarl. Skuluim vér
svá hugsa vort mál, að ég get, að Há-
kon frændi minn mun búa eigi um
heilt við óss á þessum fundi." Menn
jarls urðu hryggir. við þessi orð, er
hann sagði svo bráðar vonir síns líf-
láts, og báðu hann gæta lífs síns og fara
eigi á trúnað Hákonar jarls. Magnús
jarl svarar: „ Fara, skal nú að sinni, og
verði allt að guðs vilja um vorar ferð-
ir......"
Magnús jarl kom fyrr til Egilseyjar
með lið sitt, og er þeir sáu ferð Há-
konar jarls, sáu þeir, að hann hafði átta
herskip. ÞóttLst hann þá vita, að um
svik mundi búið. Sótti Magnús jarl
þá upp á eyna með lið sitt og til kirkju
til bænar og var þar um nóttina, en
menn hans buðu að verja hann. Jarl
svarar: „Leggja vil ég eigi líf yðvart í
hættu fyrir mig, og ef eigi verður frið-
ur settur með okkur frændum, þá
verði sem guð vill." Mönnum hans þótti
sannast það, er hann hafði sagt. Nú
af því að hann vissi fyrir um lífsstuind-
ir sínar, hvort er það var heldur af
hugspeki hans eða guðLegri vitran, þá
vildi hann eigi flýja og eigi fara lamgt
ÖNNUR   GREil
frá fundi óvina sinna. Hann baðst fyr-
il' rækilega og lét syngja sér messu.
Hákon og hans menn hlupu upp uim
morguninn og runnu fyrst til kirkj-
unnar og rannsökuðu hana og fundu
jarl eigi. Hann hafði við þriðja mann
gengið annan veg á eyna í leyni njo(kku5-
Og er hinn helgi Magwús jarl sá, að
þeir leituðu hans, þá kallar hann á þá
og segir hvar hann var. Bað hann þá
eigi annars leita. Og er Háikon sá hainn,
þá hlupu þeir þangað með ópi og
vopnabraki. Magnús jarl var þá á bæa
sinni, er þeir komu til hans, og er hann.
lauk bæn sinni, þá signdi hann slg ag
mœlti til Hákonar jarls með staðföst-
um orðum:
„Eigi gerðir þú vel, frændi, er þii
gekkst á eiða þína, og mikil von, að
þú gerir þetta meir af annarra illsku
en þinni.."
Svto varð hinn virðulegi Magnús jarl
glaðlegur sem honum væri til veizla
boðið. Hvorki mælti hann með styggS
né reiðiorðum. Og eftir þessa ræðu féLl
hann til bænar og laut í gaupnir sér
og hellti út mörgum tárum í guiðs aug-
liti. Þá er hinn helgi Magnús jarl var
til dauða ráðinn, bauð Hákon Ófeigi
merkismanni sínum að drepa jarl, en
hann neitti með hinni mestu reiði. Þá
neyddi hann Lífólf steikara sinn til a'ð
bana Magnúsi, en hann tók að gráta
hástöfum.
„Ei skaltu gráta þetta," sagði jart,
„því að frægð er í að vinna slíkt. Vertu
með staðföstum hug, því að þú s-kalt
hafa klæði mín, sem siður er til og lög
hinna fyrri manna, og eigi skaltu hræð-
ast, því að þú gerir nauðugur, og sá
er þér nauðgar, misgerir meira en þú."
En er jarl hafði þetta mælt, steypti
hann af sér kyrtlinum og gaf Lífólfi.
Síðan bað hann sér leyfis að biðjasit
fyrir, og það var honum veitt. Hann
féll til jarðar og gaf sig guði og færði
honum sjálfan  sig  í  fórn.
Þá er guðs vinur var til höggs leiddur,
mælti hann til Lífólfs:
„Stattu fyrir mér og högg mig í höfuS
mikið sár, því að eigi sæmir að höggva
höfðingja sem þjófa. Styrkstu, aumiur,
því að ég hefi beðið fyrir þér til guðs,
að hann líkni þér....."
Sá staður var áður mosóttur og grýtt-
ur, en litlu síðar birtust verðleikar
Magnúss jarls við guð, svo að þar varð
grænn völlur, er hann var veginn, og
sýndi guð það, að hann væri fyrir
réttlæti veginn, og hann öðlaðist fegurð
og grænleik paradísar, er kallast jörð
lifandi  manna......"

LEIÐRETTING
Línubrengl varð á einuni stað,
síðastliðinn     sunnudag   í   rabbi
Gísla     J.     Ástþórssonar. („Eins
og     mér     sýnist")     um     mis-
notkun     „transistortækja"    eða
ráptækja.        Tvær        setningar [
brengluðust.     Svona     er   þetta
/ rétt: „Þó skal það heita hæfileg
traktering iðnaðarfólki og verka-
fólki, það sem engum dettur í
hug að bera á borð fyrir bókara i
eða bankafólk skulum við segja
ellegar bissnesmann sem fram-
leiðir til dæmis grænsápu. Hér
virðist það sjónarmið ríkjandi að
maðurinn í smiðjunni og konam
við vigtina hafi ómerkilegra
taugakerfi en maðurinn í gjald-
kerabúrinu og konan við ritvél-
ina — að þau séu öðruvísi inn-
rétbuð."
8    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-
11. tbl. 19&i,
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16