Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Á fornum sldðum víkin

Um slíka hluti er okkur tíðraett, þeg-

a-r við ökum norður eftir Skotlandi.

Fyrir niorðan Inverness komum við

brátt á fornar slóðir víkinga. Við rífj-

um upp fyrir okkur frásagnir Land-

nárwu af Sigurði jarli og Þorsteini,

æ'ttföður Hvammverja: „Þeir unnu

Katanes og Suðurland, Ross og Mer-

hæfi og meir en hálft Skotland. Var

Þorsteinn þar konungur yfir, áður

Skotar sviku hann, og féll hann þar

í orrustu." En það er eftir fall Þor-

steins, að Auður djúpúðga ekkja hans

flyzt búferlum til íslands. Bf Þorsteinn

thefði ekki verið svikinn af Skotum,

hefði hin göfuga landnámskona ef til

vill aldrei stigið fæti sínum á íslenzka

grund.

Þegar við komuim norður í Suður-

land, kemur okkur allt í einu í hug,

hvernig Sigurður jarl lauk ævi sinni.

Hér eruim við komnir á sögustaði. Sig-

urður        jarl        hafði        barizt      við

Melbrigða tönn, skozkan höfðingja, og

vinnur á honum sigur. „Nú varð þar

harður bardagi og eigi lanigur, áður

Melbrigði jarl íellur og allt hans föru-

neyti, en Sigurður jarl lét festa höfuð

þeirra við slagólar til ágætis sér, og

þá riðu þeir heim og hrósuðu sigri.

Og er þeir voru á leið komnir, þá vildi

Sigurður jarl keyra hest sinn með fæti

og lýstur kálfanuin í tönn þá, er skag-

aði úr höfði Melbrigða jarls, og skeind-

ist og laust í verk og þrota, pg það

leiddi hann til bana, og er Sigurður

hinn ríki heygður á Ekkjailsbakka."

Enn þykjast menn geta bent á Sig-

urðarhaug, en slíkar frasagnir af forn-

um atbu.rðu.m hressa upp á pílagríma,

sem eru að karana ókunna stigu. Og

enn rennur áin Ekkjal þungum

straumi til sævar.

I Oz-kneyinga sögu er getið um Vík

á Katanesi, og þar stigum við úr bíln-

um og fóruim með flugvél norður yfir

Péttlandsfjörð, áleiðis til Kirkjuvogs

á Hrossey í Orkraeyjum. Við fljúguim

yfir Rögnvaldsey og skyggnumst um

yfir Skálpeiðisflóa, sem Englendingar

kalla Scapa Flow og kunniur er af at-

burðum  í  flotasögu Breta.

Flugvélin lendir í Orkneyjum, og það

er kaldur suddi og súld. Nordal vindur

sér út á völlinn, andar djúpt að sér

og segir fullur af lotningu: „Hér ber

norrænt veður að vitum mér".

Við klöngrumst upp í flugvallar-

vagn, sem stritar með erfiðismiunum eft-

ir bugðóttuim vegi á leið til Kirkju-

vogs, og brátt erum við staddir uppi á

hæð einni, og framiundan blasir við

spanskgrænt þakTS á kirkju heilags

Magnúsar mað göfugum turni. Þetta

er dómkirkj/ 'Orkneyja. Við þessa sýn

varð. okkur öllum hýrt í geði, og Nor-

dal sagði: „Þessi hæð má gjarna kall-

ast Feginsb^ekka", en pílagrímar til

Rómar kölluðu svo þann stað utan við

borgina, sem hin heilaga borg varð

fyrst litin, að hann héti Mons gaudii, en

það er Feginsbrekka á máli íslenzkrá

pílagríma.

Þetta þótti okkur vel og tilfyndilega

að orði komizt, því að við gáíum aldrei

skilizt við þá hugmynd, að hér værum

við í leit að helgum dómuin. Allt sem

við sáum var litað af frásögn Orkn-

eyinga sögu, og okkur fannst við ekki

geta þverfótað fyrir minninguim frá

dýrðartíma Orkneyja.

Magnúsarkirkja gnæfir yfir allt í

Kirkjuvogi, og þangað snerum við eftir

hellulögðum strætum þegar eftir kpm-

una   til  bæjarins.

Samkvæmt Orkneyinga gögoi virðist

Kirkjuvogur einungis hafa verið smá-

þorp árið 1137, þegar þetba göfuiga

guðshús var reist, og dómikirkj un'ni á

Kirkjuvogur   það   að   þakka,   að   hd.nn

Eftir   Magnús   Magnússon

Magnúsarkirkja í KirkjuvogL

stækkaði og varð höfuðstaður eyjanna.

Magnúsarkirkja var smíðuð fyrir áheit

Rögnvalds kala, en hann var systur-

sonur Magriúsar Eyjajarls, sem þoldi

píslarvættisdauða á Egilsey 16. apríl

1115; dagur þessi heitir enn Magnúsar-

niessa á islenzku. Rögnivaldur kali gerði

það áheit, að hann myndi reisa hið

fegursta guðshús til minningar um

frænda sinn ef sér tækist að ná jarl-

dómi yfir eyjuinum. Og áheit 'sit't efndi

Rögnvaldur af mikilli sæmd, þott éf til

vill megi gerá ráð fyrir því, áð fléira

hafi vakað fyrir honum en það eitt

að heiðra minningu Magnúsar. Dóm-

kirkjan átti eftir að styðja aðstöðu

Rögnvalds sjálfs.

Gestirnir á hótelinu í Kirkjuvogi ráku

upp stór augu, þegar fjórir annarlegir

ferðalangar hreiðruðu um sig úti í

horni á dagstofunni um kvöldið og Nor-

dal fór að lesa upphátt úr Orkneyinga

sögu. Hann valdi þennan rítníngarstað

fyrir fyrsta kvöld okkar í Orkneyjum:

Frásögnina af drápi Magnúsar jarls einn

aprílmorgun fyrir 847 árum. Það er dýr

leg lýsing, einföld og sönn, og hún

færði okkur uindarlega nærri þessum

atburðum. Þeir Magnús jarl og Hákon

frændi hans höfðu lagt með sér fund

í Egilsey.

„Stefndi Magnús jarl til sín þeim

mönnum öllum, er hann vissi vera góð-

gjarnasta'og líklegasta til umbóta með

þeim frændum. Hann hafði tvö skip

og jafnimarga menn sem mælt var. Og

er hann varbúinn hélt hann til Egils-

eyjar, og er þeir réru í logni og sæ-

kyrru, þá reis boði á sikipi því, er jarl

stýrði, og féll yfir skipið, þar er jarl

sat. Menn jarls undruðust mjög þenn-

an atburð, er boði féll í logni, þar sem

enginn maður vissi von til, að fyrri

hefði fallið, og djúpt var undir. Þá

sagði jarl: „Eigi er það kynlegt, að

þér undrizt þetta, en það er hugsan

mín, að þetta sé fyrirboðan lífláts mítis.

Kann vera, að það komi frarn, er fyrir

er spáð um Hákon jarl. Skuluim vér

svá hugsa vort mál, að ég get, að Há-

kon frændi minn mun búa eigi um

heilt við óss á þessum fundi." Menn

jarls urðu hryggir. við þessi orð, er

hann sagði svo bráðar vonir síns líf-

láts, og báðu hann gæta lífs síns og fara

eigi á trúnað Hákonar jarls. Magnús

jarl svarar: „ Fara, skal nú að sinni, og

verði allt að guðs vilja um vorar ferð-

ir......"

Magnús jarl kom fyrr til Egilseyjar

með lið sitt, og er þeir sáu ferð Há-

konar jarls, sáu þeir, að hann hafði átta

herskip. ÞóttLst hann þá vita, að um

svik mundi búið. Sótti Magnús jarl

þá upp á eyna með lið sitt og til kirkju

til bænar og var þar um nóttina, en

menn hans buðu að verja hann. Jarl

svarar: „Leggja vil ég eigi líf yðvart í

hættu fyrir mig, og ef eigi verður frið-

ur settur með okkur frændum, þá

verði sem guð vill." Mönnum hans þótti

sannast það, er hann hafði sagt. Nú

af því að hann vissi fyrir um lífsstuind-

ir sínar, hvort er það var heldur af

hugspeki hans eða guðLegri vitran, þá

vildi hann eigi flýja og eigi fara lamgt

ÖNNUR   GREil

frá fundi óvina sinna. Hann baðst fyr-

il' rækilega og lét syngja sér messu.

Hákon og hans menn hlupu upp uim

morguninn og runnu fyrst til kirkj-

unnar og rannsökuðu hana og fundu

jarl eigi. Hann hafði við þriðja mann

gengið annan veg á eyna í leyni njo(kku5-

Og er hinn helgi Magwús jarl sá, að

þeir leituðu hans, þá kallar hann á þá

og segir hvar hann var. Bað hann þá

eigi annars leita. Og er Háikon sá hainn,

þá hlupu þeir þangað með ópi og

vopnabraki. Magnús jarl var þá á bæa

sinni, er þeir komu til hans, og er hann.

lauk bæn sinni, þá signdi hann slg ag

mœlti til Hákonar jarls með staðföst-

um orðum:

„Eigi gerðir þú vel, frændi, er þii

gekkst á eiða þína, og mikil von, að

þú gerir þetta meir af annarra illsku

en þinni.."

Svto varð hinn virðulegi Magnús jarl

glaðlegur sem honum væri til veizla

boðið. Hvorki mælti hann með styggS

né reiðiorðum. Og eftir þessa ræðu féLl

hann til bænar og laut í gaupnir sér

og hellti út mörgum tárum í guiðs aug-

liti. Þá er hinn helgi Magnús jarl var

til dauða ráðinn, bauð Hákon Ófeigi

merkismanni sínum að drepa jarl, en

hann neitti með hinni mestu reiði. Þá

neyddi hann Lífólf steikara sinn til a'ð

bana Magnúsi, en hann tók að gráta

hástöfum.

„Ei skaltu gráta þetta," sagði jart,

„því að frægð er í að vinna slíkt. Vertu

með staðföstum hug, því að þú s-kalt

hafa klæði mín, sem siður er til og lög

hinna fyrri manna, og eigi skaltu hræð-

ast, því að þú gerir nauðugur, og sá

er þér nauðgar, misgerir meira en þú."

En er jarl hafði þetta mælt, steypti

hann af sér kyrtlinum og gaf Lífólfi.

Síðan bað hann sér leyfis að biðjasit

fyrir, og það var honum veitt. Hann

féll til jarðar og gaf sig guði og færði

honum sjálfan  sig  í  fórn.

Þá er guðs vinur var til höggs leiddur,

mælti hann til Lífólfs:

„Stattu fyrir mér og högg mig í höfuS

mikið sár, því að eigi sæmir að höggva

höfðingja sem þjófa. Styrkstu, aumiur,

því að ég hefi beðið fyrir þér til guðs,

að hann líkni þér....."

Sá staður var áður mosóttur og grýtt-

ur, en litlu síðar birtust verðleikar

Magnúss jarls við guð, svo að þar varð

grænn völlur, er hann var veginn, og

sýndi guð það, að hann væri fyrir

réttlæti veginn, og hann öðlaðist fegurð

og grænleik paradísar, er kallast jörð

lifandi  manna......"


LEIÐRETTING

Línubrengl varð á einuni stað,

síðastliðinn     sunnudag   í   rabbi

Gísla     J.     Ástþórssonar. („Eins

og     mér     sýnist")     um     mis-

notkun     „transistortækja"    eða

ráptækja.        Tvær        setningar [

brengluðust.     Svona     er   þetta

/ rétt: „Þó skal það heita hæfileg

traktering iðnaðarfólki og verka-

fólki, það sem engum dettur í

hug að bera á borð fyrir bókara i

eða bankafólk skulum við segja

ellegar bissnesmann sem fram-

leiðir til dæmis grænsápu. Hér

virðist það sjónarmið ríkjandi að

maðurinn í smiðjunni og konam

við vigtina hafi ómerkilegra

taugakerfi en maðurinn í gjald-

kerabúrinu og konan við ritvél-

ina — að þau séu öðruvísi inn-

rétbuð."

8    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-

11. tbl. 19&i,

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16