Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						SS iíííWí> íS -íííí líííS -ÍS-wíí;
Veitingatjald Halbergs á Landakotstúni við Stýrimannaskólann á þjóðhátíð 1904. Á myndinni talið frá vinstri: Hal-
berg, hóteleigandi, Sighvatur Bjarnason, bankastjóri, frú Sigríður (Zoega) Jac obsen, frú Petrea Halldórsdóttir Jör-
gensen, frú Sigríður Snæbjarnardóttir, kona Þórarins listmálara ítarlákssonar, frú Ragnhildur (Eggerz) Thorlacius,
Gunnar Þorbjörnsson, kaupmaður frá Steinum og Jensen  (?), skipstjóri á e.s. fsafold.
SVIPMYND
Framhald af bls. 13.
nazistum úr emibættuim í díómsmáila-
stjórninni og lögreglunni. Jafnvel einn
af nánustu samstarfsmönnum Adenau-
ers, Hans Globke, var nátengduir naz-
istum, þó hann væri ekki fHokksbund-
inn. Adenauer neitaði að reka hann og
var jafntregur til að víkja öðrum vafa-
sömiuim mönnuim úr embættum, nema
hann væri beinlinis kiiúinn til þess.
E,
iinn af flokksmönnuim, Adenauers,
bókaútgefandinn og þingimaðurinn dr.
Gerd BuceriuS, hefur sagt um stjórriar-
ár hans: „Án Adenauers hefðu verið í
landinu sex flokkar í staðínn fyrir þrjá,
og skopleikur Weimarlýðveldisins hefði
verið ieikinn á ný. Ný-nazistar væru á-
hrifamiklir og Sambandslýðveldið hefði
ekki orðið aðili að vestrænum vörnuim;
hin aldagamila barátta við Frakkland
hefði haldið áfram; lýðveldið hefði ver-
ið hlutlaust þar til Sovétríkin hefðu
bundið enda á tvískinnung þess gagnvart
Austri og Vestri... Þýzkaland getur þvi
þakkað Adenauer fyrir velsæld sína
og öryggi."
En dr. Bucerius gagnrýnir líka Aden-
auier harðlega: „Mesta ávirðing Adenáu-
erss var sú, að hann kunni að hafa áhrif
á fjöldann, en ekki að merinta hann til
bxxrgaralegrar þátttöku. Af því hann er
svo mikki slóttugri en mennirnir, sém í
kringuim hann eru, hefur hann sérstakt
yndi af að bera þá ofurliði í stað þess
að sanntfæra þá méð lýðræðislegum
hætti. Flokkur hans hefði átt að knýja
hann til að draga sig í hlé fyrr, eins og
gert var við Churchill, en Adenauer var
umkringdur skósveinum, ekki stjórn-
málamönnuim, og það var að npkkru
hans eigin sök."
Jrað voru ellin og þverrandi
áhrif hans á kjósendur sem urðu
þyngst á metaskálunuim, þegar hann var
knúinn til að draga sig í hlé fyrir
tveimur árum. Sáðustu 18 mánuðina,
sem hann var kanslari, var honum
greinilega farið að förlast. „Hann var
góður á morgnana," sagði náinn sam-
starfsmaður hans nýlega, „en eftir há-
degisverð og stuttan blund var erfitt
að halda athygli hans vakandi." Stjóm-
in varð einnig fyrir miklu áfalli vegna
„Spiegel-ihneykslisins" (sjá Svipmynd,
Lesbók 7, 1965), sem neydidi Adenauer
til að víkja Franz-Josef Strauss land-
varnaráðíherra úr embætti.
Síðustu tvö árin hefur Adenauer
haldið kyrru fyrir að mesbu í villu
sinni utan við Bonn, þar sem hann
ræktar rósir eins og hann gerði forð-
um, meðan óaldarflokkuir Hitlers
drottnaði yfir landi hans.
Bygging Hótel íslands
Fraimhald  af bls.  4.
inn, er hús Brynjólfs H.    Bjarnasonar
kaupmanns,  sem  verzlaði  þar  frá  því
fyrir    aldamót    til    dauðadags      1934.
Stendur það hús enn.
Jörgensensknæpan og CogJhillshús
\Ht>ru rifin, þegar vesturblutinn á Hótel
Islandi var byggður 1901.
í fyrstu var allt húsið notað til hótel-
rekstrar. En er þau Halberg höfðu selt
hótelið árið 1906 Goodteplarareglunni
var það einnig tekið til annara nota.
Þar var Vöruhúsið og um tíma fleiri
verzlanir og blaðaafgreiðsla á götuhæð,
en   uppi   voru   hótelherbergin   og     um
Dorothea  Halberg, hóteleigandi.
tíma íbúðir að einhverju leyti. Nýja
Bíó fékk austurhlutan leigðan 1912 og
var þar til 1921. Hótel ísland brann 2.
febrúar 1944 og eru nú bílastæöi á
grunninuim.
Ljóskerið á horninu er olíu/luigt, eins
og þær voru á nokkrum stöðum í mið-
bænuim þangað til Gasstöðin var byggð
1910.
Vatnsberinn á mynidinni er Sæfinnur
Hannesson „með sextán skó".
Hann var frægur um allt land, enda
var hann um áratugi aðalvatnsberinn
í bænuim og einkennilegur í háttum.
Langt fram yfir aldamót munu mý-
margir íslendingar haifa kunnað    þessá
Sæfinnur með sextán  skó
sækir vatn og ber heim mó
á   'ann   festir    aldrei    ló
af því hann er gamalt hró.
Á niyndinni virðist Sæfinnur vera
berhentur þar sem hann skundar vá
skinnsokkunum suður Aðalstræti í átt-
ina að Prentsmiðjupóstinum og heldur
í vatnsfötukilpana með sitt hivorri hendi.
Prentsimiðjupóisturinn   var   við   Aðal-
stræti 9 (GHdasikálinn) sem nú er. Vatn
inu var dælt úr brunninum með hand-
dælu, vatnspósti, sem svo var nefndur.
Mun póstur þessi ekki hafa verið tek-
inn niður fyrr en um 1912.
Ég held að prentaðar frasagnir um
frámunalegan sóðaskap Sæfinns við
vatnsburðinn séu ósannar eða minnsta
kosti mjög ýktar, enda hefði hann ekki
kembt hærurnar í vatnsberastarfinu, ef
hann hefði rækt það illa, því margur
hefði verið feginn á þeim táma að taka
að sér þetta starf. >á höfðu íslendingar
ekki úr mikiu að moða. Finnst mér það
vera sómi Reykvíkinga að minnast Sæ-
finns fyrst og fremst sem vatnsbera,
en ekki sem sóða. Sárasta fátækt og
ómenning blasti við allt of víða hér á
lkndi fram yfir síðustu aldiamót sökum
ofstjórnar og margra alda kúgiunar ís-
lenzku þjóðarinnar og gat fjöldi manha
ekki gert áð þyí, þótt þeir bæru þess
merki.
Tilhöggna grjótið á myndinni er ætlað
í grunninn á vestufhluta Hótel fs-
lands, sem byggður var. 1901-1902.
Stefán Egilsson múrari, faðii" Sigvalda
Kaldalóns        tónskálds,        Guðmundar
glÍTniumanns, Snæbjarnar skipstjóra og
Eggerts söngvara stóð fyrir hleðslu og
múrun á grunninum. Myndin hefur
þwí verið tekin annaðlhvort árið 1900
eða vorið 1901.
Niels Jörgensen, veitingaimaður, var
þrígiftur og var Dorothea Dietricíhsen
þriðja konan hans. Átti Jörgensen þrjú
börn . með hverri kpnu sinni. Meðal
barna hans voru Wiihelm úrsmiðameist-
ari í Kaupmannahöfn, og Jenny kona
Dines Petersen, stórkaupmanns, en þau
voru bæði nafnkunn í Kaupmannaihofn
og kunn mörgum fslendingum.
Börn Niels Jörgiensens með Dorotlheu
voru Lauritz rniálarameistari, Anna
kona Gunnars Þorbjörnssonar kaup-
manns frá Steinum í Stafholtstiungum.
Byggði Gunnar húsið Veltusund 1 og
endurbyggði húsið Hafnarstræti 4, sem
er áfast við hið fyrrnefnda. Hann lézt
árið 1923. Synir þeirra Önniu eru Gunn-
ar og Georg, sem margir Reykvíkingar
þekkja. Síðari maður Önnu var Georg
læknir Georgsson. Þriðja barn Niels og
Dorotiheu var Hans Júlíus Jörgensen,
veitingamaður.
Frú Dorofchea var mikil dugnaðar-
kona og veitti hótelrekstrinum for-
stöðu ásamt fyrri manni sínium, síðan
ein í nokkux ár og loks með seinni mann
inum í aldarfjórðung. Bjuggu þau Hal-
berg síðustu árin í húsi sínu á Laufás-
vegi 9 og þar andaðist hún árið 1923
og  Halberg  1933.
Vesturhluti Hótel íslands var vígðuF
hinn 30. maí 1902, samtímis þvi að
haldið var brúðkaup Júlíusar Jörgen-
sens og Petreu, dóttur Halldórs for-
manns Einarssonar á Grund á Akra-
nesi og Ragnheiðar Þorgrímsdóttur
prests á Saurbæ á Hvalfjarðarströnd.
Júlíus lézt árið 1908, en ekkja hans er
enn á lífi og býr á Akranesi. Eru frú
Petrea og Gunnar Gunnarsson heimild-
armenn fyrir mörgu af því, sem sagt er
í grein þessari,  m.a.  að því að vatns-
Júlíus Jörgensen veitingamaður
(d. 190 8)
berinn á myndinni sé Sæfinnur með
sextán skó. Flestar myndirnar sem hér
birtast eru eign Gunnars. Að öðru leyti
má vísa til Sögu Reykjavikur eftir Klem
en.s Jónsson, Landnáms Ingólfs I-III og
þátta úr sögu Reykjavíkur, sem
gefnir voru út af félaginu Ingólfi, en
sjálfur sá ég hvar myndin, sem birtist
í Mórgiunblaðinu, myndi hafa verið
tekin, um leið og ég leit á hana, end<
man ég eftir ljóskerinu fremst á mync
inni.
Sveinn Benediktsson.
Hótel Island eftir viðbygginguna 1902.
14 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-
11. tbl. 1965.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16