Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						SS iíííWí> íS -íííí líííS -ÍS-wíí;

Veitingatjald Halbergs á Landakotstúni við Stýrimannaskólann á þjóðhátíð 1904. Á myndinni talið frá vinstri: Hal-

berg, hóteleigandi, Sighvatur Bjarnason, bankastjóri, frú Sigríður (Zoega) Jac obsen, frú Petrea Halldórsdóttir Jör-

gensen, frú Sigríður Snæbjarnardóttir, kona Þórarins listmálara ítarlákssonar, frú Ragnhildur (Eggerz) Thorlacius,

Gunnar Þorbjörnsson, kaupmaður frá Steinum og Jensen  (?), skipstjóri á e.s. fsafold.

SVIPMYND

Framhald af bls. 13.

nazistum úr emibættuim í díómsmáila-

stjórninni og lögreglunni. Jafnvel einn

af nánustu samstarfsmönnum Adenau-

ers, Hans Globke, var nátengduir naz-

istum, þó hann væri ekki fHokksbund-

inn. Adenauer neitaði að reka hann og

var jafntregur til að víkja öðrum vafa-

sömiuim mönnuim úr embættum, nema

hann væri beinlinis kiiúinn til þess.

E,

iinn af flokksmönnuim, Adenauers,

bókaútgefandinn og þingimaðurinn dr.

Gerd BuceriuS, hefur sagt um stjórriar-

ár hans: „Án Adenauers hefðu verið í

landinu sex flokkar í staðínn fyrir þrjá,

og skopleikur Weimarlýðveldisins hefði

verið ieikinn á ný. Ný-nazistar væru á-

hrifamiklir og Sambandslýðveldið hefði

ekki orðið aðili að vestrænum vörnuim;

hin aldagamila barátta við Frakkland

hefði haldið áfram; lýðveldið hefði ver-

ið hlutlaust þar til Sovétríkin hefðu

bundið enda á tvískinnung þess gagnvart

Austri og Vestri... Þýzkaland getur þvi

þakkað Adenauer fyrir velsæld sína

og öryggi."

En dr. Bucerius gagnrýnir líka Aden-

auier harðlega: „Mesta ávirðing Adenáu-

erss var sú, að hann kunni að hafa áhrif

á fjöldann, en ekki að merinta hann til

bxxrgaralegrar þátttöku. Af því hann er

svo mikki slóttugri en mennirnir, sém í

kringuim hann eru, hefur hann sérstakt

yndi af að bera þá ofurliði í stað þess

að sanntfæra þá méð lýðræðislegum

hætti. Flokkur hans hefði átt að knýja

hann til að draga sig í hlé fyrr, eins og

gert var við Churchill, en Adenauer var

umkringdur skósveinum, ekki stjórn-

málamönnuim, og það var að npkkru

hans eigin sök."

Jrað voru ellin og þverrandi

áhrif hans á kjósendur sem urðu

þyngst á metaskálunuim, þegar hann var

knúinn til að draga sig í hlé fyrir

tveimur árum. Sáðustu 18 mánuðina,

sem hann var kanslari, var honum

greinilega farið að förlast. „Hann var

góður á morgnana," sagði náinn sam-

starfsmaður hans nýlega, „en eftir há-

degisverð og stuttan blund var erfitt

að halda athygli hans vakandi." Stjóm-

in varð einnig fyrir miklu áfalli vegna

„Spiegel-ihneykslisins" (sjá Svipmynd,

Lesbók 7, 1965), sem neydidi Adenauer

til að víkja Franz-Josef Strauss land-

varnaráðíherra úr embætti.

Síðustu tvö árin hefur Adenauer

haldið kyrru fyrir að mesbu í villu

sinni utan við Bonn, þar sem hann

ræktar rósir eins og hann gerði forð-

um, meðan óaldarflokkuir Hitlers

drottnaði yfir landi hans.

Bygging Hótel íslands

Fraimhald  af bls.  4.

inn, er hús Brynjólfs H.    Bjarnasonar

kaupmanns,  sem  verzlaði  þar  frá  því

fyrir    aldamót    til    dauðadags      1934.

Stendur það hús enn.

Jörgensensknæpan og CogJhillshús

\Ht>ru rifin, þegar vesturblutinn á Hótel

Islandi var byggður 1901.

í fyrstu var allt húsið notað til hótel-

rekstrar. En er þau Halberg höfðu selt

hótelið árið 1906 Goodteplarareglunni

var það einnig tekið til annara nota.

Þar var Vöruhúsið og um tíma fleiri

verzlanir og blaðaafgreiðsla á götuhæð,

en   uppi   voru   hótelherbergin   og     um

Dorothea  Halberg, hóteleigandi.

tíma íbúðir að einhverju leyti. Nýja

Bíó fékk austurhlutan leigðan 1912 og

var þar til 1921. Hótel ísland brann 2.

febrúar 1944 og eru nú bílastæöi á

grunninuim.

Ljóskerið á horninu er olíu/luigt, eins

og þær voru á nokkrum stöðum í mið-

bænuim þangað til Gasstöðin var byggð

1910.

Vatnsberinn á mynidinni er Sæfinnur

Hannesson „með sextán skó".

Hann var frægur um allt land, enda

var hann um áratugi aðalvatnsberinn

í bænuim og einkennilegur í háttum.

Langt fram yfir aldamót munu mý-

margir íslendingar haifa kunnað    þessá

Sæfinnur með sextán  skó

sækir vatn og ber heim mó

á   'ann   festir    aldrei    ló

af því hann er gamalt hró.

Á niyndinni virðist Sæfinnur vera

berhentur þar sem hann skundar vá

skinnsokkunum suður Aðalstræti í átt-

ina að Prentsmiðjupóstinum og heldur

í vatnsfötukilpana með sitt hivorri hendi.

Prentsimiðjupóisturinn   var   við   Aðal-

stræti 9 (GHdasikálinn) sem nú er. Vatn

inu var dælt úr brunninum með hand-

dælu, vatnspósti, sem svo var nefndur.

Mun póstur þessi ekki hafa verið tek-

inn niður fyrr en um 1912.

Ég held að prentaðar frasagnir um

frámunalegan sóðaskap Sæfinns við

vatnsburðinn séu ósannar eða minnsta

kosti mjög ýktar, enda hefði hann ekki

kembt hærurnar í vatnsberastarfinu, ef

hann hefði rækt það illa, því margur

hefði verið feginn á þeim táma að taka

að sér þetta starf. >á höfðu íslendingar

ekki úr mikiu að moða. Finnst mér það

vera sómi Reykvíkinga að minnast Sæ-

finns fyrst og fremst sem vatnsbera,

en ekki sem sóða. Sárasta fátækt og

ómenning blasti við allt of víða hér á

lkndi fram yfir síðustu aldiamót sökum

ofstjórnar og margra alda kúgiunar ís-

lenzku þjóðarinnar og gat fjöldi manha

ekki gert áð þyí, þótt þeir bæru þess

merki.

Tilhöggna grjótið á myndinni er ætlað

í grunninn á vestufhluta Hótel fs-

lands, sem byggður var. 1901-1902.

Stefán Egilsson múrari, faðii" Sigvalda

Kaldalóns        tónskálds,        Guðmundar

glÍTniumanns, Snæbjarnar skipstjóra og

Eggerts söngvara stóð fyrir hleðslu og

múrun á grunninum. Myndin hefur

þwí verið tekin annaðlhvort árið 1900

eða vorið 1901.

Niels Jörgensen, veitingaimaður, var

þrígiftur og var Dorothea Dietricíhsen

þriðja konan hans. Átti Jörgensen þrjú

börn . með hverri kpnu sinni. Meðal

barna hans voru Wiihelm úrsmiðameist-

ari í Kaupmannahöfn, og Jenny kona

Dines Petersen, stórkaupmanns, en þau

voru bæði nafnkunn í Kaupmannaihofn

og kunn mörgum fslendingum.

Börn Niels Jörgiensens með Dorotlheu

voru Lauritz rniálarameistari, Anna

kona Gunnars Þorbjörnssonar kaup-

manns frá Steinum í Stafholtstiungum.

Byggði Gunnar húsið Veltusund 1 og

endurbyggði húsið Hafnarstræti 4, sem

er áfast við hið fyrrnefnda. Hann lézt

árið 1923. Synir þeirra Önniu eru Gunn-

ar og Georg, sem margir Reykvíkingar

þekkja. Síðari maður Önnu var Georg

læknir Georgsson. Þriðja barn Niels og

Dorotiheu var Hans Júlíus Jörgensen,

veitingamaður.

Frú Dorofchea var mikil dugnaðar-

kona og veitti hótelrekstrinum for-

stöðu ásamt fyrri manni sínium, síðan

ein í nokkux ár og loks með seinni mann

inum í aldarfjórðung. Bjuggu þau Hal-

berg síðustu árin í húsi sínu á Laufás-

vegi 9 og þar andaðist hún árið 1923

og  Halberg  1933.

Vesturhluti Hótel íslands var vígðuF

hinn 30. maí 1902, samtímis þvi að

haldið var brúðkaup Júlíusar Jörgen-

sens og Petreu, dóttur Halldórs for-

manns Einarssonar á Grund á Akra-

nesi og Ragnheiðar Þorgrímsdóttur

prests á Saurbæ á Hvalfjarðarströnd.

Júlíus lézt árið 1908, en ekkja hans er

enn á lífi og býr á Akranesi. Eru frú

Petrea og Gunnar Gunnarsson heimild-

armenn fyrir mörgu af því, sem sagt er

í grein þessari,  m.a.  að því að vatns-

Júlíus Jörgensen veitingamaður

(d. 190 8)

berinn á myndinni sé Sæfinnur með

sextán skó. Flestar myndirnar sem hér

birtast eru eign Gunnars. Að öðru leyti

má vísa til Sögu Reykjavikur eftir Klem

en.s Jónsson, Landnáms Ingólfs I-III og

þátta úr sögu Reykjavíkur, sem

gefnir voru út af félaginu Ingólfi, en

sjálfur sá ég hvar myndin, sem birtist

í Mórgiunblaðinu, myndi hafa verið

tekin, um leið og ég leit á hana, end<

man ég eftir ljóskerinu fremst á mync

inni.

Sveinn Benediktsson.

Hótel Island eftir viðbygginguna 1902.

14 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS-

11. tbl. 1965.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16